Mercimek Verimi ve Ekonomik Değeri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Mercimek üretiminde dekara ne kadar verim alınır? Türkiye ve dünyadaki üretim durumları nasıl? Mercimek ekiminde verimi artıran yöntemler ve devlet destekleri nelerdir?
Mercimek, özellikle kuru tarım yapılan alanlarda ekim nöbeti (münavebe) için vazgeçilmez bir bitkidir. Tarlayı erken terk etme ve uygun bir toprak yapısı bırakma özellikleri sayesinde toprağın verimliliğini korumaya yardımcı olur. Ancak son yıllarda ekonomik nedenlerle ekim alanlarında değişimler gözlemlenmektedir.
Dünyada ve Türkiye'de mercimek üretimi nasıl?
Mercimek üretimi küresel ölçekte büyük ülkelerin kontrolündedir. 2019 verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 5,7 milyon ton üretim gerçekleştirilmiştir. Üretimdeki konumlar şu şekildedir:
- Kanada: 2,17 milyon ton üretim ile dünya üretiminin %37,8'ini karşılayarak ilk sırada yer almaktadır.
- Hindistan: 1,23 milyon ton ile ikinci sıradadır; ancak üretim alanlarının çok geniş olmasına rağmen iklim değişikliği ve doğal afetler nedeniyle verimi Kanada'ya göre daha düşüktür.
- Avustralya: 533 bin ton ile üçüncü sıradadır.
- Türkiye: 354 bin ton üretim ile dünyada dördüncü sırada yer almaktadır.
Dekara ne kadar verim alınır?
Mercimek verimi; yetiştirilen bölgeye, iklim koşullarına, ekim yapılan çeşide ve bakım şartlarına göre ciddi farklılıklar gösterir. FAO verilerine göre 2019 yılındaki verim durumları şöyledir:
- Dünya ortalaması: 104 kg/da
- Kanada verimi: 145 kg/da
- Türkiye verimi: 125 kg/da
- Hindistan verimi: 90 kg/da
Türkiye özelinde bakıldığında, kırmızı ve yeşil mercimek verimleri il bazında farklılık göstermektedir. Kesin verim beklentisi için bölgenizdeki toprak yapısına uygun çeşitleri seçmeniz ve tarım müdürlüklerinden güncel verim verilerini talep etmeniz önemlidir.
Yeşil ve kırmızı mercimek üretimi
Türkiye'de hem kırmızı hem de yeşil mercimek üretimi yapılmaktadır. 2019/20 üretim dönemine ait veriler incelendiğinde:
- Kırmızı Mercimek: Üretim miktarı 310 bin ton civarında seyretmiştir.
- Yeşil Mercimek: Üretim miktarı 43 bin 600 ton olarak gerçekleşmiştir. Türkiye'de yeşil mercimek üretiminin %40'ı Yozgat'ta, %23'ü Konya'da ve %12'si Kırşehir'de yapılmaktadır.
Öne Çıkan Ürünler
Verimi artırmak için neler yapılmalı?
Sağlıklı ve yüksek kaliteli bir ürün elde etmek için üretim sürecinde şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Ekim Nöbeti: Toprağın yorulmaması ve hastalık riskinin azalması için ekim nöbeti uygulaması yaygınlaştırılmalıdır.
- Tohumluk Seçimi: Atıl arazilerin değerlendirilmesi ve verimin artırılması için kaliteli tohum kullanımı kritiktir.
- Hasat Sonrası İşlemler: Üretim kalitesini yakalamak için temizleme ve kalibrasyon işlemlerine büyük önem verilmelidir.
Devlet destekleri ve piyasa durumu
Mercimek üreticileri için devlet tarafından çeşitli desteklemeler sağlanmaktadır. Destek miktarları ve uygulama koşulları her yıl güncellenmektedir. Ayrıca, üretimi artırmak amacıyla bazı dönemlerde tohumluk hibe programları (örneğin pilot illerde %75 hibe gibi) uygulanabilmektedir. Güncel destekleme miktarları, ürün fiyatları ve girdi maliyetleri (gübre, mazot, tohum) hakkında en doğru bilgi için il/ilçe tarım müdürlüklerine danışılmalıdır.
Mercimek hesaplama araçları
Mercimek verim hesaplama – dönümden ne kadar mercimek alırım?
Mercimek tohumu hesaplama – arazime ne kadar mercimek tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 20–30 cm; dekara 10–15 kg tohum.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Güneydoğu'da kırmızı mercimek kışlık ekilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Mercimek tohumu hesaplama · Mercimek verim hesaplama
Kaynaklar
- MERCİMEK Ür (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/BelgelerArsiv/Belgeler/Yayın+Arşivi/2017-2022+Yayın+Arşivi/Yayınno341.pdf)
- GIDA TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kırmızı+Mercimek+1.pdf)
Mercimek hakkında diğer yazılar
- Mercimek Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Yabancı Ot Mücadelesi
- Mercimek Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Mercimek Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Mercimek Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi, Ne Zaman Ekmeliyim?
- Mercimek Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Mercimek Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Mercimek Hasat Sonrası: Temizleme, Kurutma ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Mercimek Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Mercimek İçin İklim ve Toprak İstekleri: En İyi Verim İçin Şartlar Nelerdir?
- Mercimek Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Mercimek Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Mercimek Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Mercimek Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Mercimek Zararlıları: Zarar Şekilleri, Takip ve Mücadele Yöntemleri