Mercimek Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Mercimek sulanır mı, su ihtiyacı olan kritik dönemler nelerdir, aşırı sulama verimi nasıl etkiler? Doğru sulama teknikleri ve dikkat edilmesi gerekenler.
Mercimek, genel olarak kuru şartlarda yetiştirilmeye alışkın, kuraklığa karşı dirençli bir bitkidir. Ancak "susuz yetişebilir" demek, hiç su istemez demek değildir. Özellikle kurak geçen bahar aylarında doğru zamanda yapılacak takviye sulama, dane dolumunu ve toplam verimi doğrudan etkiler. Yanlış sulama ise bitkinin çürümesine ve ürün kaybına yol açabilir.
Sulama ne zaman yapılmalı?
Mercimekte sulama zamanlaması, bitkinin gelişim evrelerine ve bölgenin iklim şartlarına göre belirlenmelidir. Bitkiyi su stresine sokup çiçek veya kapsül (bakla) dökümüne neden olmamak için şu dönemlere dikkat edilmelidir:
- Çiçeklenme dönemi: Bitkinin suya en çok ihtiyaç duyduğu, çiçeklerin oluştuğu kritik evredir.
- Dane dolum dönemi: Kapsüllerin içindeki tanelerin büyümesi ve dolması aşamasında yapılacak sulama, dane ağırlığını ve verimi artırır.
- Bahar kuraklığı: Eğer bahar ayları çok kurak geçiyorsa, verim kaybını önlemek için mutlaka takviye sulama yapılmalıdır.
Aşırı sulama ve su birikintisinin zararları nelerdir?
Mercimek, fazla yağışa ve toprağın su altında kalmasına karşı oldukça hassas bir bitkidir. Sulama yaparken veya aşırı yağış durumunda şu sorunlarla karşılaşılabilir:
- Kök ve sap çürüklüğü: Toprakta su birikmesi veya aşırı sulama, bitkinin alt kısımlarının çürümesine neden olur.
- Dane yapısının bozulması: Fazla su, tanelerin kalitesini ve yapısını olumsuz etkiler.
- Yatma (Devrilme): Aşırı sulama, bitkinin gövdesinin zayıflamasına ve hasat öncesi devrilmesine (lodging) yol açabilir.
Hangi sulama yöntemi tercih edilmeli?
Mercimek yetiştiriciliğinde suyun toprağa verilme şekli, bitki sağlığı için hayati önem taşır:
- Damla sulama: Bitkiyi suyla boğmadan, ihtiyacı olan nemi doğrudan kök bölgesine ilettiği için en güvenli yöntemdir. Hastalık riskini azaltır.
- Kuru tarım: Bölge şartları uygunsa ve yağışlar yeterliyse, mercimek genellikle hiç sulama yapılmadan, doğal yağışlarla yetiştirilir.
- Dikkat edilmesi gerekenler: Toprakta su göllenmesi yaşanmamalıdır. Drenajı iyi olmayan, suyun biriktiği alanlarda mercimek yetiştiriciliği risklidir.
Öne Çıkan Ürünler
Toprak yapısı ve sulama ilişkisi
Sulama ihtiyacı ve bitkinin suyla olan ilişkisi toprağın yapısına göre değişir. Mercimek için en ideal topraklar, drenaj problemi olmayan, geçirgenliği iyi ve besin maddelerince zengin topraklardır. Kumlu-tınlı yapılar suyun süzülmesine izin verdiği için avantajlıdır. Ancak çok killi ve su tutan topraklarda sulama yaparken çok daha dikkatli olunmalı, bitkinin "ayaklarının" suda kalmamasına özen gösterilmelidir.
Pratik ipucu
Sulama yapmadan önce toprağın nem durumunu kontrol edin. Eğer toprak yüzeyi çok kuru görünse bile, bir miktar kazarak alt katmanlardaki nemi kontrol etmek, bitkiyi gereksiz yere suyla boğmanızı engeller. Özellikle mercimekte suyun "az ama öz" verilmesi, bitkinin kök sağlığını korumak için altın kuraldır.
Mercimek hesaplama araçları
Mercimek tohumu hesaplama – arazime ne kadar mercimek tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 20–30 cm; dekara 10–15 kg tohum.
Mercimek verim hesaplama – dönümden ne kadar mercimek alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Güneydoğu'da kırmızı mercimek kışlık ekilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Mercimek tohumu hesaplama · Mercimek verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJİLERİ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yemeklik+Dane+Baklagiller+Yetiştiriciliği+(Nohut+Ve+Mercimek).pdf)
- Regeneration Guidelines Lentil - genebanks.cgiar.org (https://genebanks.cgiar.org/wp-content/uploads/2017/01/Lentil_ENG.pdf)
- GIDA TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kırmızı+Mercimek+1.pdf)
- Lentil: Origin, Cultivation Techniques, Utilization and ... (https://staff-beta.najah.edu/media/sites/default/files/Lentil+origin+cultivation+techniques+utilization+and+advances+in+transformation.pdf)
- MERCİMEK Ür (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/BelgelerArsiv/Belgeler/Yayın+Arşivi/2017-2022+Yayın+Arşivi/Yayınno341.pdf)
- 3. GÜBRELEME: 4. T VE TOHUMLUK (https://sirnak.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Yayınlar/Mercimek+yetiştiriciliği.pdf)
- Wikipedia – Lentil (https://en.wikipedia.org/wiki/Lentil)
Mercimek hakkında diğer yazılar
- Mercimek Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Yabancı Ot Mücadelesi
- Mercimek Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Mercimek Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Mercimek Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi, Ne Zaman Ekmeliyim?
- Mercimek Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Mercimek Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Mercimek Hasat Sonrası: Temizleme, Kurutma ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Mercimek Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Mercimek İçin İklim ve Toprak İstekleri: En İyi Verim İçin Şartlar Nelerdir?
- Mercimek Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Mercimek Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Mercimek Verimi ve Ekonomik Değeri
- Mercimek Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Mercimek Zararlıları: Zarar Şekilleri, Takip ve Mücadele Yöntemleri