Mercimek Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Mercimek tohumdan nasıl ekilir? Mercimek ekiminde tohum miktarı, ekim derinliği ve verim artırıcı bakteri aşılaması nasıl yapılır? Adım adım mercimek yetiştirme rehberi.
Mercimek, tarla bitkileri arasında hem besleyici değeri hem de toprağa sağladığı faydalarla öne çıkan bir baklagildir. Mercimek bitkisinde çelikle çoğaltma, aşı veya ayırma gibi yöntemler kullanılmaz; bu bitki yalnızca tohum yoluyla çoğaltılır. Bahçenizde veya tarlanızda başarılı bir üretim yapmak istiyorsanız, doğru tohum seçimi ve doğru ekim teknikleri en kritik aşamalardır.
En iyi tohum nasıl seçilir?
Yüksek verim almanın ilk şartı, kaliteli ve sağlıklı bir tohumluk kullanmaktır. İyi bir tohum şu özelliklere sahip olmalıdır:
- Çimlenme gücü yüksek,
- Karışıksız ve temiz,
- Hastalıksız ve dolgun daneli.
Özellikle tohumla taşınabilen antraknoza karşı önlem almak için, tohumun hastalıksız bir tarladan alındığından emin olmalısınız. Bölgenize uyum sağlamış, yüksek verimli ve tescilli sertifikalı çeşitleri tercih etmeniz başarınızı artıracaktır.
Mercimek ekilirken ne kadar tohum kullanılmalı?
Ekimde kullanılacak tohum miktarı; ekilecek tohumun iriliğine, ekim yöntemine (serpme veya mibzer) ve yetiştirilecek türün yazlık veya kışlık olmasına göre değişir. Genel ölçüler şöyledir:
| Mercimek Türü | Ekim Yöntemi | Dekara Atılacak Miktar |
|---|---|---|
| Yeşil Mercimek (Yazlık) | Genel | 8–11 kg/da |
| Küçük Kırmızı Mercimek | Genel | 5–7 kg/da |
| İri Daneli Pul Mercimek (Kışlık) | Genel | 10–12 kg/da |
| Nohut (Serpme Ekim) | Serpme | 15–18 kg/da |
| Nohut (Mibzerle Ekim) | Mibzer | 10–12 kg/da |
Eğer tohumlarınız temiz ve çimlenmesi iyiyse, metrekare başına yaklaşık 175–225 dane mercimek ekilmesi yeterli olmaktadır. Kışlık ekimlerde ise bu sayı metrekarede 250–300 dane civarına çıkabilir.
Ekim derinliği ve toprak hazırlığı nasıl olmalı?
Mercimek ekiminde toprak hazırlığı çok önemlidir. Tohumların düzgün çimlenebilmesi için sıkıştırılmış, pürüzsüz ve yabancı otlardan arındırılmış bir tohum yatağı hazırlanmalıdır. Toprak yüzeyinde büyük kesekler, taşlar veya bitki artıkları bulunmamalıdır.
- Yazlık ve kışlık ekimlerde: Tohum derinliği 4–5 cm olmalıdır.
- Nohut ekiminde: Derinlik 5–6 cm olmalıdır. Eğer tohum 5–6 cm’den daha derine ekilirse; çimlenme gecikir, bitki başına düşen çiçek ve bakla sayısı azalır.
- Önemli Not: Ekimden sonra mutlaka toprak bastırılarak tohumun toprakla teması tam sağlanmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Verimi artırmak için bakteri aşılaması (İnokülasyon) nedir?
Mercimek bir baklagildir ve köklerinde yaşayan Rhizobium bakterileri sayesinde havadan azot alarak toprağı zenginleştirir. İlk defa mercimek ekilecek bir alanda, bitkinin bu azot ihtiyacını karşılayabilmesi için tohumların nodül bakterileri ile aşılanması gerekir.
Aşılamayı yaparken şunlara dikkat edilmelidir:
- Aşılamada kullanılacak materyal taze olmalıdır.
- Aşılanmış tohumlar güneş ışığına maruz bırakılmamalı, ekilinceye kadar serin ve gölge bir yerde saklanmalıdır.
- Aşılanan tohumlar mümkünse aynı gün ekilmelidir.
Hasat sonrası tohum temizliği ve saklama
Hasat edilen tohumlar 1–2 gün temiz bir yere serilerek kurutulmalıdır. Saklama aşamasında tohumların bozulmaması için nem oranı %3–7 arasında olmalıdır. Tohumları saklamadan önce içindeki taş, toprak, cılız veya kırık daneler ile yabancı ot tohumlarını temizlemek için selektörleme veya eleme işlemi yapılması önerilir.
Mercimek hesaplama araçları
Mercimek tohumu hesaplama – arazime ne kadar mercimek tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 20–30 cm; dekara 10–15 kg tohum.
Mercimek verim hesaplama – dönümden ne kadar mercimek alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Güneydoğu'da kırmızı mercimek kışlık ekilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Mercimek tohumu hesaplama · Mercimek verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJİLERİ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yemeklik+Dane+Baklagiller+Yetiştiriciliği+(Nohut+Ve+Mercimek).pdf)
- MERCİMEK Ür (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/BelgelerArsiv/Belgeler/Yayın+Arşivi/2017-2022+Yayın+Arşivi/Yayınno341.pdf)
- Regeneration Guidelines Lentil - genebanks.cgiar.org (https://genebanks.cgiar.org/wp-content/uploads/2017/01/Lentil_ENG.pdf)
- Wikipedia – Lentil (https://en.wikipedia.org/wiki/Lentil)
Mercimek hakkında diğer yazılar
- Mercimek Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Yabancı Ot Mücadelesi
- Mercimek Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Mercimek Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi, Ne Zaman Ekmeliyim?
- Mercimek Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Mercimek Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Mercimek Hasat Sonrası: Temizleme, Kurutma ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Mercimek Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Mercimek İçin İklim ve Toprak İstekleri: En İyi Verim İçin Şartlar Nelerdir?
- Mercimek Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Mercimek Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Mercimek Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Mercimek Verimi ve Ekonomik Değeri
- Mercimek Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Mercimek Zararlıları: Zarar Şekilleri, Takip ve Mücadele Yöntemleri