Mercimek Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Mercimek ekimi ne zaman yapılır, tohumlar kaç cm derine gömülmelidir, sıra arası mesafe nasıl olmalıdır? Doğru dikim teknikleri ve dikkat edilmesi gerekenler.
Mercimek yetiştiriciliğinde başarılı bir hasat, doğru zamanda ve doğru derinlikte yapılan ekime bağlıdır. Yanlış dikim derinliği veya uygun olmayan toprak hazırlığı, bitkinin çimlenme gücünü düşürerek verim kaybına yol açar. Bu rehberde, mercimek ekim sürecini teknik detaylarıyla bulabilirsiniz.

Mercimek ekimi ne zaman yapılır?
Mercimeğin ekim zamanı, yetiştirilen bölgenin iklim özelliklerine göre farklılık gösterir. Genel olarak üç ana iklim tipine göre şu şekilde planlanabilir:
- Ilıman iklimlerde: Kışlık veya baharlık ekim yapılır. Bitki düşük sıcaklıklarda ekilir, vegetatif gelişimini ilkbahar sonu ve yaz aylarında tamamlar.
- Subtropikal iklimlerde: Yağışlı mevsimin sonunda, yüksek sıcaklıklarda ekim yapılır. Bitki, yaz mevsimindeki toprak neminden faydalanarak büyür.
- Batı Asya ve Kuzey Afrika'da: Kar yağışından önce kışlık ürün olarak ekilir; bitki gelişimi kar erimesiyle birlikte hız kazanır. Bu yöntem genellikle daha yüksek verim sağlar.
Toprak hazırlığı nasıl olmalıdır?
Mercimek, tohumların düzgün yerleşebilmesi ve homojen bir çıkış sağlanabilmesi için sıkı ve düzgün bir tohum yatağı ister. Toprak hazırlığında şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Toprak yüzeyi, bir önceki üründen kalan artıkların toprağa karıştırılmasıyla temizlenmelidir.
- Yüzeyde büyük toprak topakları, taşlar veya bitki artıkları bulunmamalıdır; bu durum tohumun toprakla temasını kesebilir.
- Toprak, tohumun eşit derinlikte ekilebilmesi için ufalanmış ve gevşek bir yapıda olmalıdır.
Dikim mesafesi ve tohum miktarı nedir?
Ekim yöntemi ve bölgeye göre tohum miktarı ile sıra aralıkları değişmektedir:
- Ekim Derinliği: Mercimek tohumları genellikle 2 cm ile 4 cm derinliğe ekilmelidir. Bazı özel araştırma koşullarında 3 cm derinlik önerilir.
- Sıra Arası ve Sıra Üzeri Mesafe:
- Makineli ekimde (mibzer ile) sıra arası mesafe genellikle 45 cm olarak bırakılır; bu mesafe arasına kültivatörle girilip yabancı ot kontrolü yapılabilmesi için gereklidir.
- Eğer dar sıra aralıkları (25-35 cm) tercih edilirse, bitki alanı daha erken kapatarak yabancı otları baskılayabilir.
- Elle ekim yapılıyorsa, tohumlar arası mesafe yaklaşık 3 cm olacak şekilde derin kanallar açılabilir.
- Tohum Miktarı: Bölgeye ve çeşide göre değişmekle birlikte; Güney Asya gibi bölgelerde dekara 30-40 kg, Batı Asya ülkelerinde ise daha yüksek miktarlarda tohum kullanımı yaygındır.
Öne Çıkan Ürünler
Adım adım mercimek dikimi
- Tohum Hazırlığı: Eğer tohumların su emilimini ve çimlenmesini artırmak isterseniz, tohum kabuğuna küçük bir çizik atarak (skarifikasyon) hazırlık yapabilirsiniz.
- Tohum Seçimi ve Temizliği: Kullanılacak tohumların sağlıklı ve temiz olduğundan emin olun.
- Ekimi Gerçekleştirme:
- Makineli ekim yapıyorsanız, mibzer kullanarak tohumları belirlenen derinlikte (3-4 cm) ve düzgün sıralar halinde bırakın.
- Elle ekim yapıyorsanız, yaklaşık 3 cm derinliğinde kanallar açın, tohumları yerleştirin ve üzerini toprakla kapatın.
- Yabancı Ot Kontrolü (Ekim Sonrası): Ekimden hemen sonra, hem tahılları hem de geniş yapraklı yabancı otları hedefleyen ruhsatlı ürünler kullanılarak çıkış öncesi ot kontrolü yapılabilir.
- Mekanik Müdahale: Bitki gelişiminin erken aşamalarında, imkan varsa sıra araları mekanik kültivatörle iki kez çapa yapılarak temizlenmelidir.
Dikimden sonraki ilk haftalar
Ekim tamamlandıktan sonra bitkinin sağlıklı gelişimi için şu takipleri yapmalısınız:
- Sulama: Tohum ekildikten hemen sonra ilk sulama yapılmalıdır. Sonraki süreçte toprak nemine göre takip edilmelidir.
- Ot Temizliği: Bitki gelişim aşamasındayken sıra aralarındaki yabancı otlar elle veya mekanik yöntemlerle temizlenmelidir.
- Tür Kontrolü: Eğer karışık bir ekim yapıldıysa, sıra dışına çıkan veya farklı türdeki bitkiler elle ayıklanmalıdır.
- Depolama Hazırlığı: Hasat dönemine yaklaşıldığında, tohumların nem oranının %3-7 arasına düşmesi gerektiğini unutmayın; bu, depolama ömrü için kritiktir.
Mercimek hesaplama araçları
Mercimek tohumu hesaplama – arazime ne kadar mercimek tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 20–30 cm; dekara 10–15 kg tohum.
Mercimek verim hesaplama – dönümden ne kadar mercimek alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Güneydoğu'da kırmızı mercimek kışlık ekilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Mercimek tohumu hesaplama · Mercimek verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJİLERİ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yemeklik+Dane+Baklagiller+Yetiştiriciliği+(Nohut+Ve+Mercimek).pdf)
- Lentil: Origin, Cultivation Techniques, Utilization and ... (https://staff-beta.najah.edu/media/sites/default/files/Lentil+origin+cultivation+techniques+utilization+and+advances+in+transformation.pdf)
- Regeneration Guidelines Lentil - genebanks.cgiar.org (https://genebanks.cgiar.org/wp-content/uploads/2017/01/Lentil_ENG.pdf)
- Wikipedia – Lentil (https://en.wikipedia.org/wiki/Lentil)
- GIDA TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kırmızı+Mercimek+1.pdf)
Mercimek hakkında diğer yazılar
- Mercimek Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Yabancı Ot Mücadelesi
- Mercimek Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Mercimek Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi, Ne Zaman Ekmeliyim?
- Mercimek Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Mercimek Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Mercimek Hasat Sonrası: Temizleme, Kurutma ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Mercimek Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Mercimek İçin İklim ve Toprak İstekleri: En İyi Verim İçin Şartlar Nelerdir?
- Mercimek Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Mercimek Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Mercimek Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Mercimek Verimi ve Ekonomik Değeri
- Mercimek Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Mercimek Zararlıları: Zarar Şekilleri, Takip ve Mücadele Yöntemleri