Bezelye Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Verim Artırma Teknikleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Bezelye nasıl ekilir? İdeal sıcaklık nedir? Bakım, yabancı ot temizliği ve verimi etkileyen agronomik özellikler nelerdir? Bezelye yetiştiriciliğinde dikkat edilmesi gerekenler.
Bezelye (Pisum sativum), serin iklimleri seven, protein değeri yüksek ve tarımsal açıdan oldukça kıymetli bir baklagil bitkisidir. Bezelye yetiştiriciliğinde "budama" gibi bir işlem uygulanmaz; ancak bitkinin sağlıklı gelişimi, doğru ekim mesafeleri ve düzenli bakım işlemleri verimi doğrudan etkiler. Bezelye, hem düşük boylu hem de tırmanıcı (vining) çeşitlere sahiptir. Tırmanıcı çeşitlerde bitkinin desteklenmesi, sağlıklı bir gelişim için şarttır.
Ekim ve İdeal Sıcaklık Koşulları Nedir?
Bezelye, serin mevsim bitkisidir. Tohumların ekimi için toprak sıcaklığının en az 10 °C seviyesine ulaşması beklenmelidir. Bitkinin en iyi gelişimi gösterdiği sıcaklık aralığı ise 13 ile 18 °C arasıdır. Yaz sıcakları ve aşırı sıcak iklimler bezelye için uygun değildir; bu tür koşullarda bitki gelişimi durabilir. Birçok bezelye çeşidi, ekimden yaklaşık 60 gün sonra olgunluğa erişir.
Ekim Mesafesi ve Yerleşim Nasıl Olmalıdır?
Verimli bir üretim için ekim sırasında sıra arası ve sıra üzeri mesafelerin doğru ayarlanması gerekir. Yapılan çalışmalar ve yerel genotipler üzerindeki gözlemler ışığında, ideal ekim düzeni şu şekilde planlanabilir:
- Sıra arası mesafe: Yaklaşık 50 cm.
- Sıra üzeri mesafe: Yaklaşık 15 cm.
- Ekim yöntemi: Her genotip veya çeşit, karışıklığı önlemek adına tek sıra halinde ekilmelidir.
Bitki Bakımı ve Destekleme İşlemleri
Bezelye yetiştiriciliğinde bakım, bitkinin türüne göre farklılık gösterir:
- Destekleme (Çubuk/Askı Kullanımı): Tırmanıcı bezelye çeşitleri, yapraklarından çıkan ince sarmal kolları (tendril) kullanarak desteklere tutunurlar. Bu bitkiler 1 ila 2 metre yüksekliğe ulaşabilir. Bu nedenle, ağaç dallarından kesilen çubuklar (bezelye çubukları), metal çitler, ip veya fileler kullanılarak bitkiye destek sağlanmalıdır. Sık ekim yapılan alanlarda bitkiler birbirine doğal destek sağlayabilir.
- Yabancı Ot Kontrolü: Bezelye gelişim sürecinde yabancı otlarla rekabet edemez. Bu nedenle, ihtiyaç duyuldukça bitki çevresinin çapa yapılarak temizlenmesi, bitkinin besin ve suya daha rahat ulaşmasını sağlar.
- Gübreleme: Ekimle birlikte dekara uygun miktarda azot (N) hesabı yapılarak gübreleme yapılabilir.
Öne Çıkan Ürünler
Bezelyenin Agronomik Özellikleri ve Verim
Bezelye verimi; bitki boyu, dal sayısı ve bakla yapısına göre değişkenlik gösterir. Yerel genotiplerde gözlemlenen bazı karakteristik özellikler şunlardır:
| Özellik | Tipik Değer Aralığı |
|---|---|
| Bitki Boyu | 57.5 - 173.2 cm |
| Bakla Uzunluğu | 4.9 - 9.9 cm |
| Baklada Tane Sayısı | 4 - 7.6 adet |
| 100 Tane Ağırlığı | 10.3 - 36.4 g |
| Protein Oranı | % 16.3 - 23.6 |
Genel Bahçecilik ve Hijyen Notları
Bahçecilikte kullanılan tüm tarım aletleri (çapa, budama makası vb.) her kullanım sonrası temizlenmelidir. Özellikle toprakla temas eden aletlerin temiz tutulması, toprak kaynaklı hastalıkların bir bitkiden diğerine taşınmasını önler. Bezelye gibi baklagiller toprağa azot kazandırdığı için ekim nöbeti (münavebe) planlamasında önemli bir yere sahiptir.
Bezelye hesaplama araçları
Bezelye tohumu hesaplama – arazime ne kadar bezelye tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 40–50 cm, sıra üzeri 5–8 cm; dekara 15–20 kg tohum.
Bezelye verim hesaplama – dönümden ne kadar taze bezelye (kabuklu) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Bezelye serin iklimi sever; hafif donlara dayanır.
- Kabuklu taze bezelyenin yaklaşık %40'ı tanedir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Bezelye tohumu hesaplama · Bezelye verim hesaplama
Kaynaklar
- REYHAN KARAYEL YÜKSEK LİSANS TE - avesis.omu.edu.tr (https://avesis.omu.edu.tr/dosya?id=33a989cc-b969-4faf-9fe0-634eb6d4ca70)
- PEA Pisum sativum L. Plant Symbol = PISA6 - USDA (https://plants.sc.egov.usda.gov/DocumentLibrary/plantguide/pdf/pg_pisa6.pdf)
- Yerel bezelye genotiplerinin tanımlanması ve bazı agronomik ... (https://avesis.omu.edu.tr/yonetilen-tez/849d1e4c-0049-44e8-a05d-72bc6dc12ed8/yerel-bezelye-genotiplerinin-tanimlanmasi-ve-bazi-agronomik-ozelliklerinin-tespiti)
- Wikipedia – Bezelye (https://tr.wikipedia.org/wiki/Bezelye)
- Wikipedia – Pea (https://en.wikipedia.org/wiki/Pea)
Bezelye hakkında diğer yazılar
- Bezelye Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikim Teknikleri
- Bezelye Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Bezelye Çeşidi Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Bezelye Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
- Bezelye Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Bezelye Hasat Sonrası: Saklama, Dondurma ve İşleme Teknikleri
- Bezelye Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Bezelye Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Bezelye Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Bezelye Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Bezelye Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Bezelye Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Bezelye Bahçelerinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Bezelye Zararlıları: Bezelye Yaprak Böceği, Bezelye Güvesi ve Diğerleri ile Mücadele