Mercimek Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Mercimek hasadı ne zaman yapılır? Olgunluk belirtileri nelerdir? Elle veya makineli hasatta dikkat edilmesi gerekenler ve ürün kaybını önleme yöntemleri nelerdir?
Mercimek yetiştiriciliğinde hasat zamanı ve yöntemi, doğrudan ürünün kalitesini, tane kaybını ve depolama ömrünü belirler. Yanlış zamanda yapılan hasat, tanelerin ezilmesine veya tarlada dökülerek ziyan olmasına neden olur.
Mercimek hasat zamanı nasıl anlaşılır?
Mercimekte hasat zamanını belirlemek için bitkinin genel görünümü ve tanelerin durumu dikkatle incelenmelidir. Tek bir bitki üzerinde farklı olgunluk evrelerinde baklalar bulunabileceği için tüm tarlanın durumunu gözlemlemek kritiktir.
- Renk Değişimi: Yapraklar ve baklalar tamamen sarardığında hasat zamanı yaklaşmış demektir. Bazı durumlarda yaprakların kırmızımsı kahverengiye dönmesi de bir işarettir.
- Dane Durumu: Baklalar kuruduğunda, baklayı salladığınızda içinden ses gelmesi (tıkırtı) olgunluğun göstergesidir.
- Nem Oranı: Makine ile hasat için en ideal nem oranı %15-18 aralığıdır. Bu oranların dışındaki nem seviyelerinde taneler mekanik olarak zarar görebilir.
- Bölgesel Belirtiler: Orta Anadolu ve Geçit Bölgelerinde mercimekler limon sarısı rengini aldığında ve taneler iki parmak arasına alındığında ezilmiyorsa hasat yapılabilir.
Hasat yöntemleri nelerdir?
Hasat yöntemi, arazinin yapısına, bitki boyuna ve kullanılan çeşide göre değişiklik gösterir.
- Elle veya Orakla Hasat: Bitki boyunun çok uzun olduğu veya devrildiği durumlarda, ya da çok kısa boylu bazı çeşitlerde elle yolma veya orakla biçme yöntemi tercih edilir. Biçilen bitkiler genellikle üç sıra birleştirilerek toplanır ve kuruması için yaklaşık bir hafta tarlada bırakılır.
- Makineli Hasat: Büyük alanlarda biçerdöverler kullanılır. Ancak biçerdöverle hasat yapılacaksa arazinin mutlaka düz ve taşsız olması gerekir. Ayrıca mercimeklerin tamamen kurumuş olması şarttır.
- Özel Makineler: Yemeklik baklagiller için özel olarak tasarlanmış hava emişli hasat-harman makineleri de verimli sonuçlar verir.
Hasatta dikkat edilmesi gereken püf noktaları
Ürün kaybını minimuma indirmek ve kaliteli tane elde etmek için şu kurallara uyulmalıdır:
- Sabah Saatlerini Seçin: Nem oranının yüksek olduğu sabahın erken saatlerinde biçim yapmak, baklaların kırılmasını önler.
- Nohut ile Farkı: Mercimekte dane dökme riski vardır; bu yüzden aşırı kurumayı bekleyip tanelerin yere dökülmesine izin verilmemelidir. Nohutta ise dane dökme problemi daha azdır.
- Kuruma Süreci: Elle biçilen bitkiler yığınlar halinde tarlada bekletilirken, yığınların her tarafının eşit kuruması için zaman zaman çevrilmesi gerekir.
- Makine Ayarları: Harman sırasında (patoz veya harman makinesi) tane kırılmalarını ve çatlamalarını önlemek için makine ayarları çok hassas yapılmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Hasat sonrası işlemler ve depolama
Hasat tamamlandıktan sonra ürünün korunması için şu adımlar izlenmelidir:
- Temizleme: Harman sonunda elde edilen taneler selektörleme işlemine tabi tutularak taş, toprak ve kırık tanelerden arındırılmalıdır.
- Dezenfeksiyon: Depolama yapılmadan önce depolar mutlaka dezenfekte edilmelidir.
- Muhafaza: Ürünler depolanırken zararlılara karşı fümigasyon işlemleri yapılmalı ve uygun koşullarda muhafaza edilmelidir.
Mercimek hesaplama araçları
Mercimek tohumu hesaplama – arazime ne kadar mercimek tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 20–30 cm; dekara 10–15 kg tohum.
Mercimek verim hesaplama – dönümden ne kadar mercimek alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Güneydoğu'da kırmızı mercimek kışlık ekilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Mercimek tohumu hesaplama · Mercimek verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJİLERİ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yemeklik+Dane+Baklagiller+Yetiştiriciliği+(Nohut+Ve+Mercimek).pdf)
- Regeneration Guidelines Lentil - genebanks.cgiar.org (https://genebanks.cgiar.org/wp-content/uploads/2017/01/Lentil_ENG.pdf)
- 3. GÜBRELEME: 4. T VE TOHUMLUK (https://sirnak.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Yayınlar/Mercimek+yetiştiriciliği.pdf)
- MERCİMEK Ür (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/BelgelerArsiv/Belgeler/Yayın+Arşivi/2017-2022+Yayın+Arşivi/Yayınno341.pdf)
- Lentil: Origin, Cultivation Techniques, Utilization and ... (https://staff-beta.najah.edu/media/sites/default/files/Lentil+origin+cultivation+techniques+utilization+and+advances+in+transformation.pdf)
Mercimek hakkında diğer yazılar
- Mercimek Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Yabancı Ot Mücadelesi
- Mercimek Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Mercimek Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Mercimek Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi, Ne Zaman Ekmeliyim?
- Mercimek Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Mercimek Hasat Sonrası: Temizleme, Kurutma ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Mercimek Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Mercimek İçin İklim ve Toprak İstekleri: En İyi Verim İçin Şartlar Nelerdir?
- Mercimek Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Mercimek Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Mercimek Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Mercimek Verimi ve Ekonomik Değeri
- Mercimek Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Mercimek Zararlıları: Zarar Şekilleri, Takip ve Mücadele Yöntemleri