Susam Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübreleme Yapılmalı?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Susam yetiştiriciliğinde doğru gübreleme nasıl yapılır? Azot, fosfor ve potasyumun önemi nedir? Toprak analizi ve gübreleme zamanları hakkında bilinmesi gerekenler.
Susam, gelişim süresi oldukça kısa olan bir yazlık bitkidir. Bu kısalık nedeniyle bitkinin besin ihtiyacını kaçırmamak ve doğru zamanda doğru elementleri vermek verim için hayati önem taşır. Susamda gübreleme "tahminle" değil, mutlaka toprak analizi ile planlanmalıdır.
Önce toprak analizi yaptırın
Susam, verimli, iyi drenajlı ve nötr pH değerine sahip topraklarda en yüksek verimi verir. Tuzlu ve su birikintisi olan (su baskınına uğramış) topraklara karşı hassastır. Deneme veya ekim öncesinde mutlaka toprak analizi yaptırılmalıdır. Analiz sonuçlarına göre önerilen çeşit ve dozda gübre kullanılmalıdır. Analiz yapılmadan yapılan hatalı gübreleme, hem maliyeti artırır hem de bitkinin gelişimini olumsuz etkiler.
Temel besin elementleri ve görevleri
Susamın sağlıklı büyümesi ve yüksek yağ içeriğine sahip tohumlar verebilmesi için şu elementlere ihtiyacı vardır:
- Azot (N): Bitkinin boylanması ve yeşil aksamın gelişimi için temeldir. Susamda azotlu gübreleme genellikle üç dönemde planlanır.
- Fosfor (P): Kök gelişimi ve güçlü bir bitki yapısı için gereklidir. Özellikle ekim öncesi toprak altına verilmesi verimi artırır.
- Potasyum (K): Tohumdaki yağ oranını ve bitkinin direncini etkiler. Verimli bir hasat için kritik bir elementtir.
- Kükürt (S): Kolza gibi bazı yağ bitkilerinde olduğu gibi, susam da gelişim döneminde kükürt içeren besin maddelerine ihtiyaç duyabilir. Toprakta kükürt eksikliği varsa sülfat veya kükürt içerikli gübreler değerlendirilmelidir.
- Organik Madde: Toprağın yapısını iyileştirmek ve su tutma kapasitesini artırmak için uygun miktarda çiftlik gübresi kullanımı önerilir.
Besin eksikliği belirtileri
Bitkinizde aşağıdaki belirtileri gözlemliyorsanız besin noksanlığı söz konusu olabilir:
- Azot eksikliği: Bitkide genel bir gelişme geriliği ve yapraklarda sararma görülebilir.
- Fosfor eksikliği: Kök gelişimi zayıf kalır, bitki boyu kısa sürer.
- Potasyum eksikliği: Bitki direnci düşer, verim ve tohum kalitesi azalır.
Not: Belirtiler başka hastalık veya zararlılarla karışabilir; kesin teşhis için mutlaka bir ziraat mühendisine danışın.
Öne Çıkan Ürünler
Gübreleme zamanı ve yöntemi nasıl olmalı?
Susamın gelişim süresi kısa olduğu için gübrenin büyük bir kısmının ekim öncesinde toprak altına verilmesi uygundur. Uygulama takvimi ve yöntemi şu şekilde planlanabilir:
- Ekim Öncesi: Gerekli gübrenin tamamı veya büyük bir kısmı, ekimden önce son diskaro ile toprak altına verilmelidir. Fosforlu gübreler bu aşamada toprağa karıştırılmalıdır.
- Azotlu Gübreleme Dönemleri: Azotlu gübreler genellikle üç aşamada uygulanır:
- Ekimden önce veya ekimle birlikte (kompoze gübreler veya amonyum sülfat formunda).
- Mart ayı başında (üre formunda).
- Mart sonu veya nisan başında (amonyum nitrat formunda).
- İkinci Ürün Durumu: Eğer susam, bir önceki üründen (buğday, arpa vb.) sonra ikinci ürün olarak ekilecekse; tarla temizlendikten sonra tav suyu verilmeli, toprak pullukla sürülmeli ve kesekleri parçalamak için diskaro çekildikten sonra gübreleme yapılmalıdır.
Gübre miktarları; toprağın yapısına, sulu veya susuz yetiştiriciliğe ve analiz sonuçlarına göre ciddi farklılıklar gösterir. Uygulama yaparken mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüklerinden veya uzmanlardan güncel dozajlar için bilgi alınız. Kullanacağınız ürünlerin ruhsatlı olduğundan ve etiket dozlarına uyduğunuzdan emin olunuz.
Susam hesaplama araçları
Susam tohumu hesaplama – arazime ne kadar susam tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–70 cm, sıra üzeri 5–10 cm; dekara 0,5–0,6 kg tohum.
Susam verim hesaplama – dönümden ne kadar susam alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kapsüller patlayıp tohum dökmeden, alttaki kapsüller sararınca hasat edilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Susam tohumu hesaplama · Susam verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yağ+Bitkileri+Yetiştiriciliği+(Susam,+Kolza+Ve+Aspir).pdf)
- aspir keten susam yerfistigi serbetciotu teknik talimatlar... (https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/BelgelerArsiv/Belgeler/Tescil/Teknik+Talimatlar/Endüstri+Bitkileri/aspir,keten.susam,yfıstığı.pdf)
- kutahya.tarimorman.gov.tr (https://kutahya.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SUSAM+YETİŞTİRİCİLİĞİ.pdf)
- Wikipedia – Sesame (https://en.wikipedia.org/wiki/Sesame)
Susam hakkında diğer yazılar
- Susam Yetiştiriciliği: Bakım, Temizleme ve Verim Artırma Yöntemleri
- Susam Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Susam Yetiştiriciliği ve Dikim Teknikleri
- Susam Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Susam Fidanı ve Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi Seçmeliyim?
- Susam Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Susam Hasadı Sonrası: Temizleme, Harman ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Susam Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Mücadele Yöntemleri
- Susam Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak İstekleri Nelerdir?
- Susam Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Susam Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulunmalı?
- Susam Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Susam Zararlıları: Bozkurt, Susam Güvesi, Beyaz Sinek ve Yaprak Biti ile Mücadele