Yaşlı Zeytinliklerin Gençleştirilmesi ve Yeniden Dikim
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Yaşlı ve verimsiz zeytin ağaçları nasıl gençleştirilir? Kuruyan veya donan ağaç kurtarılabilir mi? Eski bahçe yerine yeniden zeytin dikerken dikkat edilecekler.
Zeytin ağacının en büyük özelliklerinden biri kendini yenileyebilmesidir. Yaşlanmış, verimden düşmüş ya da dondan zarar görmüş bir ağacı kesip atmadan önce gençleştirme seçeneklerini düşünün.
Ne zaman gençleştirme gerekir?
- Ağaçta odun kısmı artmış, meyve dalları azalmışsa,
- Ürün kalitesi düşmüş, var–yok yılı farkı belirginleşmişse,
- Ağaç aşırı boylanmış, bakım ve hasat zorlaşmışsa,
- Don, yangın veya hastalık nedeniyle dallar zarar görmüşse.
Kademeli gençleştirme budaması
Gençleştirme bir yılda değil, birkaç yıla yayılarak yapılır. Önce ana dallardan biri, gövdeyle birleştiği yerin birkaç cm üzerinden kesilir. Kesim yerinden çıkan güçlü sürgünlerden en iyileri seçilerek yeni dal oluşturulur, diğerleri alınır. Ertesi yıllarda diğer ana dallar sırayla yenilenir. Bu sayede ağaç hiçbir yıl tamamen ürünsüz kalmaz. Büyük kesim yüzeyleri yara macunuyla kapatılmalı, budama aletleri dezenfekte edilmelidir (Budama).
Dondan veya yangından zarar gören ağaçlar
Zeytin, toprak üstü kısmı ölse bile çoğu zaman kök boğazından yeniden sürgün verir. Zarar gören ağaçta hemen kesim yapmayın; ilkbaharda sürgünlerin hangi noktaya kadar canlı çıktığını görün, ardından ölü kısımları canlı dokunun hemen üzerinden temizleyin. Kök boğazından çıkan sürgünlerden en güçlüsü yeni gövde olarak yetiştirilebilir.
Zeytin Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Eski bahçenin yerine yeniden dikim
- Önce toprak analizi yaptırın; yıllarca zeytin yetişmiş toprakta besin dengesi bozulmuş olabilir.
- Önceki ağaçlar Verticillium solgunluğu veya kök çürüklüğü (Armillaria, Rosellinia) nedeniyle öldüyse, aynı noktaya doğrudan zeytin dikmek risklidir. Ölen ağaçların kökleri bahçeden tamamen çıkarılmalı, drenaj sorunu giderilmeli ve uzman görüşü alınmalıdır (Hastalıklar).
- Yeni fidanları sertifikalı ve bölgeye uygun çeşitlerden seçin (Fidan Seçimi).
- Eski ağaçların arasına yeni fidan dikmek yerine, mümkünse planlı bir bahçe düzeni kurun; yaşlı ağaçların gölgesinde kalan fidan iyi gelişemez.
Böylece döngü tamamlanır: Doğru fidanla başlayan, iyi bakılan ve zamanında gençleştirilen bir zeytinlik, nesiller boyu ürün vermeye devam eder. Yeni bahçeniz için zeytin fidanı çeşitlerimize göz atabilirsiniz.
Zeytin hesaplama araçları
Zeytin fidanı hesaplama – arazime kaç zeytin fidanı sığar?
Zeytin verim hesaplama – zeytin ağaçlarımdan kaç kilo zeytin alırım?
Bakanlık örnek bahçe projesindeki ortalama değerlerdir (geleneksel bahçe). Sulama, bakım, çeşit ve var–yok yılına göre gerçek verim çok farklı olabilir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Zeytin fidanı hesaplama · Zeytin verim hesaplama
Kaynaklar
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı – Zeytin Bahçe Tesisi Projesi Fizibilite Raporu (Gençleştirme Budaması)
- Zeytin Entegre Mücadele Teknik Talimatı – TAGEM (Verticillium, Armillaria ve Rosellinia kök çürüklükleri)
Zeytin hakkında diğer yazılar
- Zeytin Budama: Şekil, Verim ve Gençleştirme Budaması
- Zeytin Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı
- Zeytin Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim
- Zeytin Fidanı Seçimi: Çeşit ve Kaliteli Fidan
- Zeytin Gübreleme ve Besin Eksiklikleri
- Zeytin Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Hasat Sonrası: Zeytinin Taşınması, Sıkımı ve Saklanması
- Zeytin Hastalıkları: Belirtiler ve Mücadele
- Zeytin İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Zeytin Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Zeytin Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar, Hangi Yöntemle?
- Zeytin Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Zeytinde Verim ve Ekonomi
- Zeytin Zararlıları: Zeytin Sineği, Güve, Koşnil ve Diğerleri