Zeytin Hastalıkları: Belirtiler ve Mücadele

Zeytin hastalıklarının çoğu nemli, havasız ve bakımsız bahçelerde ortaya çıkar. Bu yüzden mücadelenin en güçlü silahı ilaç değil, doğru bahçe yönetimidir: uygun yer seçimi, ışık alan budama, ölçülü azot ve doğru sulama. İlaç kullanmanız gerekirse yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın ve il/ilçe tarım müdürlüğünüze danışın.

1. Halkalı leke (Spilocaea oleagina)

Fotoğraf: Escanyapobres / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Belirtiler: İlkbaharda yaprakların üst yüzünde siyahımsı–gri, yuvarlak noktalar görülür. Lekenin çevresinde açık ve koyu renkli halkalar oluşur; bu görünüm tavus kuşu tüyündeki gözlere benzediği için İngilizcede "peacock spot" denir. Bir yaprakta çapı 8–10 mm olan 2–30 leke bulunabilir. Lekeli yapraklar sararır ve dökülür; ağır yıllarda ağaç neredeyse çıplak kalır.

Zararı: Yaprak dökümü nedeniyle meyve tutumu azalır. Verim %20–25 oranında düşebilir, meyve dallarının %15–20'si kuruyabilir.

Ne zaman çıkar? Hastalık etmeni en iyi 18–20 °C'de gelişir; 9 °C'nin altında ve 30 °C'nin üstünde gelişemez. Bu yüzden yağışlı ve serin geçen ilkbahar ve sonbaharlarda yayılır; sıcak ve kuru yazda durur. Enfeksiyondan sonra belirtilerin görülmesi 30–61 gün sürebilir. Denize yakın, sulanan, nemli ve ağır topraklardaki bahçelerde hemen her yıl görülür.

Korunma:

• Taban, ağır ve su tutan arazilere bahçe kurmayın; su tutan bahçelerde drenaj açın.
• Fazla azotlu gübre kullanmayın.
• Ağaçları havalanacak ve ışık alacak şekilde budayın, kuru dalları temizleyin.
• Yere dökülen lekeli yaprakları toplayıp imha edin veya toprağa gömün.

İlaçlama zamanı (Bakanlık talimatı): Hastalık görülmeden önce koruyucu olarak bakırlı preparatlarla yapılır.

• Ege ve Marmara: 1. Sonbahar sürgünleri görülmeden hemen önce · 2. İlkbahar sürgünleri görülmeden hemen önce · 3. Çiçek salkımları belirginleştikten sonra, çiçekler açmadan önce.
• Akdeniz: 1. Hasattan sonra · 2. İlkbahar sürgünleri görülmeden hemen önce · 3. Çiçek salkımları belirginleştikten sonra, çiçekler açmadan önce.
• İlaçlamaların yağışların hemen öncesine veya sonrasına denk getirilmesi başarıyı artırır.

2. Dal kanseri (Pseudomonas savastanoi)

Fotoğraf: Hayan Alhasan / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Belirtiler: Bir bakteri hastalığıdır. Gövde, dal ve sürgünlerde değişik büyüklükte ur ve siğiller oluşur. Yaprak, çiçek ve meyve dökümünden kalan küçük yaralarda siğiller küçük ve yuvarlaktır; sırık vuruğu, dolu yarası ve budama hatalarından oluşan urlar ise çatlaklar boyunca dalı sarar. Yoğun bulaşmada sürgünler kurur ve ağaç çıplaklaşır.

Nasıl yayılır? Bakteri nemli ve yağışlı havada ur yüzeyine çıkar; yağmur suyu, rüzgâr ve böceklerle yaralardan bulaşır. Sırıkla hasat, dolu ve bulaşık aşı kalemleri hastalığı yayar.

Korunma:

• Yeni bahçeleri sertifikalı fidanla kurun; temiz aşı kalemi kullanın.
• Sırıkla vurarak hasattan kaçının (Hasat).
• Kanserli ağaçları nemli ve yağışlı günlerde değil, etmenin durgun olduğu yaz aylarında budayın; budama aletlerini %10'luk çamaşır suyuyla sık sık dezenfekte edin; budama artıklarını yakarak imha edin.
• Gereğinden fazla azotlu gübre vermeyin. Makineli hasatta hastalıklı ağaçları en sona bırakın.

İlaçlama (Bakanlık talimatı): Urların belirginleştiği ve bakterinin aktif olmadığı temmuz–ağustos aylarında çok urlu kurumuş dallar temizlenir ve yara yerine %5'lik göztaşı eriyiği sürülür. Bulaşık bahçelerde bakırlı ilaçlama dört kez yapılır:

1. Aralık sonunda, hasattan hemen sonra,
2. Şubat sonunda; ayrıca don ve dolu zararından hemen sonra,
3. İlkbahar yağmurları başlamadan önce,
4. Sonbahar yağışlarından önce.

İlkbahar ilaçlamasında %1'lik, diğerlerinde %2'lik bordo bulamacı kullanılır.

3. Verticillium solgunluğu (Verticillium dahliae)

Belirtiler: Toprak kökenli bir mantar hastalığıdır; mantar kökten girip ağacın su iletim borularını tıkar. İki şekilde görülür:

• Akut solgunluk: Kış sonundan erken ilkbahara kadar görülür; sürgün ve dallar aniden kurur. Kuruyan dallarda yapraklar uzun süre dökülmeden kalabilir.
• Kronik solgunluk: İlkbaharda başlar; önce çiçekler kurur, ardından yapraklar sararıp dökülür ve dallar yavaş yavaş kurur.

Önemli: Bu hastalığa karşı etkili bir kimyasal mücadele yöntemi yoktur. Tek yol korunmaktır:

• Daha önce pamuk, domates, patlıcan, biber, kavun, karpuz gibi hassas bitkiler yetiştirilen ve hastalık görülen arazilere dikkat edin.
• Zeytin bahçelerinde bu hassas bitkilerle ara tarım yapmayın.
• Salma sulama yerine damla sulama yapın; aşırı sulamadan ve aşırı azottan kaçının.
• Toprak işlemeyi kökleri yaralamayacak şekilde yüzeysel yapın; yabancı otlarla mücadele edin.
• Solgun ve kuruyan dalları sağlam kısımdan budayıp bahçeden uzaklaştırın; hastalıklı yapraklar dökülmeden budamayı tamamlayın. Aletleri %10'luk çamaşır suyuyla dezenfekte edin.

Zeytin Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler

  Zeytin Fidanı Yeni

150,00 TL’den başlayan

Favori

  Ceviz Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Badem Fidanı Yeni

250,00 TL’den başlayan

Favori

  Üzüm Fidanı Yeni

200,00 TL

Favori

  Menengiç Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Elma Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Antep Fıstığı Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Alıç Fidanı Yeni

600,00 TL

Favori

  Nar Fidanı Yeni

250,00 TL

Favori

  İncir Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Kayısı Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Armut Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Şeftali Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

4. Antraknoz (meyve çürüklüğü)

Meyvelerde, genellikle uç kısımda içe çökmüş, çürük lekelerle başlayan bir mantar hastalığıdır. Hastalığın şiddetli olduğu yıllarda meyve kaybı %50'ye kadar çıkabilir. Yere dökülen hastalıklı yaprak ve meyveleri toplayın, ağacı havalanacak şekilde budayın ve zeytin sineğiyle mücadele edin (sinek yaraları hastalığın girişini kolaylaştırır). Bakanlık talimatına göre sonbahar yağmurlarından önce bir ilaçlama yapılır; mayıs–haziran yağışlı geçerse ilave uygulama gerekebilir.

5. Kök çürüklükleri (Armillaria ve Rosellinia)

Ağır, uzun süre su tutan topraklarda ve orman alanlarına yakın bahçelerde görülen toprak kökenli mantar hastalıklarıdır. Yapraklar sararır, küçülür ve dökülür, dallar kurur; ağaç birkaç yıl içinde tamamen ölebilir. Sonbaharda kök boğazı çevresinde şapkalı mantarların çıkması Armillaria'nın işaretidir. Korunmanın yolu drenajı sağlamak ve aşırı sulamadan kaçınmaktır; ölen ağaçların kökleri bahçeden tamamen çıkarılmalıdır.