Kivi Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Kivi meyvesinden tohumla üretim nasıl yapılır? Çelikle köklendirme ve kivi aşılama teknikleri nelerdir? Kivi fidanı üretmenin en etkili yolları nelerdir?
Kivi (Actinidia deliciosa), geniş yaprak yüzeyi nedeniyle çok su tüketen ve güçlü kök yapısına ihtiyaç duyan bir bitkidir. Bahçenizde veya yetiştiriciliğinizde kaliteli verim alabilmek için çoğaltma yöntemini doğru seçmeniz gerekir. Kivide en yaygın kullanılan yöntemler aşı, çelik ve tohumdur.
Tohumla çoğaltma (Anaç yetiştirme)
Kivi tohumları oldukça küçük ve hassastır (1000 adet tohum yaklaşık 1 gram gelir). Tohumdan yetiştirilen bitkiler doğrudan meyve verecek bir çeşit oluşturmaz; genellikle aşı yapılacak anaç (çöğür) üretmek için kullanılır. Tohumdan üretim süreci şu şekildedir:
- Olgun ve sağlıklı meyvelerden tohumlar elde edilir.
- Meyveler parçalanıp ince bir şekilde öğütüldükten sonra tohumlar bir elek yardımıyla püreden ayrılır.
- Elde edilen tohumlar serin bir yerde yaklaşık 15-20 gün kurutulur.
- Ekimden önce tohumların 4-6 hafta soğuk katlama işlemine tabi tutulması gerekebilir.
- Tohumlar 21°C sıcaklıkta, yaklaşık 2-3 hafta içinde çimlenir.
Çelikle çoğaltma (Yeşil ve yarı odunsu yöntemler)
Kivi, çelikle kolayca çoğaltılabilen bir türdür. Bitkinin sürgün durumuna göre iki ana yöntem izlenebilir:
- Yeşil Çelikler: Mayıs ve haziran aylarında yapılır. 4-10 mm kalınlığında, 10-20 cm boyunda ve 2-3 boğumlu parçalar kesilir. Su kaybını önlemek için en üstteki yaprağın yarısı kesilir ve yapraklar nemlendirilmelidir (mistleme).
- Yarı Odunsu Çelikler: Temmuz ve ağustos aylarında, henüz tam odunlaşmamış sürgünlerden alınır. 15-25 cm boyunda, 7-12 mm kalınlığında ve 2-3 boğumlu olmalıdır. Bu yöntemde de su kaybını önlemek için yaprakların nemli tutulması şarttır.
Aşıyla çoğaltma (En yüksek başarı oranı)
Kivide aşı ile çoğaltma, bitkinin niteliklerini korumak ve verimi artırmak için en profesyonel yöntemdir. Başarı oranı, doğru zamanda yapıldığında %95'in üzerine çıkabilir. Kullanılan başlıca teknikler şunlardır:
Çapı 1-2.5 cm olan küçük materyallerde çok başarılıdır. İki dönemi vardır:
- Sürgün Göz Aşısı: Mayıs sonu veya haziran başında yapılır. Başarı oranı daha yüküncedir.
- Durgun Göz Aşısı: Ağustos-eylül aylarında yapılır.
Aşı yaparken kabukların birbirine tam çakışmasına dikkat edilmelidir. Aşı bağları, aşının boğum yapmaması için kaynamadan sonra kesilmelidir.
Şubat-mart aylarında, bitkiye su yürümeden önce yapılır. Kalemler, yaprak dökümünden sonra alınan odunlaşmış dallardan hazırlanır. Alınan kalemler 0-4°C sıcaklıkta muhafaza edilmelidir.
- Dilcikli Aşı: Anaç ve kalem yaklaşık eşit kalınlıktaydadır. 45 derecelik eğimle kesilen parçalar dil şeklinde birbirine geçirilerek bağlanır.
- Kakma Aşı: Kalem, anaçtan daha ince olduğunda kullanılır. Anaçta V şeklinde bir oyuk açılır ve kalem buraya yerleştirilir.
- Yarma Aşı: Çapı en fazla 5 cm olan gövdelerde uygulanır. Anaç ortadan yarılır ve 10-15 cm uzunluğundaki kalem bu yarığa yerleştirilir.
Kivi Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Başarı için kritik ipuçları
Kivi yetiştiriciliğinde aşının veya çeliğin tutması için nem ve sıcaklık dengesi hayati önem taşır. Aşı yapılan yerlerin kurumaması için mutlaka aşı macunu kullanılmalı ve aşı bağları sıkıca sarılmalıdır. Eğer aşılama sırasında anaçtan gelen öz su akışı durmadan işlem yapılırsa, dokuların birbirine tutunması zorlaşır; bu yüzden öz su akışının durması beklenmelidir.
Kivi hesaplama araçları
Kivi fidanı hesaplama – arazime kaç kivi fidanı sığar?
Kivi verim hesaplama – kivi bitkilerimden kaç kilo kivi alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dikim aralığı terbiye sistemine göre 3,5–5 m arasındadır; T sisteminde sıra arası 5 m, sıra üzeri 4 m önerilir.
- 7. yıldan itibaren tam verime geçer ve dekardan ortalama 2,5–3 ton alınır.
- Erkek ve dişi bitkiler ayrıdır; yaklaşık 8 dişi bitkiye 1 erkek bitki dikilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kivi fidanı hesaplama · Kivi verim hesaplama
Kaynaklar
- KİVİ YETİŞTİRİCİLİĞİ (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kivi+Yetiştiriciliği.pdf)
- Kivi yetiÅ tiricliÄ i (https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/34145/mod_resource/content/0/Kivi+Yetiştiriciliği.pdf)
- T.C. Arifiye Kaymakamlığı - Kivi, Ceviz, Trabzon Hurması, Aronya ... (https://www.arifiye.gov.tr/kivi-ve-ceviz-yetistiriciligi-toprak-tahlili)
Kivi hakkında diğer yazılar
- Kivi Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Yaz Budaması Teknikleri
- Kivi Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Kivi Fidanı Seçimi: En İyi Kivi Çeşitleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kivi Gübreleme Rehberi: Ne Zaman, Hangi Gübre Verilmeli?
- Kivi Hasadı: Doğru Zaman Nasıl Anlaşılır ve Nasıl Toplanır?
- Kivi Hasadı Sonrası: Doğru Taşıma, Soğuk Hava Depolama ve Saklama Teknikleri
- Kivi Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Kivi Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
- Kivi Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Kivi Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Kivi Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Kivi Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Getiri
- Kivi Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Kivi Zararlıları: Kırmızı Örümcek, Yazıcı Böcekler ve Diğer Zararlılarla Mücadele