Kivi Fidanı Seçimi: En İyi Kivi Çeşitleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Kivi bahçesi kurarken hangi çeşitleri seçmeliyim? Tozlayıcı fidan ne kadar gerekli? Kaliteli kivi fidanı nasıl anlaşılır? Çeşit özellikleri ve dikim ipuçları.
Kivi yetiştiriciliğinde başarı, doğru çeşit seçimi ve sağlıklı fidanla başlar. Kivi bitkisi iki evcikli bir yapıya sahiptir; yani meyve alabilmek için sadece dişi fidan dikmek yetmez, mutlaka polen taşıyacak erkek (tozlayıcı) fışkınlara da ihtiyacınız vardır. Yanlış planlanmış bir bahçe, çiçeklenme döneminde tozlaşma sorunu yaşayabilir ve verim kaybına yol açabilir.
Kivi çeşidi seçerken nelere dikkat edilmeli?
- İklim Uyumu: Seçeceğiniz çeşidin bölgenizin sıcaklık ve nem değerlerine uygun olması gerekir. Örneğin, Doğu Karadeniz gibi bölgelerde en yüksek verim alınan ve en yaygın kullanılan çeşit Hayward'dır.
- Tozlaşma İhtiyacı: Kivi bitkisi yabancı tozlaşma ile döllenir. Bu yüzden bahçe planında dişi fidanların yanına mutlaka uygun bir erkek çeşit yerleştirilmelidir.
- Toprak Yapısı: Kivi, taban suyu yüksek olan yerleri sevmez. Bahçenizin drenaj durumu, seçeceğiniz türün başarısını doğrudan etkiler.
- Pazar Değeri: Meyvenin raf ömrü, ağırlığı ve kabuk yapısı (tüylülük durumu) satış kabiliyetinizi belirler.
- Sulama İmkânı: Kivi yaprak alanı geniş bir bitki olduğu için su ihtiyacı fazladır. Sulama sisteminizin kapasitesi, seçtiğiniz çeşidin su talebini karşılamalıdır.
En yaygın kivi çeşitleri nelerdir?
Dünyada ve ülkemizde ticari olarak yetiştirilen, farklı özelliklere sahip başlıca çeşitler şunlardır:
- Hayward: Dünyada en çok rağbet gören, iri ve oval meyveli çeşittir. Meyve eti parlak yeşildir. Rize gibi bölgelerde meyveleri genellikle Mayıs sonu veya Haziran başında çiçek açar. Ekim sonu ve Kasım başı gibi hasat olgunluğuna ulaşır ve uzun süre depolanabilir.
- Matua: En erken çiçeklenen çeşitlerden biridir. Çiçeklenme süresi uzundur ve bol miktarda polen verir. Bu nedenle genellikle "tozlayıcı" (erkek) olarak tercih edilir. t
- Monty: Orta irilikte (60–70 g), elips veya yuvarlak meyveler verir. Meyve eti sarımsı parlak yeşildir. Hayward'dan daha erken çiçek açar ve oldukça verimlidir.
- Abbott: En erken çiçeklenen çeşitlerden biridir. Meyveleri orta irilikte (70–80 g) ve elips şeklindedir.
- Bruno: Daha yuvarlak kesitli, koyu kahverengi ve sık tüylü kabuğa sahip bir çeşittir.
- Tomuri: Soğuğa dayanıklı bir tozlayıcı olarak bilinir ancak çiçek verimi diğerlerine göre daha az olabilir.
Tozlayıcı (Erkek) fidan oranı ne olmalı?
Kivi bahçesinde meyve tutumu için dişi fidanların yanına erkek fidanlar dikilmelidir. İdeal oran, 8 dişi fidan için 1 erkek fidan (1/8) şeklinde uygulanmalıdır. Eğer bahçeniz küçükse veya çevrenizde başka kivi bahçeleri yoksa, tozlaşmayı garantiye almak için bu oranı 1 dişiye 5 erkek (1/5) olacak şekilde artırmanız tavsiye edilir. En iyi sonuç için genellikle Matua ve Tomuri gibi çeşitlerin birlikte kullanılması, çiçeklenme süresinin genişlemesini sağlayarak avantaj yaratır.
Kivi Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Kaliteli kivi fidanı nasıl anlaşılır?
- Gövde ve Yapı: Fidanın gövde kalınlığı en az 10-15 mm, boyu ise en az 25-35 cm olmalıdır. Gövde dik, sağlıklı ve sürgün gelişimi kuvvetli görünmelidir.
- Kök Sistemi: Kivi bitkisinde kök yapısının kuvvetli olması hayati önem taşır. Fidanın köklerinde aşırı kıvrılma olmamalı, kök yapısı toprağa tutunmaya hazır ve sağlıklı olmalıdır.
- Aşı Noktası: Dikim sırasında aşı veya sürgün yerinin toprağın altında kalmamasına çok dikkat edilmelidir.
- Sağlık Durumu: Yapraklarda sararma, leke veya bitki gövdesinde herhangi bir hastalık belirtisi bulunmamalıdır.
Bahçenizi kurarken mutlaka sertifikalı, türü ve özelliği belli olan fidanları tercih edin. Bölgenize en uygun çeşit ve dikim planı için yerel tarım müdürlüklerine danışmanız en sağlıklı yol olacaktır.
Kivi hesaplama araçları
Kivi fidanı hesaplama – arazime kaç kivi fidanı sığar?
Kivi verim hesaplama – kivi bitkilerimden kaç kilo kivi alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dikim aralığı terbiye sistemine göre 3,5–5 m arasındadır; T sisteminde sıra arası 5 m, sıra üzeri 4 m önerilir.
- 7. yıldan itibaren tam verime geçer ve dekardan ortalama 2,5–3 ton alınır.
- Erkek ve dişi bitkiler ayrıdır; yaklaşık 8 dişi bitkiye 1 erkek bitki dikilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kivi fidanı hesaplama · Kivi verim hesaplama
Kaynaklar
- KİVİ YETİŞTİRİCİLİĞİ (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kivi+Yetiştiriciliği.pdf)
- Kivi yetiÅ tiricliÄ i (https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/34145/mod_resource/content/0/Kivi+Yetiştiriciliği.pdf)
- KIVI YETIŞTİRİCİLİĞI (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/Belgeler/brosurler/KiviYetistiriciligi.pdf)
- Wikipedia – Actinidia chinensis var. deliciosa (https://en.wikipedia.org/wiki/Actinidia_chinensis_var._deliciosa)
- Sunusu - bahce.agri.ankara.edu.tr (https://bahce.agri.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/253/2021/06/SUNA-SENEM-17110038.pdf)
Kivi hakkında diğer yazılar
- Kivi Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Yaz Budaması Teknikleri
- Kivi Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
- Kivi Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Kivi Gübreleme Rehberi: Ne Zaman, Hangi Gübre Verilmeli?
- Kivi Hasadı: Doğru Zaman Nasıl Anlaşılır ve Nasıl Toplanır?
- Kivi Hasadı Sonrası: Doğru Taşıma, Soğuk Hava Depolama ve Saklama Teknikleri
- Kivi Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Kivi Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
- Kivi Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Kivi Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Kivi Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Kivi Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Getiri
- Kivi Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Kivi Zararlıları: Kırmızı Örümcek, Yazıcı Böcekler ve Diğer Zararlılarla Mücadele