Bezelye Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Bezelye yetiştiriciliğinde doğru gübreleme nasıl yapılır? Azot, fosfor ve potasyumun önemi nedir? Toprak analizi ve organik gübre kullanımı neden kritiktir?
Bezelye, hem sofralarımız için değerli bir besin kaynağı hem de toprağa azot kazandıran bir baklagildir. Ancak bezelyede gübreleme yaparken "az çoktan iyidir" mantığıyla hareket etmek büyük bir hatadır. Yanlış zamanda veya aşırı miktarda verilen gübre, bitkinin meyve (tane) vermesini engelleyip sadece yaprak ve boylanmaya (vejetatif büyüme) neden olabilir. Bu yüzden bezelyede başarı, toprağı tanımaktan geçer.
Önce toprak analizi yaptırın
Bezelye yetiştiriciliğine başlamadan önce mutlaka toprak analizi yaptırmalısınız. Toprağınızın besin durumu, pH seviyesi ve kireç miktarı analiz sonucunda netleşir. Bezelye, toprağın asitliğine karşı hassastır; ideal olarak pH değerinin 5,5 ile 6,7 arasında olması istenir. Analiz sonuçlarını mutlaka bir ziraat mühendisine veya il/ilçe tarım müdürlüğüne yorumlatarak gübreleme programınızı oluşturun.
Temel besin elementleri ve görevleri
Bezelyenin sağlıklı gelişimi ve bol tane vermesi için şu elementler kritik rol oynar:
- Azot (N): Bitkinin yeşil aksamını oluşturur. Ancak bezelye bir baklagil olduğu için köklerinde bulunan Rhizobium leguminosarum bakterileri sayesinde havadan azot bağlayabilir. Bu yüzden aşırı azotlu gübreleme, bitkinin çiçek açıp tane vermesini olumsuz etkileyebilir.
- Fosfor (P): Kök gelişimi için hayati önem taşır. Köklerdeki yumru sayısını ve bu yumruların azot bağlama yeteneğini artırır.
- Potasyum (K): Bitki direnci ve tane kalitesi için gereklidir. Fosforla birlikte verildiğinde kök gelişimini ve bitkinin genel sağlığını destekler.
- Organik Madde: Ekimden önce toprağa karıştırılan iyi yanmış çiftlik gübresi, toprağın yapısını iyileştirerek besin maddelerinin bitki tarafından alınmasını kolaylaştırır.
Besin eksikliği belirtileri nelerdir?
Bitkinizin yapraklarını ve gelişimini gözlemleyerek eksiklikler hakkında ipucu alabilirsiniz:

- Azot eksikliği: Bitkinin genelinde gelişme yavaşlığı görülür.
- Fosfor ve Potasyum eksikliği: Toprağın verim durumuna göre değişmekle birlikte, bu elementlerin yetersizliği kök gelişimini ve tane dolumunu kısıtlayabilir. Zayıf bünyeli topraklarda ürün miktarı ciddi şekilde düşer.
Öne Çıkan Ürünler
Gübreleme zamanı ve yöntemi nasıl olmalı?
Gübreleme stratejisi, yetiştirme amacınıza ve toprak durumunuza göre değişir:
- Ekim Öncesi: Toprağın besin değerinin düşük olduğu durumlarda, ekimden önce iyi yanmış çiftlik gübresi veya potaslı gübreler verilmelidir.
- Kök Gelişimi Dönemi: Kök yumrularının oluştuğu süreçte fosfor ve potasyum desteği önemlidir.
- Yeşil Gübreleme Amacıyla: Eğer bezelyeyi bir sonraki ürün için "yeşil gübre" olarak yetiştiriyorsanız, bitki öldüğünde toprağa bıraktığı azot sayesinde toprağı zenginleştirir. Özellikle Austrian winter peas gibi türler, soğuğa dayanıklılıkları ve yüksek azot sağlama kapasiteleriyle bilinir.
- Dozaj: Gübre miktarları bölgeye, toprak tipine ve analiz sonuçlarına göre değişir. Toprak verimliliği düşükse, fosfor ve potasyum uygulamaları avantaj sağlar ancak kesin dozaj için mutlaka ruhsatlı ürünler ve etiket dozları esas alınmalı, tarım müdürlüklerine danışılmalıdır.
Not: Sırık bezelye yetiştiriyorsanız, bitki 10 cm boya ulaştığında mutlaka hereklerle desteklemelisiniz. Bu, bitkinin toprakla temasını keserek sümüklüböcek zararlarını azaltacaktır.
Bezelye hesaplama araçları
Bezelye tohumu hesaplama – arazime ne kadar bezelye tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 40–50 cm, sıra üzeri 5–8 cm; dekara 15–20 kg tohum.
Bezelye verim hesaplama – dönümden ne kadar taze bezelye (kabuklu) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Bezelye serin iklimi sever; hafif donlara dayanır.
- Kabuklu taze bezelyenin yaklaşık %40'ı tanedir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Bezelye tohumu hesaplama · Bezelye verim hesaplama
Kaynaklar
- BEZELYE (Pisum sativum) 2n=14 (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=54325)
- PEA Pisum sativum L. Plant Symbol = PISA6 - USDA (https://plants.sc.egov.usda.gov/DocumentLibrary/plantguide/pdf/pg_pisa6.pdf)
- Wikipedia – Bezelye (https://tr.wikipedia.org/wiki/Bezelye)
- Wikipedia – Pea (https://en.wikipedia.org/wiki/Pea)
- REYHAN KARAYEL YÜKSEK LİSANS TE - avesis.omu.edu.tr (https://avesis.omu.edu.tr/dosya?id=33a989cc-b969-4faf-9fe0-634eb6d4ca70)
Bezelye hakkında diğer yazılar
- Bezelye Yetiştiriciliği: Ekim, Bakım ve Verim Artırma Teknikleri
- Bezelye Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikim Teknikleri
- Bezelye Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Bezelye Çeşidi Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Bezelye Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Bezelye Hasat Sonrası: Saklama, Dondurma ve İşleme Teknikleri
- Bezelye Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Bezelye Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Bezelye Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Bezelye Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Bezelye Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Bezelye Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Bezelye Bahçelerinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Bezelye Zararlıları: Bezelye Yaprak Böceği, Bezelye Güvesi ve Diğerleri ile Mücadele