Bezelye Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikim Teknikleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Bezelye nasıl ekilir? Tohumla çoğaltma yöntemleri, ekim derinliği, tohum miktarı ve başarılı bir üretim için dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Bezelye (Pisum sativum), bahçecilikte ve tarımda en çok tohumla çoğaltılan bitkilerin başında gelir. Çelikle üretim veya aşı gibi yöntemler bezelye için uygun değildir; bitki doğrudan kurutulmuş taneleriyle (tohumlarıyla) ekilerek yetiştirilir. İster küçük bir bahçede ister geniş bir tarlada olsun, doğru ekim teknikleri verimi doğrudan etkiler.
Bezelye ne zaman ekilir?
Bezelye, soğuğa dayanıklı bir soğuk mevsim bitkisidir. Ekim zamanı, hangi dönemde hasat yapmak istediğinize ve yaşadığınız bölgenin iklimine göre değişir:
- İlkbahar hasadı için: Ekim işlemleri kasım veya aralık aylarında yapılır. Ancak bu yöntemi sadece kışı sert geçmeyen bölgelerde tercih etmelisiniz.
- Yaz hasadı için: Ekim işlemleri ilkbahar aylarında gerçekleştirilir. Kış şartlarının sert olduğu bölgelerde, bitkinin don zararından korunması için yazın hasat edilecek şekilde ilkbahar ekimi yapılması daha güvenlidir.
Ekim yöntemleri nelerdir?
Bezelye ekiminde kullanılan yöntem, ekim yapacağınız alanın büyüklüğüne ve ekipmanınıza göre üç şekilde olabilir:
- Ocağa ekim: Özellikle küçük bahçelerde tercih edilir. Küçük çukurlar (ocaklar) açılır, içine bir avuç yanmış çiftlik gübresi konur. Her ocağa 3-5 tane tohum bırakılarak üzerleri çapa ile kapatılır.
- Seraya veya saksıya ekim: Tohumlar 35-40 cm aralıklarla, yaklaşık 5-6 cm derinliğe gömülerek ekilir.
- Serpme ekim: Geniş alanlarda tohumlar tarlaya saçılır ve ardından tırmık veya diskaro yardımıyla toprakla kapatılır.
Dönüme ne kadar tohum gerekir?
Kullanılacak tohum miktarı; seçilen çeşide, tohumun büyüklüğüne, toprak yapısına ve ekim yöntemine göre farklılık gösterir. Genel bir bilgi olarak:
| Ekim Yöntemi | Tahmini Tohum Miktarı |
|---|---|
| Makine ile ekim | Dönüme 15–18 kg |
| Serpme ekim | Dönüme 20–24 kg |
Not: Birim alana kullanılacak tohum miktarı, tane iriliği ve saflığa bağlı olarak değişebilir. Hassas hesaplamalar için bölgenizdeki tarım müdürlüklerinden bilgi almanız önerilir.

Öne Çıkan Ürünler
Başarılı bir üretim için püf noktaları
Bezelye yetiştirirken şu teknik detaylara dikkat etmek verimi artıracaktır:
- Toprak hazırlığı ve azot: Bezelye bir baklagildir. Bu özelliği sayesinde toprağı temiz, kuvvetli ve iyi bir halde bırakır. Bezelye hasadından sonra aynı toprağa buğdaygillerden bir bitki ekilmesi toprağın verimliliği açısından uygundur.
- Münavebe (Ekim nöbeti): Toprak sağlığını korumak için aynı toprağa üst üste iki yıl boyunca bezelye ekilmemesine özen gösterilmelidir.
- Azot bağlama: Eğer daha önce bezelye ekilmemiş bir sahada üretim yapacaksanız, bitkinin köklerinde nodül oluşumunu ve atmosferik azotu toprağa bağlamasını sağlamak için tohumların Rhizobium leguminosarum ile aşılanması faydalı olabilir.
- Ekim derinliği: Tohumlar kesinlikle çok soğuk ve çok yaş toprağa ekilmemelidir; bu durum tohumun çürümesine yol açabilir.
Hasat sonrası dikkat edilmesi gerekenler
Eğer taze tüketim için "şeker bezelyesi" veya "kar topu bezelyesi" gibi türler yetiştiriyorsanız, bunlar tohumlar tam olgunlaşmadan, erken dönemde hasat edilir. Hasat edilen ürünlerin tazeliğini koruması için soğuk zincir kuralına uyulmalıdır; ürünler bozulmadan soğutmalı koşullarda muhafaza edilmelidir.
Bezelye hesaplama araçları
Bezelye tohumu hesaplama – arazime ne kadar bezelye tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 40–50 cm, sıra üzeri 5–8 cm; dekara 15–20 kg tohum.
Bezelye verim hesaplama – dönümden ne kadar taze bezelye (kabuklu) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Bezelye serin iklimi sever; hafif donlara dayanır.
- Kabuklu taze bezelyenin yaklaşık %40'ı tanedir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Bezelye tohumu hesaplama · Bezelye verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Bezelye (https://tr.wikipedia.org/wiki/Bezelye)
- PEA Pisum sativum L. Plant Symbol = PISA6 - USDA (https://plants.sc.egov.usda.gov/DocumentLibrary/plantguide/pdf/pg_pisa6.pdf)
- FARKLI YEM BEZELYESİ (Pisum sativum L.) GENOTİPLERİNİN BAZI MORFOLOJİK ... (https://acikerisim.uludag.edu.tr/bitstreams/c8569fed-1a2a-493a-a893-18a84b7559aa/download)
- T.c. Uludağ Üni̇versi̇tesi̇ (https://acikerisim.uludag.edu.tr/bitstreams/f5031b3e-91b2-4e48-8b1c-ee2b6d01371a/download)
- BEZELYE (Pisum sativum) 2n=14 (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=54325)
- 14. HAFTA: Sebzelerin hasat yöntemleri ve pazara hazırlanmaları ... (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=26479)
Bezelye hakkında diğer yazılar
- Bezelye Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Verim Artırma Teknikleri
- Bezelye Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Bezelye Çeşidi Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Bezelye Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
- Bezelye Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Bezelye Hasat Sonrası: Saklama, Dondurma ve İşleme Teknikleri
- Bezelye Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Bezelye Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Bezelye Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Bezelye Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Bezelye Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Bezelye Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Bezelye Bahçelerinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Bezelye Zararlıları: Bezelye Yaprak Böceği, Bezelye Güvesi ve Diğerleri ile Mücadele