Fiğ Çeşitleri ve Kaliteli Fidan Seçimi Nasıl Yapılır?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Fiğ yetiştiriciliğinde hangi çeşit seçilmeli? Kaliteli fiğ fidanı nasıl anlaşılır? Çeşitlerin kullanım amaçları ve ekim teknikleri hakkında bilmeniz gerekenler nelerdir?
Fiğ, özellikle yem bitkisi ve yeşil gübreleme amacıyla tarım arazilerinde sıkça tercih edilen, toprak yapısını iyileştirme özelliği yüksek bir baklagildir. Ancak başarılı bir üretim için doğru çeşit seçimi ve kaliteli tohum ya da fide kullanımı hayati önem taşır. Yanlış seçim, hem verimi düşürür hem de bitkinin destek mekanizmalarını etkileyebilir.
Fiğ çeşidi seçerken nelere dikkat edilmeli?
Fiğ yetiştiriciliğinde tek bir doğru yoktur; seçim yaparken bitkiyi hangi amaçla yetiştireceğiniz belirleyici olur:
- Kullanım Amacı: Eğer amacınız hayvan yemi (kaba yem) üretmekse, besleyici değeri yüksek çeşitlere yönelmelisiniz. Eğer yeşil gübreleme yapacaksanız, toprağa hızlı karışacak ve azot bağlama kapasitesi yüksek türler tercih edilmelidir.
- Destek Mekanizması: Fiğ, zayıf gövdeli bir bitkidir. Eğer tek başına ekilecekse yere yatabilir. Ancak tahıllarla (yulaf gibi) birlikte ekilecekse, tahılların güçlü gövdelerini destek olarak kullanabilir.
- Ekim Zamanı ve Amacı: Tohum amaçlı ekimlerde, bitkinin çok sık olmaması için daha az tohum kullanılır. Yeşil gübreleme için ise bahar döneminde ekim yapılması uygundur.
Yaygın fiğ çeşitleri nelerdir?
Doğada ve kültür tarımında farklı fiğ türleri bulunmaktadır. İhtiyacınıza göre şu gruplardan biriyle karşılaşabilirsiniz:
- Adi Fiğ (Vicia sativa): En yaygın kültür formudur. İlk kültür formları Macaristan kökenli olduğu için bazı bölgelerde Macar Fiğ olarak da anılır.
- Tüylü Fiğ (Vicia villosa): Farklı kullanım alanları olan bir diğer türdür.
- Diğer Türler: Bölgeye ve ihtiyaca göre Koca Fiğ (Vicia narbonensis), Bakla (Vicia faba), Burçak (Vicia Ervilia) ve Yalancı Tüylü Fiğ (Vicia dasycarpa) gibi çeşitler de tarımsal döngüde yer alabilir.
Kaliteli tohum ve fide nasıl anlaşılır?
Fiğ genellikle tohumla ekilir. Kaliteli bir başlangıç için şu kriterlere bakmalısınız:
- Tohum Yapısı: Tohumlar dolgun, temiz ve yabancı ot karışımından arındırılmış olmalıdır.
- Hastalık Kontrolü: Tohum yüzeyinde veya fidelerde külleme (Erysiphe baeumleri) gibi mantari hastalık belirtileri, yapraklarda bitki biti (Acyrthosiphon pisum) veya kırmızı örümcek (Tetranychus) gibi zararlı izleri olmamalıdır.
- Çimlenme Gücü: Sertifikalı ve yüksek çimlenme oranına sahip tohumlar, tarlada homojen bir çıkış sağlar.
- Sertifika: Mutlaka resmi kurumlarca onaylanmış, temizliği ve saflığı garanti edilmiş sertifikalı ürünler tercih edilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Dikkat edilmesi gereken kritik noktalar
Fiğ yetiştirirken şu teknik detayları göz ardı etmemelisiniz:
- Ekim Sıklığı: Yem amaçlı ekimlerde hektar başına yaklaşık 250 kg'a kadar yoğun ekim yapılabilirken, tohum amaçlı ekimlerde bitkinin çiçek ve tohum verimini artırmak için daha seyrek ekim yapılmalıdır.
- Hayvan Besleme Riski: Fiğ, atlar ve sığırlar için çok besleyici olsa da, özellikle kapsül (meyve) döneminde aşırı tüketilmesi hayvanlarda kolik ve mide rahatsızlıklarına yol açabilir.
- Ekim Sonrası Bakım: Tohum ekildikten sonra toprağın düzgünce tırmıklanması ve yüzeyin hafifçe silindirle düzeltilmesi, bitkinin sağlıklı gelişimi için faydalıdır. Ayrıca ekilen tohumların güvercinler tarafından yenmemesi için ilk günler alan gözlemlenmelidir.
En doğru çeşit ve ekim zamanı için bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerine danışmanız önerilir.
Fiğ hesaplama araçları
Fiğ tohumu hesaplama – arazime ne kadar fiğ tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 15–20 cm; dekara 8–12 kg tohum (tahılla karışık ekimde daha az).
Fiğ verim hesaplama – dönümden ne kadar kuru ot alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Arpa veya yulafla karışık ekilirse ot verimi ve kalitesi artar.
Ayrı sayfada hesaplayın: Fiğ tohumu hesaplama · Fiğ verim hesaplama
Kaynaklar
- TARIM ALANI - meslek.meb.gov.tr (https://meslek.meb.gov.tr/upload/dersmateryali/pdf/GENEL+TARLA+BİTKİLERİ+11+(Tarım).pdf)
- Wikipedia – Vicia sativa (https://en.wikipedia.org/wiki/Vicia_sativa)
- Macar Fi̇ği̇ Tarimi Macar Fi̇ği̇ni̇n Hayvan Beslenmesi̇nde (https://bolu.tarimorman.gov.tr/Belgeler/agroekoloji/FİĞ+YETİŞTİRİCİLİĞİ+KÜÇÜK.pdf)
- Baklagi̇l Yem Bi̇tki̇leri̇ Yeti̇şti̇ri̇ (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Baklagil+Yem+Bitkileri+Yetiştiriciliği+2.pdf)
- Wikipedia – Fiğ (https://tr.wikipedia.org/wiki/Fi%C4%9F)
Fiğ hakkında diğer yazılar
- Fiğ Yetiştiriciliği ve Bakım Teknikleri: Verimi Artıran İpuçları
- Fiğ Nasıl Çoğaltılır? Tohum Ekimi ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Fiğ Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Fiğ Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Fiğ Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Fiğ Hasadı Sonrası: Tohum ve Yem Olarak Saklama, Kurutma ve Muhafaza Teknikleri
- Fiğ Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Mücadele Yöntemleri
- Fiğ Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Fiğ Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Fiğ Sulama Rehberi: Ne Zaman, Nasıl ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Fiğ Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Fiğ Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Fiğ Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Fiğ Zararlıları ve Mücadele Yolları: Yonca Hortumlu Böceği, Kök Boğaz Kurtları ve Diğerleri