Mercimek Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Yabancı Ot Mücadelesi
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Mercimek ekimi nasıl yapılır? Tohum miktarı ne olmalıdır? Yabancı ot mücadelesi ve bakım işleri nasıl yönetilir? Verimi artırmak için dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Mercimek, tek yıllık bir bitki olup çevre koşullarına ve çeşitlerine göre boyu 15 ile 75 cm arasında değişebilir. Gövdesi dik, dört köşeli, içi boş ve yumuşak tüylüdür. Nohut gibi baklagillerden farklı olarak mercimekte budama veya uç alma gibi işlemler uygulanmaz; bunun yerine bitkinin gelişim dönemindeki bakım işleri, özellikle yabancı ot mücadelesi ve doğru ekim teknikleri verimi doğrudan etkiler.
Mercimek ekimi nasıl yapılır ve ne kadar tohum atılmalıdır?
Mercimek ekimi genellikle buğday ekiminde kullanılan mibzerlerle gerçekleştirilir. Ekilecek tohum miktarı, tohumun iriliğine ve ekim zamanına (kışlık veya yazlık) göre farklılık gösterir. Doğru miktarda tohum kullanımı, bitki popülasyonunun dengeli olması için kritiktir.
- İri taneli pul mercimek için: Kışlık ekimlerde dekara 14-15 kg, yazlık ekimlerde ise 10-12 kg tohum atılmalıdır.
- Küçük taneli mercimek için: Kışlık ekimlerde dekara 8-10 kg, yazlık ekimlerde ise 7-8 kg tohum yeterlidir.
- Metrekare bazında hesaplama: Tohumlar temiz ve çimlenme gücü yüksekse; kışlık mercimekte m² başına 250-300 tane, yazlık mercimekte ise m² başına 175-225 tane düşecek şekilde ekim yapılmalıdır.
Yabancı ot mücadelesi nasıl olmalıdır?
Mercimek yetiştiriciliğinde verimi düşüren en önemli faktör yabancı otlardır. Özellikle kışlık mercimekte yabancı ot kontrolü çok daha zordur ve bu durum verim kaybına yol açar. Mücadele yöntemleri bölgeye ve tarla büyüklüğüne göre değişir:
- Elle ot alma: Küçük alanlarda veya bitkinin ilk gelişme döneminde yapılan elle ot alma işlemi verimi artırmak adına oldukça faydalıdır.
- Tırmık çekme: Ekimden iki hafta sonra sıra aralarına tırmık çekmek yabancı otları temizlemek için etkili bir yöntemdir. Tırmıklama sırasında bitkiler zarar görse bile, bitki toprak altı boğumlarından yan dallar çıkararak kendini yeniler; ancak bu durum olgunlaşma süresini biraz geciktirebilir.
- Bölgesel yöntemler: Orta Anadolu gibi yazlık mercimek yetiştirilen yerlerde bir defa ot alımı çok fayda sağlar. Güneydoğu Anadolu gibi büyük tarlaların olduğu bölgelerde elle ot alma ekonomik olmadığı için, ilk sürümün pullukla derin, yağmur sonrası yabancı otlar çimlenirken ise yüzeyden yapılması önerilir.
Bitki gelişimi ve çevre koşulları nasıl etkiler?
Mercimeğin gelişimi sıcaklık ve toprak yapısına karşı oldukça hassastır. Bitkinin sağlıklı gelişmesi için şu noktalar göz önünde bulundurulmalıdır:
- Sıcaklık etkisi: Mercimek yetiştiriciliğinde sıcaklık, bitkinin yaprak ve dal sayısını doğrudan etkiler. Sıcaklığın yüksek olması yaprak sayısını artırırken dal sayısını azaltabilir; düşük sıcaklıklar ise dallanmayı artırır.
- Toprak yapısı: Toprak farklılıkları bitkinin boyunu ve yapısını değiştirir. Kuru ve hafif topraklarda yetişen mercimekler daha kısa boylu ve az dallı olur, ancak bu bitkiler daha kısa sürede çiçeklenip bakla bağlama eğilimindedir.
- Kök sistemi: Mercimek, toprakta bulunan besin maddelerinden yüksek oranda faydalanabilen bir kök sistemine sahiptir. Kökler üzerinde bulunan ve içinde Rhizobium ciceri bakterilerini barındıran nodüller, bitkinin beslenmesine yardımcı olur.
Öne Çıkan Ürünler
Hasat zamanı nasıl anlaşılır?
Hasat zamanının belirlenmesi, ürün kalitesi için hayati önem taşır. Özellikle Orta Anadolu ve Geçit Bölgelerinde mercimekler limon sarısı rengini aldığında ve taneler iki parmak arasına alındığında ezilmiyorsa hasat zamanı gelmiş demektir. Hasat yöntemi bölgeye göre değişebilir; elle yolma, tırpanla biçme veya traktör ekipmanları ile yapılabilir.
Mercimek hesaplama araçları
Mercimek tohumu hesaplama – arazime ne kadar mercimek tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 20–30 cm; dekara 10–15 kg tohum.
Mercimek verim hesaplama – dönümden ne kadar mercimek alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Güneydoğu'da kırmızı mercimek kışlık ekilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Mercimek tohumu hesaplama · Mercimek verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJİLERİ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yemeklik+Dane+Baklagiller+Yetiştiriciliği+(Nohut+Ve+Mercimek).pdf)
- MERCİMEK Ür (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/BelgelerArsiv/Belgeler/Yayın+Arşivi/2017-2022+Yayın+Arşivi/Yayınno341.pdf)
- 3. GÜBRELEME: 4. T VE TOHUMLUK (https://sirnak.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Yayınlar/Mercimek+yetiştiriciliği.pdf)
- Wikipedia – Lentil (https://en.wikipedia.org/wiki/Lentil)
Mercimek hakkında diğer yazılar
- Mercimek Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Mercimek Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Mercimek Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi, Ne Zaman Ekmeliyim?
- Mercimek Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Mercimek Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Mercimek Hasat Sonrası: Temizleme, Kurutma ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Mercimek Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Mercimek İçin İklim ve Toprak İstekleri: En İyi Verim İçin Şartlar Nelerdir?
- Mercimek Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Mercimek Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Mercimek Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Mercimek Verimi ve Ekonomik Değeri
- Mercimek Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Mercimek Zararlıları: Zarar Şekilleri, Takip ve Mücadele Yöntemleri