Susam Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Susam Yetiştiriciliği ve Dikim Teknikleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Susam tohumdan mı yetişir? Susam ekimi nasıl yapılır? Tohum hazırlığı, toprak hazırlığı ve ekim yöntemleri hakkında bilmeniz gerekenler nelerdir?
Susam (Sesamum indicum), dünya genelinde yağlık ve gıda maddesi olarak kullanılan, çok yıllık bir bitki olmasına rağmen tarımsal üretimde genellikle tek yıllık olarak yetiştirilen bir bitkidir. Susamın çoğaltılması için kullanılan yöntem tohumla üretimdir. Çelikle üretim veya aşı gibi yöntemler susam yetiştiriciliğinde yaygın veya pratik bir uygulama değildir.
Susam tohumu nasıl seçilir?
Başarılı bir üretim için ilk adım, kaliteli ve doğru tohumu temin etmektir. Susam tohumları oldukça küçüktür; yaklaşık 3-4 mm uzunluğunda, 2 mm genişliğinde ve 1 mm kalınlığındadır. Tohum seçerken şu noktalara dikkat etmelisiniz:
- Renk ve İçerik: Susam tohumları beyaz, krem, sarı, kahverengi veya siyah renklerde olabilir. Genel bir bilgi olarak; beyaz ve açık renkli tohumlar, renklilere oranla daha az protein ancak daha fazla yağ içerir.
- Bin Dane Ağırlığı: Kaliteli bir tohumlukta bin dane ağırlığının 2,5-5 gram arasında olması beklenir.
- Çimlenme Gücü: Kullanacağınız tohumun çimlenme gücünün yüksek olduğundan emin olmalısınız.
Toprak hazırlığı nasıl yapılmalıdır?
Susam tohumları çok küçük olduğu için tohum yatağının hazırlanması, bitkinin çıkış başarısı için hayati önem taşır. Toprak ne kadar düzgün ve ince olursa, tohumun toprakla teması o kadar iyi olur.
- Temizlik: Önceki üründen kalan bitki artıklarını tarladan veya bahçeden iyice temizleyin.
- Sürüm ve İşleme: Sırasıyla derin sürüm, ikileme, diskaro ve taban çekilmesi gibi işlemlerle toprağı işleyin.
- Yüzey Hazırlığı: Toprağın ekime hazır hale gelmesi için tırmık çekerek yüzeyi düzeltin. Toprak yatağının çok iyi hazırlanmış ve düzgün olması gerekir.
Susam ekimi nasıl yapılır?
Susam ekiminde iki temel yöntemden bahsedilebilir. Ev bahçeciliği veya küçük ölçekli üretim yapıyorsanız, tohumun toprakla temasını sağlamak için şu adımları izleyebilirsiniz:
Serpme Ekim Yöntemi:
Susam tohumları çok küçük olduğu için serpme ekim yaparken tohumların homojen dağılması zordur. Bu sorunu aşmak için tohumları ince elenmiş ve temizlenmiş ince dere kumuyla karıştırarak ekebilirsiniz. Bu yöntem, tohumun yayılmasını kolaylaştırır. Serpme ekimde dekara (1000 m²) yaklaşık 0,8-1 kg tohum kullanılması önerilir. Tohumun tavlı (nemli) toprağa düşmesi için ekim öncesi hafif bir diskaro veya sürgü çekilmesi faydalıdır.
Ekim Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler:
Ekimden sonra toprak yüzeyinde bir sertleşme (kaymak tabakası) oluşursa, bu tabakayı mutlaka kırarak yeni bitkilerin çıkışını kolaylaştırın. Ayrıca ekim sırasında uygun aletler kullanmaya ve güvenlik tedbirlerini almaya özen gösterin.
Öne Çıkan Ürünler
Hasat sonrası tohum temizliği ve saklama
Eğer kendi tohumunuzu üretmek istiyorsanız, hasat edilen tohumların temizlenmesi gerekir. Temizleme işlemi için rüzgâr, vantilatör veya varsa tohum temizleme makineleri kullanılabilir. Daha temiz bir sonuç için tohumlar rüzgârda savrulduktan sonra 1-2 gün kurutulmalı, ardından suda yıkanmalı ve tekrar kurutulmalıdır.
Depolama Koşulları:
Temizlenen tohumları bez veya jüt çuvallarda saklayabilirsiniz. Saklama sırasında şu kurallar kritiktir:
- Depo alanı serin, kuru ve havadar olmalıdır.
- Çuvallar doğrudan yere değil, tahta ızgaralar üzerine istiflenmelidir.
- Eğer 20 °C’nin altında uzun süreli depolama yapılacaksa, tohum nem oranı en fazla % 8-9 olmalıdır.
- Depo nemi % 75’in üzerine çıkarsa küflenme riski artar; bu durumda tohumlar havalandırılmalıdır.
Susam hesaplama araçları
Susam tohumu hesaplama – arazime ne kadar susam tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–70 cm, sıra üzeri 5–10 cm; dekara 0,5–0,6 kg tohum.
Susam verim hesaplama – dönümden ne kadar susam alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kapsüller patlayıp tohum dökmeden, alttaki kapsüller sararınca hasat edilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Susam tohumu hesaplama · Susam verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yağ+Bitkileri+Yetiştiriciliği+(Susam,+Kolza+Ve+Aspir).pdf)
- Wikipedia – Susam (https://tr.wikipedia.org/wiki/Susam)
- Wikipedia – Sesame (https://en.wikipedia.org/wiki/Sesame)
- kutahya.tarimorman.gov.tr (https://kutahya.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SUSAM+YETİŞTİRİCİLİĞİ.pdf)
- aspir keten susam yerfistigi serbetciotu teknik talimatlar... (https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/BelgelerArsiv/Belgeler/Tescil/Teknik+Talimatlar/Endüstri+Bitkileri/aspir,keten.susam,yfıstığı.pdf)
Susam hakkında diğer yazılar
- Susam Yetiştiriciliği: Bakım, Temizleme ve Verim Artırma Yöntemleri
- Susam Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Susam Fidanı ve Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi Seçmeliyim?
- Susam Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübreleme Yapılmalı?
- Susam Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Susam Hasadı Sonrası: Temizleme, Harman ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Susam Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Mücadele Yöntemleri
- Susam Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak İstekleri Nelerdir?
- Susam Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Susam Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulunmalı?
- Susam Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Susam Zararlıları: Bozkurt, Susam Güvesi, Beyaz Sinek ve Yaprak Biti ile Mücadele