Susam Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Susam yetiştiriciliğinde ay ay yapılacak işler: toprak hazırlığı, gübreleme, sulama, hastalık ve zararlı mücadelesi ile hasat zamanı. Bölgeye göre değişen bakım rehberi.
Aşağıdaki takvim Türkiye genelindeki susam üretim alanları için hazırlanmış bir rehberdir. İklim koşullarına bağlı olarak sahil şeridinde işler daha erken başlarken, iç kesimlerde ve daha soğuk bölgelerde süreç biraz daha geç ilerleyebilir. Uygulamalarınızı tarlanızdaki bitkinin gelişim aşamasına ve bölgenizdeki hava durumuna göre takip etmelisiniz.
Ocak – Şubat
- Toprak analizi yapılması; analiz sonuçlarına göre ihtiyaç duyulan çeşit ve dozda gübre planının hazırlanması.
- Eğer ikinci ürün olarak ekim yapılacaksa, ekim öncesinde tarlada yeterli rutubeti sağlamak için tav suyu verilmesi.
- Kışlık ekimlerde toprak hazırlığı: Toprağın 15-20 cm derinlikte orta derinlikte işlenmesi.
- Yazlık ekim planlanıyorsa, sonbaharda yapılan derin sürümün ardından ilkbahar hazırlıklarına zemin hazırlanması.
Mart – Nisan
- Toprak hazırlığının tamamlanması: Yazlık ekimler için diskaro veya tırmık çekilerek tohum yatağının hazırlanması.
- Gübreleme: Gelişme süresi kısa olduğu için gerekli gübrenin tamamının ekim öncesi son diskaro ile toprak altına verilmesi. (Analiz yoksa dekara 7 kg azot, 5 kg fosfor ve 5-10 kg potasyum önerilir).
- Tohum hazırlığı: Çıkışın iyi olması için tohumların ince elenmiş temiz dere kumu ile karıştırılması.
- Ekim işlemleri: Tohumların uygun derinliğe ekilmesi ve tohum yatağının iyice sıkıştırılması.
- Ekim öncesi hastalıklarla mücadele için tohum ilaçlamasının yapılması.
Mayıs – Haziran
- Yabancı ot mücadelesi ve çapalama: Bitkiler 10-15 cm boya ulaşana kadar tarlaya girilmemeli, ancak bu aşamadan sonra bakım yapılmalıdır.
- Sulama: Susam su isteği çok yüksek olmayan bir bitkidir ancak verim için düzenli sulama önemlidir. Özellikle ekim öncesi ve çiçeklenme dönemindeki nem seviyesi verimi doğrudan etkiler.
- Çiçeklenme takibi: İlk çiçeklenme genellikle ekimden 45-50 gün sonra gerçekleşir.
- Bitki gelişimi: Çiçeklenme ile birlikte büyüme hızlanır; bu dönemde bitkilerin 40-50 cm boya ulaşması beklenir.
- Zararlı kontrolü: Bozkurt, susam güvesi, yaprak biti ve beyaz sinek gibi zararlıların tarladaki varlığı kontrol edilmelidir.
Temmuz – Ağustos
- Dikkatli sulama: Olgunlaşma süresince 1-3 defa sulama yapılabilir. Ancak aşırı göllenmeden kaçınılmalıdır; susam göllenmeye karşı hassastır.
- Tarlaya giriş kısıtlaması: Bitkiler 40-50 cm boylandığında, çiçeklerin döllenmeden dökülmemesi için tarlaya girilmemesine özen gösterilmelidir.
- Hastalık takibi: Solgunluk, susam bakteri solgunluğu, yaprak leke hastalığı, phylloidy ve susam alternaryası gibi hastalıklara karşı bitkiler gözlemlenmelidir.
- Zararlı mücadelesi: Görülen zararlı ve hastalık durumunda ruhsatlı ürünler ve etiket dozuna uygun mücadele yapılmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Hasat zamanının tespiti: Bitkilerin yaprak ve kapsüllerinin sararması, yaprakların kısmen dökülmesi ve çiçeklenmenin durması hasat işaretidir.
- Hasat yöntemi: Alt kapsüller elle kırıldığında kolayca açılıyorsa hasat zamanı gelmiş demektir.
- Hasat sırasında dikkat: Rüzgarlı havalarda veya aşırı yağışlarda kapsüllerin çatlayıp tohum dökmemesi (dehiscence) için hasat zamanı çok iyi ayarlanmalıdır.
- Harman ve temizleme: Hasat edilen ürünlerin harmanlanması, rüzgar veya vantilatör yardımıyla temizlenmesi ve gerekirse suda yıkanarak tekrar kurutulması.
Kasım – Aralık
- Depolama hazırlığı: Temizlenen tohumların saklanacağı depo alanının iyice badana ve dezenfekte edilmesi.
- Muhafaza koşulları: Tohumların serin, kuru ve havadar bir ortamda, bez veya jüt çuvallarda, tahta ızgaralar üzerine istiflenerek saklanması.
- Depo kontrolü: Depo neminin %75'in üzerine çıkmamasına dikkat edilmelidir; aksi halde küflenme görülebilir.
- Uzun süreli depolama: Eğer 20 °C'nin altında uzun süreli saklama yapılacaksa, tohumlardaki nem oranının en fazla %8-9 olması sağlanmalıdır.
Susam hesaplama araçları
Susam tohumu hesaplama – arazime ne kadar susam tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–70 cm, sıra üzeri 5–10 cm; dekara 0,5–0,6 kg tohum.
Susam verim hesaplama – dönümden ne kadar susam alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kapsüller patlayıp tohum dökmeden, alttaki kapsüller sararınca hasat edilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Susam tohumu hesaplama · Susam verim hesaplama
Kaynaklar
- kutahya.tarimorman.gov.tr (https://kutahya.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SUSAM+YETİŞTİRİCİLİĞİ.pdf)
- TARIM TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yağ+Bitkileri+Yetiştiriciliği+(Susam,+Kolza+Ve+Aspir).pdf)
- aspir keten susam yerfistigi serbetciotu teknik talimatlar... (https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/BelgelerArsiv/Belgeler/Tescil/Teknik+Talimatlar/Endüstri+Bitkileri/aspir,keten.susam,yfıstığı.pdf)
- Wikipedia – Sesame (https://en.wikipedia.org/wiki/Sesame)
Susam hakkında diğer yazılar
- Susam Yetiştiriciliği: Bakım, Temizleme ve Verim Artırma Yöntemleri
- Susam Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Susam Yetiştiriciliği ve Dikim Teknikleri
- Susam Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Susam Fidanı ve Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi Seçmeliyim?
- Susam Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübreleme Yapılmalı?
- Susam Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Susam Hasadı Sonrası: Temizleme, Harman ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Susam Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Mücadele Yöntemleri
- Susam Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak İstekleri Nelerdir?
- Susam Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Susam Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulunmalı?
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Susam Zararlıları: Bozkurt, Susam Güvesi, Beyaz Sinek ve Yaprak Biti ile Mücadele