Kivi Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Kivi hangi sıcaklıkta yetişir, don olaylarından nasıl etkilenir? Toprak pH değeri ve drenaj ihtiyacı ne olmalı? Kivi bahçesi kurarken dikkat edilecek kritik noktalar.
Kivi yetiştiriciliği, diğer meyve türlerine göre çok daha hassas bir süreçtir. Bitkinin kök yapısı ve iklim isteği oldukça seçicidir; yanlış bir arazi seçimi, yıllarca sürecek verim kayıplarına ve bitki ölümlerine yol açabilir. Bahçe kurmadan önce toprağın yapısını ve bölgenin iklim karakterini çok iyi analiz etmek gerekir.
Sıcaklık ve İklim İhtiyaçları
Kivi, kışları ılık, yazları ise sıcak ve nemli olan iklimleri sever. Bitkinin gelişim döngüsü (gözlerin sürmesinden yaprak dökümüne kadar) don olmayan bir ortamda 230-260 gün sürmelidir.
- Don Hassasiyeti: Kivi don olaylarına karşı oldukça dayanıksızdır. Özellikle ilkbaharda gözlerin sürmesi ve yapraklanma döneminden sonra meydana gelen donlar bitkiye büyük zarar verir.
- Soğuklanma İhtiyacı: Verimli bir meyve oluşumu için bitkinin kışın belirli bir süre soğuklaması gerekir. Bu ihtiyaç, yetiştirilen çeşide göre değişmekle birlikte +7 °C altındaki sıcaklıklarda 400 ile 1000 saat arasındadır. Soğuklanma ihtiyacı karşılanmazsa gözlerin uyanması azalır ve verim düşer.
- Sıcaklık Toplamı: Bitkinin sağlıklı gelişebilmesi için vejetasyon döneminde 8 °C’nin üzerindeki sıcaklıkların toplamının 1800–3000 saat civarında olması istenir.
- Rüzgâr Etkisi: Kivi yıllık sürgünleri aşırı rüzgârlardan çok olumsuz etkilenir. Rüzgâr, yeni sürgünlerin dallara bağlantısını zayıflatarak kırılmalara ve verim kaybına neden olur. Bu yüzden bahçe tesis edilirken rüzgâr kıran önlemleri alınmalıdır.
Toprak Yapısı ve pH Değeri
Kivinin kök sistemi, özellikle saçak köklerin çokluğu nedeniyle toprak şartlarından çok çabuk etkilenir. Köklerin 3 günden fazla havasız kalması bitkiyi öldürebilir.
- Toprak Tipi: En ideal topraklar; derin, süzek (geçirgen), gevşek yapılı, ağır olmayan ve organik maddece zengin tınlı topraklardır.
- pH Aralığı: Kivi, pH değeri 5,5 ile 7,6 arasında olan toprakları tolere edebilir. En uygun pH değeri ise 6 civarıdır.
- Kireç ve Kloroz Riski: Yüksek pH'lı topraklarda bitkide kloroz (yapraklarda sararma) görülebilir. Eğer toprak çok kireçliyse (özellikle Doğu Karadeniz gibi bölgelerde) pH'ı 5,5 seviyesine çekmek için kireçleme veya kükürt uygulamaları gerekebilir.
- Nematod Riski: Seçilecek arazinin nematodlarla bulaşık olmaması kritik bir öneme sahiptir.
Drenaj ve Taban Suyu Yönetimi
Kivi için su hayati önem taşır ancak suyun toprakta birikmesi felaket demektir. Killi, suyu fazla tutan ve drenajı düşük topraklar kivi için uygun değildir.
- Taban Suyu Seviyesi: Taban suyu seviyesi toprak yüzeyinden en az 90 cm aşağıda olmalıdır. Bu derinlik kesinlikle 60 cm'nin üzerine çıkmamalıdır.
- Yükseltilmiş Yastıklar: Eğer arazide taban suyu riski varsa, bitkiler 30 cm yüksekliğe çıkarılmış şerit yastıklar üzerine dikilmelidir. Bu yöntem, köklerin havasız kalmasını ve çürümesini önlemek için en etkili yoldur.
Kivi Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Bahçe Yeri Seçerken Kısa Kontrol Listesi
- Bölgede ilkbahar ve sonbahar donları sık görülüyor mu?
- Toprak derin ve geçirgen mi, yoksa killi ve ağır bir yapıda mı?
- Arazide taban suyu seviyesi 90 cm'den daha yukarıda mı?
- Arazide aşırı rüzgâr alımını engelleyecek doğal bir koruma veya önlem alınabilir mi?
- Toprak analizi yapıldı mı? (Özellikle pH, organik madde ve nematod durumu kontrol edilmeli)
Kivi hesaplama araçları
Kivi fidanı hesaplama – arazime kaç kivi fidanı sığar?
Kivi verim hesaplama – kivi bitkilerimden kaç kilo kivi alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dikim aralığı terbiye sistemine göre 3,5–5 m arasındadır; T sisteminde sıra arası 5 m, sıra üzeri 4 m önerilir.
- 7. yıldan itibaren tam verime geçer ve dekardan ortalama 2,5–3 ton alınır.
- Erkek ve dişi bitkiler ayrıdır; yaklaşık 8 dişi bitkiye 1 erkek bitki dikilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kivi fidanı hesaplama · Kivi verim hesaplama
Kaynaklar
- KİVİ YETİŞTİRİCİLİĞİ (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kivi+Yetiştiriciliği.pdf)
- T.C. Arifiye Kaymakamlığı - Kivi, Ceviz, Trabzon Hurması, Aronya ... (https://www.arifiye.gov.tr/kivi-ve-ceviz-yetistiriciligi-toprak-tahlili)
- KIVI YETIŞTİRİCİLİĞI (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/Belgeler/brosurler/KiviYetistiriciligi.pdf)
- KIVI YETIŞTİRİCİLİĞİNDE SULAMA (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/Belgeler/brosurler/KiviSulamasi.pdf)
- Kivi yetiÅ tiricliÄ i (https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/34145/mod_resource/content/0/Kivi+Yetiştiriciliği.pdf)
- Sunusu - bahce.agri.ankara.edu.tr (https://bahce.agri.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/253/2021/06/SUNA-SENEM-17110038.pdf)
Kivi hakkında diğer yazılar
- Kivi Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Yaz Budaması Teknikleri
- Kivi Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
- Kivi Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Kivi Fidanı Seçimi: En İyi Kivi Çeşitleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kivi Gübreleme Rehberi: Ne Zaman, Hangi Gübre Verilmeli?
- Kivi Hasadı: Doğru Zaman Nasıl Anlaşılır ve Nasıl Toplanır?
- Kivi Hasadı Sonrası: Doğru Taşıma, Soğuk Hava Depolama ve Saklama Teknikleri
- Kivi Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Kivi Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Kivi Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Kivi Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Kivi Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Getiri
- Kivi Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Kivi Zararlıları: Kırmızı Örümcek, Yazıcı Böcekler ve Diğer Zararlılarla Mücadele