Susam Hasadı Sonrası: Temizleme, Harman ve Doğru Depolama Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Susam hasat edildikten sonra nasıl temizlenir, en iyi verim için hangi koşullarda saklanır? Tohumların küflenmemesi ve kalitesini koruması için dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Susam yetiştiriciliğinde tüm yıl boyunca verilen emeğin karşılığını belirleyen en kritik aşama, hasat sonrası yapılan işlemlerdir. Hasat edilen susamın kalitesini korumak, tohumun çimlenme gücünü ve yağ oranını muhafaza etmek için doğru temizleme ve depolama teknikleri uygulanmalıdır.
Susam hasadı nasıl yapılır?
Susamda hasat zamanı, bitkilerin yaprak ve kapsüllerinin sararması, yaprakların kısmen dökülmeye başlaması ve çiçeklenmenin durmasıyla anlaşılır. Hasat sürecinde şu adımlar izlenmelidir:
- Hasat Belirtisi: Alt kapsüller elle kırıldığında tohumların döküldüğü görülüyorsa hasat zamanı gelmiş demektir.
- Tokurcun (Dikine) Yapma: Bitkiler hasat edildikten sonra dikine getirilir.
- Harman ve Silkme: Bitkiler harmanlanır ve silkme işlemi yapılarak tohumlar kapsüllerden ayrılır.
Tohum temizleme ve hazırlık aşamaları
Harman sonrası elde edilen ürünün saf ve kaliteli olması için temizlik işlemleri titizlikle yapılmalıdır. Temizleme yöntemini seçerken ürünün miktarına göre hareket edilmelidir:
- Yöntemler: Tohumlar rüzgâr yardımıyla veya vantilatör kullanılarak savrulup temizlenebilir. Daha profesyonel bir sonuç için tohum temizleme makinelerinden yararlanılabilir.
- Yıkama ve Kurutma: Daha temiz bir ürün elde etmek için temizlenen tohumlar suda yıkanabilir. Ancak yıkama işleminden sonra tohumların tekrar iyice kurutulması hayati önem taşır.
- Kurutma Süresi: Temizlenen tohumlar, işleme öncesinde 1-2 gün boyunca kurutulmalıdır.
Susam tohumları nasıl saklanmalıdır?
Susam tohumlarının depolanması, ürünün raf ömrünü doğrudan etkiler. Yanlış depolama, tohumların çürümesine veya yağ kalitesinin bozulmasına neden olur. İdeal saklama koşulları şunlardır:
- Kap Seçimi: Temizlenen tohumlar mutlaka bez veya jüt çuvallarda saklanmalıdır.
- İstifleme: Çuvalların doğrudan yerle temas etmemesi için mutlaka tahta ızgaralar üzerine istiflenmesi gerekir.
- Depo Hazırlığı: Depo alanı kullanılmadan önce iyice badana yapılmalı ve dezenfekte edilmelidir.
- Ortam Koşulları: Depo alanı serin, kuru ve havadar olmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Depolama sırasında dikkat edilmesi gereken kritik değerler
Susamın depoda bozulmadan kalabilmesi için nem ve sıcaklık dengesi çok hassastır. Bu değerlerin dışına çıkılması ürün kaybına yol açar:
| Parametre | İdeal Değer / Sınır | Risk Durumu |
|---|---|---|
| Tohum Nem Oranı | % 8-9 (20 °C altı için) | Yüksek nem çimlenmeyi ve yağ kalitesini bozar. |
| Depo Nem Oranı | % 75'in altı | % 75'in üzerine çıkarsa küflenme başlar. |
| Sıcaklık | Serin ortam | Yüksek sıcaklık tohumun canlılığını yitirmesine neden olur. |
Eğer depo koşullarının istenen düzeyden yüksek olduğu fark edilirse, tohumlar hemen havalandırılmalı ve depo ortamı uygun hale getirilene kadar müdahale edilmelidir. Türkiye şartlarında normal bir üretimde dekardan ortalama 60-80 kg verim alınması beklenir; bu verimi korumak için yukarıdaki muhafaza kurallarına harfiyen uyulmalıdır.
Susam hesaplama araçları
Susam tohumu hesaplama – arazime ne kadar susam tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–70 cm, sıra üzeri 5–10 cm; dekara 0,5–0,6 kg tohum.
Susam verim hesaplama – dönümden ne kadar susam alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kapsüller patlayıp tohum dökmeden, alttaki kapsüller sararınca hasat edilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Susam tohumu hesaplama · Susam verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM TEKNOLOJĠSĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yağ+Bitkileri+Yetiştiriciliği+(Susam,+Kolza+Ve+Aspir).pdf)
- kutahya.tarimorman.gov.tr (https://kutahya.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SUSAM+YETİŞTİRİCİLİĞİ.pdf)
Susam hakkında diğer yazılar
- Susam Yetiştiriciliği: Bakım, Temizleme ve Verim Artırma Yöntemleri
- Susam Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Susam Yetiştiriciliği ve Dikim Teknikleri
- Susam Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Susam Fidanı ve Çeşit Seçimi: Hangi Çeşidi Seçmeliyim?
- Susam Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübreleme Yapılmalı?
- Susam Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Susam Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Mücadele Yöntemleri
- Susam Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak İstekleri Nelerdir?
- Susam Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Susam Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulunmalı?
- Susam Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Susam Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Susam Zararlıları: Bozkurt, Susam Güvesi, Beyaz Sinek ve Yaprak Biti ile Mücadele