Bezelye Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Bezelye yetiştiriciliğinde ay ay yapılacak işler: ekim zamanları, sulama, gübreleme, destekleme (herekleme) ve hasat süreçleri. Bölgeye göre değişen bakım takvimi rehberi.
Aşağıdaki takvim Türkiye genelindeki iklim koşulları göz önüne alınarak hazırlanmış bir rehberdir. Bezelye serin iklim bitkisi olduğu için ekim ve hasat zamanları sahillerde daha erken, iç kesimlerde ve yüksek rakımlı bölgelerde ise daha geç gerçekleşir. Çalışmalarınızı bölgenizdeki hava durumuna ve bitkinin gelişim aşamasına göre mutlaka takip edin.
Ocak – Şubat
- Sonbahar ekimlerinin kontrolü: Sonbaharda ekilen bezelyelerin gelişim süreçleri takip edilir. Bu dönemde bezelyeler yaklaşık 32 haftalık bir süreçte hasada yaklaşır.
- Don tehlikesine karşı dikkat: Bezelye bitkisi sıcaklık -5 derecenin altına düştüğünde donar. Kışın sert geçtiği bölgelerde bitki sağlığı yakından izlenmelidir.
- Toprak hazırlığı: Bahar ekimi öncesinde toprak analizi yapılması ve toprağın pH değerinin 5,5-6,7 aralığında olup olmadığının kontrol edilmesi önerilir.
- Gübreleme planı: Ekim öncesi yapılacak potaslı fenni gübre veya çok iyi yanmış çiftlik gübresi uygulamaları için planlama yapılır.
Mart – Nisan
- Bahar ekiminin yapılması: İlkbahar ekimleri bu dönemde yoğunlaşır. Tohumlar 4 ile 10 derece arasındaki sıcaklıklarda çimlenmeye başlar.
- Ekim derinliği ve yöntemi: Tohum ekim miktarı; çeşit, toprak tipi ve iklime göre değişebilir.
- İlk çapalama ve seyreltme: Filizler gelişip 5-6 cm boya ulaştığında, zayıf bitkiler sökülerek seyreltme yapılır ve ilk çapalama işlemi gerçekleştirilir.
- Herekleme (Destekleme): Sırık bezelye gibi çeşitler yetiştiriliyorsa, bitkiler 10 cm boya ulaştığında mutlaka hereklerle desteklenmelidir. Bu, bitkinin yere yatmasını ve sümüklüböcek zararı görmesini engeller.
- Hastalık takibi: Tohum çürüklüğü (Rhizoctonia, Pythium) ve kök çürüklüğü (Fusarium, Aphanomyces) riskine karşı toprak ve fide sağlığı kontrol edilmelidir.
Mayıs – Haziran
- Sulama yönetimi: Yaz aylarına girerken sıcaklıklar artar. Toprakta yeterli nemin korunması için düzenli sulama yapılmalıdır.
- Yabani ot mücadelesi: Bitki çevresinde yabani otların büyümesini engellemek için yüzlek (yüzeysel) çapalama işleri tekrarlanır.
- Zararlı kontrolü: Bezelye yaprak biti (aphid), bezelye yaprak maden sineği ve bezelye biti (weevil) gibi zararlılara karşı gözlem yapılmalıdır. Özellikle yapraklarda "C" şeklinde kesikler veya nodüllere zarar veren larvalar takip edilmelidir.
- Hasat başlangıcı: İlkbaharda ekilen bezelyeler yaklaşık 12-16 hafta sonra hasat edilmeye başlanır.

Temmuz – Ağustos
- Yoğun sulama: Sıcak ve yağışsız günlerde bitkinin su ihtiyacı artar; sulama aksatılmamalıdır.
- Hasat devamı: Badıçlar (bezelye kapsülleri) taneyle sıkıca dolduğunda elle toplama yapılır.
- Hasat kalitesi: Toplama sırasında taneler arasında boşluk (hava) varsa, bu kapsüller bir sonraki toplama için bitkide bırakılmalıdır.
- Zararlı mücadelesi: Sümüklüböcekler ve bezelye güvesi (caterpillar/tırtıl) gibi zararlılara karşı dikkatli olunmalı, gerekirse ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Sonbahar ekimi hazırlığı: Bir sonraki sezon için toprak işleme ve sonbahar ekimi planlaması yapılır.
- Toprak iyileştirme: Baklagillerin azot bağlama özelliğinden dolayı, azotlu gübrelerden kaçınılmalı; bunun yerine ekim öncesi yanmış gübre veya potaslı gübreleme düşünülmelidir.
- Hastalık takibi: Mildiyö (downy mildew), külleme (powdery mildew) ve septoria lekesi gibi mantari hastalıklara karşı bitki sağlığı kontrol edilmelidir.
Kasım – Aralık
- Hasat sonu temizliği: Hasadı tamamlanan alanlarda bitki artıkları temizlenerek bir sonraki döneme toprak hazırlanır.
- Kış hazırlığı: Toprağın asiditesinin (pH) uygunluğu kontrol edilir; yüksek asiditeye karşı önlemler alınır.
- Genel bakım: Bölgesel iklim koşullarına göre, bir sonraki yılın ekim takvimi için bölge tarım müdürlüklerinden güncel bilgiler alınabilir.
Bezelye hesaplama araçları
Bezelye tohumu hesaplama – arazime ne kadar bezelye tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 40–50 cm, sıra üzeri 5–8 cm; dekara 15–20 kg tohum.
Bezelye verim hesaplama – dönümden ne kadar taze bezelye (kabuklu) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Bezelye serin iklimi sever; hafif donlara dayanır.
- Kabuklu taze bezelyenin yaklaşık %40'ı tanedir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Bezelye tohumu hesaplama · Bezelye verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Bezelye (https://tr.wikipedia.org/wiki/Bezelye)
- PEA Pisum sativum L. Plant Symbol = PISA6 - USDA (https://plants.sc.egov.usda.gov/DocumentLibrary/plantguide/pdf/pg_pisa6.pdf)
- FARKLI YEM BEZELYESİ (Pisum sativum L.) GENOTİPLERİNİN BAZI MORFOLOJİK ... (https://acikerisim.uludag.edu.tr/bitstreams/c8569fed-1a2a-493a-a893-18a84b7559aa/download)
- Wikipedia – Pea (https://en.wikipedia.org/wiki/Pea)
- T.c. Uludağ Üni̇versi̇tesi̇ (https://acikerisim.uludag.edu.tr/bitstreams/f5031b3e-91b2-4e48-8b1c-ee2b6d01371a/download)
Bezelye hakkında diğer yazılar
- Bezelye Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Verim Artırma Teknikleri
- Bezelye Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikim Teknikleri
- Bezelye Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Bezelye Çeşidi Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Bezelye Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
- Bezelye Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Bezelye Hasat Sonrası: Saklama, Dondurma ve İşleme Teknikleri
- Bezelye Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Bezelye Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Bezelye Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Bezelye Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Bezelye Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Bezelye Bahçelerinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Bezelye Zararlıları: Bezelye Yaprak Böceği, Bezelye Güvesi ve Diğerleri ile Mücadele