Bezelye Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Bezelye ekimi ne zaman yapılır, tohumlar kaç cm derine gömülmelidir, dikim aralıkları nasıl olmalıdır? Verimli bir bezelye yetiştiriciliği için adım adım dikim teknikleri.
Bezelye (Pisum sativum), serin iklimleri seven, toprağa azot kazandırma özelliğiyle bilinen çok değerli bir sebzedir. Doğru zamanda, doğru derinlikte ve doğru aralıklarla yapılan bir ekim, bitkinin güçlü bir kök yapısı geliştirmesini ve yüksek verim vermesini sağlar. Bezelye yetiştiriciliğinde en kritik nokta, toprağın sıcaklığı ve ekim derinliğidir.

Bezelye ekimi ne zaman yapılır?
Bezelye, serin mevsim bitkisidir ve sıcak havalardan hoşlanmaz. Ekim zamanı, yetiştirilecek bölgenin iklimine ve seçilen çeşidin türüne (bahar veya güz ekimi) göre değişir:
- Bahar ekimi: Toprak sıcaklığı 10 °C seviyesine ulaştığında ekim yapılabilir. Bitkiler genellikle ekimden 30-50 gün sonra çiçeklenmeye başlar.
- Güz (Sonbahar) ekimi: Daha uzun bir büyüme dönemi için sonbaharda da ekim yapılabilir. Güz ekimlerinde çiçeklenme süreci yaklaşık 250 gün sürebilir.
- İdeal sıcaklık: Bitkinin en iyi gelişimi gösterdiği sıcaklık aralığı 13 ile 18 °C arasıdır. Yaz sıcakları bezelye gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Toprak hazırlığı nasıl olmalıdır?
Bezelye ekimi öncesinde toprağın fiziksel yapısının uygun hale getirilmesi gerekir. Bezelye, iyi drenajlı ve işlenmiş toprakları sever. Ekim öncesi şu adımlara dikkat edilmelidir:
- Toprak, tohumların rahatça çimlenebilmesi için ince ve yumuşak bir yapıya kavuşturulmalıdır.
- Bezelye, köklerinde bulunan nodüller sayesinde havadaki azotu toprağa bağlar. Bu nedenle, bezelye hasat edildikten sonra kalan bitki artıkları toprakta bırakılırsa, bu azot toprağa geri döner ve bir sonraki ürün için doğal gübre görevi görür.
- Ekim yapılacak alanın yabancı otlardan temizlenmiş olması, genç fidelerin besin rekabetine girmemesi açısından önemlidir.
Dikim aralığı ve derinliği ne olmalıdır?
Tohumların doğru yerleştirilmesi, hem çimlenme başarısını hem de bitki sıklığını doğrudan etkiler:
- Ekim derinliği: Tohumlar toprak altına yaklaşık 1,5 ile 3 inç (yaklaşık 4–7,5 cm) derinliğe gömülmelidir.
- Sıra arası mesafe: Sıralar arasında 6 ile 12 inç (yaklaşık 15–30 cm) boşluk bırakılmalıdır.
- Çeşit farkı: Boyu uzayan (sırık) bezelye çeşitleri için destek sistemleri planlanırken, boyu kısa kalan (oturak) çeşitlerde bu ihtiyaca gerek olmayabilir.
Öne Çıkan Ürünler
Adım adım bezelye dikimi
- Tohum seçimi: Kullanacağınız tohumun bölgenize ve mevsiminize uygun olduğundan emin olun.
- Toprak nemini kontrol edin: Ekim yapmadan önce toprağın yeterli nemde olması, tohumun hızlı çimlenmesini (yaklaşık 10-14 gün içinde) sağlar.
- Çizgi açma: Belirlenen aralıklarla toprağa hafif kanallar veya çizgiler açın.
- Tohum yerleştirme: Tohumları, belirlenen derinliğe (4-7,5 cm) eşit aralıklarla bırakın.
- Kapatma ve sıkıştırma: Tohumların üzerini toprakla kapatın ve toprağı hafifçe elinizle veya bir tırmık yardımıyla bastırarak tohumun toprakla temasını sağlayın.
- Destek sistemi (Gerekliyse): Eğer sırık tipi, yani tırmanıcı bir çeşit ekiyorsanız; bitkiler büyümeye başladığında tutunabilecekleri dallar, teller veya fileler gibi destekleri dikimle eş zamanlı veya bitki boyu uzadığında hazırlayın.
Dikimden sonraki ilk haftalar
Ekim tamamlandıktan sonra bitkinin sağlıklı gelişimi için şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Çimlenme takibi: Tohumlar genellikle 10 ila 14 gün içinde toprak yüzeyine çıkar. Bu süreçte toprak yüzeyinin aşırı kurumasına izin vermeyin.
- Sulama: İlk haftalarda toprağın nemli tutulması, köklerin derine inmesi için kritiktir. Ancak aşırı sulamadan kaçının, çünkü fazla su köklerin nefes almasını engelleyebilir.
- Yabancı ot kontrolü: Bezelye fideleri henüz küçükken çevrede çıkan yabancı otları temizlemek, bitkinin enerjisini doğrudan meyve ve tohum üretimine harcamasını sağlar.
- Soğuk toleransı: Bezelyeler soğuğa dayanıklıdır; ancak çok aşırı don olaylarında koruma gerekebilir. Kar örtüsü bitkiyi koruyabilirken, çıplak kalan bitkiler belirli bir dereceye kadar dayanıklılık gösterir.
Bezelye hesaplama araçları
Bezelye tohumu hesaplama – arazime ne kadar bezelye tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 40–50 cm, sıra üzeri 5–8 cm; dekara 15–20 kg tohum.
Bezelye verim hesaplama – dönümden ne kadar taze bezelye (kabuklu) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Bezelye serin iklimi sever; hafif donlara dayanır.
- Kabuklu taze bezelyenin yaklaşık %40'ı tanedir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Bezelye tohumu hesaplama · Bezelye verim hesaplama
Kaynaklar
- FARKLI YEM BEZELYESİ (Pisum sativum L.) GENOTİPLERİNİN BAZI MORFOLOJİK ... (https://acikerisim.uludag.edu.tr/bitstreams/c8569fed-1a2a-493a-a893-18a84b7559aa/download)
- PEA Pisum sativum L. Plant Symbol = PISA6 - USDA (https://plants.sc.egov.usda.gov/DocumentLibrary/plantguide/pdf/pg_pisa6.pdf)
- Wikipedia – Pea (https://en.wikipedia.org/wiki/Pea)
- REYHAN KARAYEL YÜKSEK LİSANS TE - avesis.omu.edu.tr (https://avesis.omu.edu.tr/dosya?id=33a989cc-b969-4faf-9fe0-634eb6d4ca70)
Bezelye hakkında diğer yazılar
- Bezelye Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Verim Artırma Teknikleri
- Bezelye Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikim Teknikleri
- Bezelye Çeşidi Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Bezelye Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
- Bezelye Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Bezelye Hasat Sonrası: Saklama, Dondurma ve İşleme Teknikleri
- Bezelye Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Bezelye Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Bezelye Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Bezelye Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Bezelye Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Bezelye Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Bezelye Bahçelerinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Bezelye Zararlıları: Bezelye Yaprak Böceği, Bezelye Güvesi ve Diğerleri ile Mücadele