Fiğ Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Fiğ tohumu veya otu ne zaman biçilir? Hasat zamanı nasıl anlaşılır, tohum kaybı nasıl önlenir ve doğru hasat yöntemleri nelerdir?
Fiğ yetiştiriciliğinde hasat zamanı ve yöntemi, bitkiyi hangi amaçla (tohum veya yem/ot) yetiştirdiğinize göre tamamen değişir. Yanlış zamanda yapılan biçim, ya tohumların dökülüp ziyan olmasına ya da elde edilen otun besin değerinin düşmesine neden olur.

Tohum elde etmek için ne zaman hasat edilir?
Eğer amacınız kaliteli tohum üretmekse, bitkinin olgunlaşma sürecini çok yakından takip etmelisiniz. Yanlış zamanlama, tohum kaybının en büyük sebebidir.
- Olgunluk belirtisi: Alt taraftaki baklalar kahverengi renk aldığı dönemde hasat yapılmalıdır. Bu aşamada bitki genel olarak sararmış bir görünüm sergiler.
- Hasat saati: Tohumların baklalardan dökülüp ziyan olmasını önlemek için hasat mutlaka sabahın erken saatlerinde veya akşam saatlerinde yapılmalıdır.
- Hasat yöntemleri:
- Geniş ekim alanlarında biçerdöver kullanılması en pratik yöntemdir.
- Bitkilere önce yaprak dökücü veya kurutucu kimyasallar uygulanıp ardından biçerdöverle hasat ve harman yapılabilir.
- Alternatif olarak; bitkiler çayır biçme makineleriyle biçilip namlular halinde arazi üzerinde birkaç gün kurutulduktan sonra biçerdöver veya batöz ile harmanlanabilir.
- Verim: Fiğ türlerinde dekardan yaklaşık 100–200 kg tohum elde edilmesi beklenir.
Kuru ot elde etmek için ne zaman biçilir?
Hayvan yemi olarak kullanılacak otun kalitesi, bitkinin protein ve selüloz dengesine bağlıdır. Bu yüzden biçim zamanı çok kritiktir.
- En uygun zaman: Ot için en uygun biçim zamanı, toprağa yakın birkaç baklanın tam şeklini aldığı ve tohumların dolduğu dönemdir. Bu dönemde hem ot verimi hem de kalitesi en yüksek seviyededir.
- Çiçeklenme dönemi: Genel olarak çiçeklenme başlangıcında (yaklaşık %10 çiçeklenme oranı) biçim yapılması önerilir.
- Gecikmenin zararları: Hasat geciktirilirse bitki sapları sertleşir, selüloz oranı artarken ham protein oranı düşer. Bu da hayvanlar için besleyici değeri düşük bir yem demektir.
- Verim beklentisi: Kurak bölgelerde dekardan 200–250 kg kuru ot, sulanan yerlerde ve kıyı şeridinde ise 500–750 kg kuru ot alınabilir.
Hasat ve kurutmada dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Hasat sonrası yapılan işlemler, ürünün depolanabilirliğini ve kalitesini belirler.
- Kurutma işlemi: Fiğin sapları yapraklarına göre daha geç kurur. Kuruturken çok dikkatli olunmalıdır; fazla kurutulursa yapraklar dökülür, az kurutulursa kızışma, çürüme ve küflenmeler meydana gelir.
- Harmanlama: Tohum elde ediliyorsa, dane kırılmasını önlemek için devir sayısı düşürülmüş harman makineleri kullanılmalıdır. Harman sonrası tohumlar gölge bir yere serilerek iyice kurutulmalı ve ardından çuvallanmalıdır.
- Hasat sonrası artıklar: Hasat sonrası geriye kalan sap, yaprak ve diğer artıklar saman haline getirilerek hayvan yemi olarak değerlendirilebilir.
Öne Çıkan Ürünler
Hasatta yapılan hatalar ve riskler
- Balyalama hatası: Özellikle korunga gibi bitkilerde, hasat edilen sahalarda balyalama işlemi yapıldıktan sonra balyalar tarladan hızlıca kaldırılmalıdır. Aksi takdirde balya altında kalan bitkilerde havasızlığa bağlı küflenme, çürüme ve ölümler görülebilir.
- Taşıma sırasında dikkat: Fiğ otu ince saplı olduğu için taşıma esnasında veya henüz tam kurumadan yapılacak sert hareketlerde yaprak dökülmesi yaşanabilir; bu da verimi düşürür.
Fiğ hesaplama araçları
Fiğ tohumu hesaplama – arazime ne kadar fiğ tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 15–20 cm; dekara 8–12 kg tohum (tahılla karışık ekimde daha az).
Fiğ verim hesaplama – dönümden ne kadar kuru ot alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Arpa veya yulafla karışık ekilirse ot verimi ve kalitesi artar.
Ayrı sayfada hesaplayın: Fiğ tohumu hesaplama · Fiğ verim hesaplama
Kaynaklar
- Baklagi̇l Yem Bi̇tki̇leri̇ Yeti̇şti̇ri̇ (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Baklagil+Yem+Bitkileri+Yetiştiriciliği+2.pdf)
- TARIM ALANI - meslek.meb.gov.tr (https://meslek.meb.gov.tr/upload/dersmateryali/pdf/GENEL+TARLA+BİTKİLERİ+11+(Tarım).pdf)
- Macar Fi̇ği̇ Tarimi Macar Fi̇ği̇ni̇n Hayvan Beslenmesi̇nde (https://bolu.tarimorman.gov.tr/Belgeler/agroekoloji/FİĞ+YETİŞTİRİCİLİĞİ+KÜÇÜK.pdf)
- broşür çalışması - TARIMI (https://bartin.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SolMenu/Yetiştiricilik+Bilgileri/Bitkisel+Üretim/fiğ+Tarımı.pdf)
- Macar Fiği Tarımı (https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı+Bilgiler/Bitkisel+Yetiştiricilik/Tarla+Bitkileri+Yetiştiriciliği/Macar+Fiği+Tarımı.pdf)
Fiğ hakkında diğer yazılar
- Fiğ Yetiştiriciliği ve Bakım Teknikleri: Verimi Artıran İpuçları
- Fiğ Nasıl Çoğaltılır? Tohum Ekimi ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Fiğ Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Fiğ Çeşitleri ve Kaliteli Fidan Seçimi Nasıl Yapılır?
- Fiğ Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Fiğ Hasadı Sonrası: Tohum ve Yem Olarak Saklama, Kurutma ve Muhafaza Teknikleri
- Fiğ Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Mücadele Yöntemleri
- Fiğ Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Fiğ Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Fiğ Sulama Rehberi: Ne Zaman, Nasıl ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Fiğ Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Fiğ Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Fiğ Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Fiğ Zararlıları ve Mücadele Yolları: Yonca Hortumlu Böceği, Kök Boğaz Kurtları ve Diğerleri