Susam Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer

Susam, dünyadaki en eski yağlı tohumlu bitkilerden biridir ve yüksek yağ içeriği sayesinde tarımsal değeri oldukça yüksektir. Bitkinin ekonomik başarısı; doğru gübreleme, iklim koşulları ve yetiştirme yöntemlerine doğrudan bağlıdır.

Susam verimi ne kadardır?

Susamda elde edilecek ürün miktarı; sulama imkanlarına, toprak yapısına ve bakım şartlarına göre ciddi farklılıklar gösterir. Kaynaklardaki verilere göre beklenen verim aralıkları şöyledir:

• Kuru koşullarda: Dekar başına ortalama 40–100 kg arasında verim alınabilmektedir.
• Sulu koşullarda: Uygun şartlar sağlandığında verim dekar başına 150 kg seviyelerine kadar çıkabilmektedir.

Verimi artırmak için bitkinin 90 ile 120 gün arasında don olmayan bir sürece ihtiyacı vardır. Ayrıca 23 °C üzerindeki sıcaklıklar bitki gelişimi ve verim üzerinde olumlu etki yapar.

Verimi hangi faktörler etkiler?

Susam yetiştiriciliğinde yüksek verim almak istiyorsanız şu kritik noktalara dikkat etmelisiniz:

• Toprak Yapısı: En iyi verim; verimli, iyi drenajlı ve nötr pH değerine sahip topraklarda alınır. Susam, yüksek tuzlu ve su birikintisi olan (su baskınına uğramış) topraklara karşı hassastır.
• Su ve Nem Dengesi: Susam kuraklığa dayanıklı bir bitkidir ancak çimlenme ve erken gelişim döneminde yeterli nem ister. Ekim öncesi ve çiçeklenme dönemindeki nem seviyesi verimi en çok etkileyen unsurdur. Sezon sonunda görülen aşırı yağışlar ise kapsüllerin erken açılmasına (tohum dökülmesine) neden olarak verim kaybına yol açabilir.
• Gübreleme: Gelişme süresi kısa olan bir bitki olduğu için gübrenin tamamının ekimden önce son diskaro ile toprak altına verilmesi önerilir. Verim için dekara saf olarak 7 kg azot, 5 kg fosfor ve 5-10 kg potasyum verilmesi tavsiye edilmektedir.
• Rüzgâr ve Hava Koşulları: Hasat döneminde şiddetli rüzgârlar tohumların kapsüllerden saçılmasına neden olabilir.

Susamın kullanım alanları ve ekonomik değeri nedir?

Susam tohumu, içeriğindeki yaklaşık %50-60 oranında yağ ve %25 oranında protein ile çok yönlü bir üründür. Ekonomik olarak şu alanlarda değerlendirilir:

• Gıda Sektörü: Tahin ve tahin helvası üretiminin yanı sıra; kuru pasta, simit gibi unlu mamullerde ve çerez olarak tüketilir.
• Sanayi: Kozmetik sanayinde ve sabun yapımında ham madde olarak kullanılır.
• Hayvancılık: Yağı alındıktan sonra geriye kalan küspe, kaliteli bir hayvan yemi olarak değerlendirilir.

Türkiye'de susam, özellikle Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde, buğday veya arpa gibi ürünlerden sonra ikinci ürün olarak yetiştirilmektedir. Ülkemizde susam tohumuna olan ihtiyaç her geçen yıl artmaktadır.