Bezelye Zararlıları: Bezelye Yaprak Böceği, Bezelye Güvesi ve Diğerleri ile Mücadele
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Bezelye yaprak böceği, bezelye güvesi, tohum mısırı sineği ve sümüklüböcekler: zarar şekli, belirtiler, kültürel önlemler ve etkili mücadele yöntemleri.
Bezelye yetiştiriciliğinde zararlılarla mücadele, bitkinin gelişim evrelerine göre strateji belirlemeyi gerektirir. Özellikle tohumun çimlenmesinden hasat dönemine kadar olan süreçte, zararlıların bitki üzerindeki etkisi verimi doğrudan etkiler. Başarılı bir üretim için sadece ilaçlama değil; bahçe temizliği, doğru sulama ve kültürel önlemler bir bütün olarak uygulanmalıdır.
1. Bezelye yaprak böceği (Sitona lineatus)
Fotoğraf: Поляков Александр · CC BY 4.0Zarar şekli: Bu zararlı hem ergin hem de larva döneminde bezelyeye ciddi zarar verir. Ergin böcekler yapraklara konarak beslenirler ve yaprak kenarlarında karakteristik, "C" şeklinde veya girintili çıkıntılı, tırtıklı bir görünüm oluştururlar. Daha tehlikeli olan kısmı ise larvaların kök yumrularına (nodüllere) yerleşmesidir. Larvalar, bitkinin azot ihtiyacını karşılayan bu hayati nodülleri yiyerek bitkinin azot alımını engeller; bu da yaprak ve gövde gelişiminin durmasına, bitkinin zayıf kalmasına neden olur.
Takip ve Belirtiler: Yapraklardaki karakteristik kesikler ve bitki gelişimindeki duraksama en önemli belirtilerdir. Bölgeye göre zararlı yoğunluğu kontrol edilmelidir.
Mücadele:
- Kültürel önlemler: Toprak işleme ve yabancı ot kontrolü, zararlı popülasyonunu baskılamaya yardımcı olabilir.
- Biyolojik ve Kimyasal Mücadele: Zararlı yoğunluğu ekonomik zarar eşiğine ulaştığında, ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir. İlaçlama zamanı ve dozu için mutlaka il/ilçe tarım müdürlüklerine veya uzman ziraat mühendislerine danışılmalıdır.
2. Bezelye güvesi (Cydia spp. / Pyralidae familyası)
Fotoğraf: Olei · CC BY-SA 3.0Zarar şekli: Bezelye güvesi, yetiştiriciler için en can sıkıcı zararlılardan biridir. Tırtıl formundaki larvalar, bezelye kapsüllerinin (badıçların) içine girerek gelişirler. Tırtıllar, kapsül içindeki taneleri yiyerek beslenirler. Bu durum, tanelerin gelişmesini engeller, tanelerin şeklini bozar ve onları yemeklik kullanım için uygunsuz, çirkin bir hale getirir. Kapsül içinde beyaz, kurtçuk benzeri küçük yapılar görülmesi bu zararlının en net işaretidir.
Mücadele:
- Kültürel önlemler: Hasat sonrası bitki artıklarının tarlada bırakılmaması, zararlının bir sonraki döneme geçişini zorlaştırır.
- İlaçlı mücadele: Zararlı yoğunluğu takip edilmeli, kapsüller dolmaya başladığında ruhsatlı ürünlerle mücadele planlanmalıdır. Uygulama detayları için tarım müdürlüklerinden bilgi alınmalıdır.
3. Tohum mısırı sineği / Delia platura (Seed corn maggot)
Zarar şekli: Bu sinek türü, özellikle ekim döneminde ve bitkinin en hassas olduğu çimlenme evresinde büyük risk oluşturur. Larvalar, yeni çimlenmekte olan tohumlara ve henüz çok genç olan fidelere saldırır. Tohumun veya genç kökün zarar görmesi, bitkinin topraktan çıkamamasına veya çok zayıf çıkmasına neden olarak tarlada boşluklar oluşmasına yol açar.
Mücadele:
- Ekim zamanı yönetimi: Toprak sıcaklığı ve nem dengesinin doğru ayarlanması, çimlenmenin hızlı ve güçlü olmasını sağlayarak zararlı baskısını azaltabilir.
- Kimyasal mücadele: Çimlenme döneminde görülen yoğunluklarda, ruhsatlı ve uygun preparatlar kullanılmalıdır. Doz ve uygulama için uzman görüşü şarttır.
Öne Çıkan Ürünler
4. Sümüklüböcekler (Gastropoda)
Zarar şekli: Özellikle nemli ve yağışlı havalarda aktifleşen sümüklüböcekler, bezelye fidelerinin taze ve yumuşak dokularına saldırır. Genç fideleri tamamen yiyerek bitkiyi yok edebilirler. Ayrıca bitki yüzeyinde bıraktıkları parlak, sümüksü izler de varlıklarının kanıtıdır.
Mücadele:
- Herekleme ve Destekleme: Sırık bezelye gibi çeşitlerde bitkinin toprak üzerinde yatmasına izin verilmemelidir. Bitki ne kadar yüksekte durursa, sümüklüböceklerin doğrudan temas riski o kadar azalır.
- Bahçe temizliği: Bitki çevresindeki yabancı otların temizlenmesi, sümüklüböceklerin saklanabileceği nemli alanları azaltır.
- Nem kontrolü: Aşırı sulamadan kaçınmak ve toprağın yüzey nemini dengede tutmak zararlı baskısını düşürebilir.
5. Virüs Hastalıkları ve Kök Çürüklüğü Kompleksi
Bezelyelerde dünya genelinde ekonomik kayba yol açan en önemli sorunlardan biri virüs hastalıklarıdır. Ayrıca, kök bölgesinde oluşan "kök çürüklüğü kompleksi" de bitkinin besin ve su alımını keserek kurumasına neden olur. Bu tür biyotik stres faktörlerine karşı bitkinin genel sağlığını korumak, dirençli çeşitler seçmek ve aşırı sulamadan kaçınmak temel stratejidir. Hastalık belirtileri görüldüğünde vakit kaybetmeden bölgenizdeki tarım ilçe müdürlüğüne başvurmanız hayati önem taşır.
Bezelye hesaplama araçları
Bezelye tohumu hesaplama – arazime ne kadar bezelye tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 40–50 cm, sıra üzeri 5–8 cm; dekara 15–20 kg tohum.
Bezelye verim hesaplama – dönümden ne kadar taze bezelye (kabuklu) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Bezelye serin iklimi sever; hafif donlara dayanır.
- Kabuklu taze bezelyenin yaklaşık %40'ı tanedir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Bezelye tohumu hesaplama · Bezelye verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Bezelye (https://tr.wikipedia.org/wiki/Bezelye)
- FARKLI YEM BEZELYESİ (Pisum sativum L.) GENOTİPLERİNİN BAZI MORFOLOJİK ... (https://acikerisim.uludag.edu.tr/bitstreams/c8569fed-1a2a-493a-a893-18a84b7559aa/download)
- Wikipedia – Pea (https://en.wikipedia.org/wiki/Pea)
- Yerel bezelye genotiplerinin tanımlanması ve bazı agronomik ... (https://avesis.omu.edu.tr/yonetilen-tez/849d1e4c-0049-44e8-a05d-72bc6dc12ed8/yerel-bezelye-genotiplerinin-tanimlanmasi-ve-bazi-agronomik-ozelliklerinin-tespiti)
- T.c. Uludağ Üni̇versi̇tesi̇ (https://acikerisim.uludag.edu.tr/bitstreams/f5031b3e-91b2-4e48-8b1c-ee2b6d01371a/download)
- REYHAN KARAYEL YÜKSEK LİSANS TE - avesis.omu.edu.tr (https://avesis.omu.edu.tr/dosya?id=33a989cc-b969-4faf-9fe0-634eb6d4ca70)
Bezelye hakkında diğer yazılar
- Bezelye Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Verim Artırma Teknikleri
- Bezelye Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikim Teknikleri
- Bezelye Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Bezelye Çeşidi Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Bezelye Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
- Bezelye Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Bezelye Hasat Sonrası: Saklama, Dondurma ve İşleme Teknikleri
- Bezelye Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Bezelye Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Bezelye Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Bezelye Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Bezelye Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Bezelye Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Bezelye Bahçelerinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri