Susam Zararlıları: Bozkurt, Susam Güvesi, Beyaz Sinek ve Yaprak Biti ile Mücadele
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Susam yetiştiriciliğinde bozkurt, susam güvesi, beyaz sinek ve yaprak biti zararları; bitki gelişim dönemlerine göre mücadele yöntemleri ve kültürel önlemler.
Susam yetiştiriciliğinde başarılı bir hasat için zararlılarla mücadele, bitkinin gelişim dönemlerine göre stratejik bir yaklaşım gerektirir. Susam, gelişim hızı dönemlere göre değişen bir bitki olduğu için zararlıların bitki üzerindeki etkisi de ekimden hasada kadar farklılık gösterir. Zararlılarla mücadelede sadece kimyasal yöntemlere güvenmek yerine, kültürel önlemlerle popülasyonu baskılamak ve ekonomik zarar eşiğini takip etmek en sağlıklı yoldur.
1. Bozkurt (Agrotis segetum) – Ekim sonrası en kritik zararlı
Fotoğraf: Adrian Tync · CC BY-SA 4.0Zarar şekli: Susam ekiminden hemen sonra ortaya çıkan en önemli zararlılardan biridir. Larvalar, toprak yüzeyine yakın bölgede bulunarak yeni çıkan genç fidelerin köklerini ve gövdelerini kemirir. Bu durum fidelerin kurumasına, gelişememesine veya doğrudan ölmesine neden olur. Özellikle ekim sonrası bitki henüz zayıfken verilen zarar, tarlada ciddi boşluklara yol açar.
Mücadele: Bozkurtla mücadelede kültürel önlemler ön plandadır. Toprak hazırlığının düzgün yapılması ve ekim derinliğinin uygun olması zararın etkisini azaltabilir. Zararlı yoğunluğunun yüksek olduğu durumlarda, bitki henüz çok gençken ruhsatlı ürünlerle kimyasal mücadele yapılması gerekebilir. İlaçlama zamanı ve dozu için mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışın.
2. Susam Güvesi (Antigastra catalaunalis) – Fide döneminin tehdidi
Fotoğraf: Ravi Vaidyanathan · CC BY 3.0Zarar şekli: Susamın fide döneminde etkili olan bu zararlı, bitkinin genç dokularına zarar vererek gelişimi sekteye uğratır. Güve larvaları bitki dokularına girerek beslenir ve bitkinin sağlıklı büyümesini engeller. Fide dönemindeki bu saldırılar, bitkinin ilerideki çiçeklenme ve kapsül oluşum kapasitesini doğrudan düşürür.
Mücadele: Fide döneminde görülen bu zararlıya karşı bitkinin gelişimini takip etmek esastır. Zararlı popülasyonu arttığında, bitki henüz hassas dönemdeyken ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir. Doğru zamanlama, güve zararını minimize etmek için kritiktir.
3. Beyaz Sinek ve Yaprak Biti (Aphis gossypii) – Çiçeklenme dönemi zararlıları
Fotoğraf: Clemson University - USDA Cooperative Extension Slide Series, , United States · Public domainZarar şekli: Çiçeklenme döneminden itibaren bitki üzerinde etkili olmaya başlayan beyaz sinek ve yaprak bitleri, bitki özsuyunu emerek beslenirler. Bu emgi işlemi bitkinin besin dengesini bozar, yapraklarda şekil bozukluklarına ve bitkinin genel formunun zayıflamasına neden olur. Ayrıca bu zararlılar, bitkiler arasında hastalık taşıyıcı rolü de üstlenebilirler.
Mücadele:
- Kültürel Önlemler: Bitki gelişiminin sık olduğu yerlerde seyreltme yapmak ve tarlada düzenli çapa yaparak bitki çevresindeki nem ve hava sirkülasyonunu kontrol altında tutmak faydalıdır.
- Kimyasal Mücadele: Zararlı yoğunluğu ekonomik zarar sınırına ulaştığında, çiçeklenme dönemini ve tozlaşmayı riske atmayacak şekilde ruhsatlı ürünlerle mücadele planlanmalıdır. İlaçlama için en uygun zamanı ve yöntemi belirlemek adına il/ilçe tarım müdürlüklerinden teknik destek alınmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
4. Susamda Hastalıklar ve Genel Korunma Yöntemleri
Zararlılarla mücadele edilirken, bitkiyi zayıflatarak hastalıklara açık hale getiren etmenlere de dikkat edilmelidir. Susamda görülen çökerten (Rhizoctonia, Fusarium, Alternaria kaynaklı), solgunluk, kök çürüklüğü, yaprak leke hastalığı, phylloidy ve susam alternaryası gibi hastalıklar bitki sağlığını tehdit eder.
Genel Korunma Tavsiyeleri:
- Tarlaya Giriş Kısıtlaması: Susam bitkisi boyu 10-15 cm olana kadar tarlaya girilmemelidir. Bitki boyu 40-50 cm'ye ulaştığında ise, çiçeklerin döllenmeden dökülmemesi için tarla içine girilmemesi hayati önem taşır.
- Sulama ve Çapa Dengesi: Sulamaların ardından yapılan çapa, yabancı ot mücadelesi ve toprak havalandırması için gereklidir ancak bitki dokularına zarar vermeyecek şekilde dikkatli yapılmalıdır.
- Hijyen: Tarla ekipmanlarının (budama makası, çapa vb.) temiz tutulması, hastalıkların bir alandan diğerine taşınmasını önler.
Susam hesaplama araçları
Susam tohumu hesaplama – arazime ne kadar susam tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–70 cm, sıra üzeri 5–10 cm; dekara 0,5–0,6 kg tohum.
Susam verim hesaplama – dönümden ne kadar susam alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kapsüller patlayıp tohum dökmeden, alttaki kapsüller sararınca hasat edilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Susam tohumu hesaplama · Susam verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yağ+Bitkileri+Yetiştiriciliği+(Susam,+Kolza+Ve+Aspir).pdf)
- aspir keten susam yerfistigi serbetciotu teknik talimatlar... (https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/BelgelerArsiv/Belgeler/Tescil/Teknik+Talimatlar/Endüstri+Bitkileri/aspir,keten.susam,yfıstığı.pdf)
- kutahya.tarimorman.gov.tr (https://kutahya.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SUSAM+YETİŞTİRİCİLİĞİ.pdf)
Susam hakkında diğer yazılar
- Susam Yetiştiriciliği: Bakım, Temizleme ve Verim Artırma Yöntemleri
- Susam Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Susam Yetiştiriciliği ve Dikim Teknikleri
- Susam Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Susam Fidanı ve Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi Seçmeliyim?
- Susam Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübreleme Yapılmalı?
- Susam Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Susam Hasadı Sonrası: Temizleme, Harman ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Susam Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Mücadele Yöntemleri
- Susam Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak İstekleri Nelerdir?
- Susam Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Susam Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulunmalı?
- Susam Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri