Susam Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulunmalı?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Susam sulaması ne zaman yapılmalı? Su ihtiyacı hangi dönemlerde artar? Aşırı sulama veya susuzluk verimi nasıl etkiler? Doğru sulama teknikleri ve dikkat edilmesi gerekenler.
Susam, sıcak iklimleri seven ve kuraklığa karşı oldukça dayanıklı bir bitkidir. Geniş kök yapısı sayesinde susuz arazilerde de yetişebilir; ancak "susuz yetişebilmesi" ile "yüksek verim vermesi" arasında büyük bir fark vardır. Susamda doğru zamanda yapılan sulama, hem tane miktarını hem de tohumdaki yağ oranını doğrudan artırır.
Susamın su ihtiyacı ne kadardır?
Susamın su isteği diğer pek çok tarla bitkisine göre daha azdır. Ancak yetiştirme sürecinde düzenli sulama yapılması verimi ciddi oranda artırır. Susamın su ihtiyacıyla ilgili şu temel kuralları bilmek gerekir:
- Ana Ürün (Kıraç): Eğer susamı kıraç arazilerde ana ürün olarak yetiştiriyorsanız, susuz yetiştirilmesi mümkündür.
- İkinci Ürün: Eğer susamı bir önceki üründen sonra ikinci ürün olarak ekiliyorsa, mutlaka sulama yapılmalıdır. Bu durumda ekimden önce toprağın nemini sağlamak için tav suyu verilmesi şarttır.
- Gelişme Dönemi: Bitkinin büyüme sürecinde, şartlara bağlı olarak 1 ile 3 defa arasında sulama yapılması verim artışı sağlar.
Sulama yaparken hangi dönemlere dikkat edilmeli?
Susamın büyüme hızı dönemlere göre farklılık gösterir. Sulama zamanlamasını şu aşamalara göre planlamalısınız:
- İlk Gelişme Dönemi: Susamın ilk gelişim dönemi oldukça yavaştır. Bu dönemde bitki boyu 10–15 cm oluncaya kadar tarlaya girilmemeli ve bitki rahat bırakılmalıdır.
- Çiçeklenme Dönemi: Çiçeklenme ile birlikte büyüme hızı artar. Bitki boyu 40–50 cm seviyesine ulaştığında, çiçeklerin döllenmeden dökülmemesi için tarla içine girilmemesine ve bitkiyi fiziksel olarak zorlamamaya dikkat edilmelidir.
- Yağ ve Tane Oluşumu: Bitkinin gelişimi boyunca yapılacak düzenli sulamalar, tohumdaki yağ içeriğini ve tane verimini olumlu etkiler.
Aşırı sulama ve göllenme neden tehlikelidir?
Susam sulamasında en kritik nokta, tarlada suyun birikmesine izin vermemektir. Susam bitkisi suyun içinde kalmaktan hiç hoşlanmaz.
- Göllenme Riski: Tarlada suyun göllenmesi, bitkinin gelişimini durdurabilir ve ciddi zararlar verebilir. Özellikle drenajı zayıf topraklarda suyun hemen tahliye edilmesi (drenajı) gerekir.
- Hastalık Riski: Aşırı su ve nemli toprak, susamda kök çürüklüğü ve solgunluk gibi hastalıkların görülmesine zemin hazırlayabilir.
- Tohum Kaybı: Sezon sonunda, hasat dönemine yakın görülen aşırı yağışlar veya kontrolsüz sulama, kapsüllerin erken açılmasına (dehiscence) ve tohumların yere dökülerek ziyan olmasına neden olabilir.
Öne Çıkan Ürünler
Sulama yöntemleri ve bakım ipuçları
Susam yetiştiriciliğinde verimi maksimize etmek için şu tekniklere uyulmalıdır:
- Yöntem Seçimi: Sulama yöntemi belirlenirken toprağın yapısı ve su kaynağının durumu göz önüne alınmalıdır. Tekniğine uygun ve zamanında yapılan sulama esastır.
- Çapalama İlişkisi: Sulama işlemlerinden sonra mutlaka çapalama yapılmalıdır. Çapalama, toprağın havalanmasını sağlar ve yabancı ot mücadelesine yardımcı olur.
- Toprak Yapısı: Susam; drenajı iyi, verimli, derin yapılı ve nötr/alkali topraklarda en iyi sonucu verir. Kumlu ve hafif topraklardan pek hoşlanmaz.
Pratik İpucu
Susamın su ihtiyacını kontrol ederken sadece takvime güvenmeyin. Toprağın nem durumunu gözlemleyin. Eğer ikinci ürün olarak ekim yapıyorsanız, ekim öncesi toprağın yeterli rutubete (tav durumuna) sahip olduğundan emin olmak için mutlaka ön sulama yapın. Sulama sonrası toprağın yüzeyinde su birikintisi kalıyorsa, drenaj kanallarınızı kontrol edin.
Susam hesaplama araçları
Susam tohumu hesaplama – arazime ne kadar susam tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–70 cm, sıra üzeri 5–10 cm; dekara 0,5–0,6 kg tohum.
Susam verim hesaplama – dönümden ne kadar susam alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kapsüller patlayıp tohum dökmeden, alttaki kapsüller sararınca hasat edilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Susam tohumu hesaplama · Susam verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yağ+Bitkileri+Yetiştiriciliği+(Susam,+Kolza+Ve+Aspir).pdf)
- kutahya.tarimorman.gov.tr (https://kutahya.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SUSAM+YETİŞTİRİCİLİĞİ.pdf)
- Wikipedia – Sesame (https://en.wikipedia.org/wiki/Sesame)
Susam hakkında diğer yazılar
- Susam Yetiştiriciliği: Bakım, Temizleme ve Verim Artırma Yöntemleri
- Susam Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Susam Yetiştiriciliği ve Dikim Teknikleri
- Susam Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Susam Fidanı ve Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi Seçmeliyim?
- Susam Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübreleme Yapılmalı?
- Susam Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Susam Hasadı Sonrası: Temizleme, Harman ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Susam Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Mücadele Yöntemleri
- Susam Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak İstekleri Nelerdir?
- Susam Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Susam Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Susam Zararlıları: Bozkurt, Susam Güvesi, Beyaz Sinek ve Yaprak Biti ile Mücadele