Zeytinde Budama Nasıl Yapılır?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Zeytinde budama, verimin ve meyve kalitesinin en önemli belirleyicilerinden biridir. Zeytin meyvelerini bir önceki yıl oluşan sürgünler üzerinde verir; bu yüzden her yıl yeterli yeni sürgün oluşması gerekir. Bu rehberde zeytinde budamanın nasıl yapılacağını anlatıyoruz.
Zeytin Ne Zaman Budanır?
- En uygun dönem, hasattan sonra, kış soğukları geçtikten sonra ve çiçeklenmeden öncedir (genellikle şubat-mart).
- Soğuk riskli bölgelerde budama, don tehlikesi geçene kadar ertelenmelidir; budanan ağaçlar soğuğa daha hassastır.
- Yağışlı ve nemli havalarda budama yapılmamalıdır; zeytin dal kanseri yaralar üzerinden bulaşır.
- Yazın yalnızca dip sürgünleri ve gövde sürgünleri (piç) temizlenir.
Şekil Budaması (İlk 3-5 Yıl)
Amaç, güçlü bir gövde ve dengeli dağılmış 3-4 ana daldan oluşan bir taç kurmaktır.
- Gövde 60-100 cm yüksekliğe kadar dalsız bırakılır.
- En yaygın taç şekli goble (vazo) ve çok gövdeli gobledir; tacın ortası açık tutulur.
- Sık dikim bahçelerinde merkezi lider veya çit şekli kullanılır.
- Genç ağaçta aşırı budama, meyveye yatmayı geciktirir; şekil budaması ölçülü yapılmalıdır.
Ürün Budaması (Verim Çağı)
- Kuru, hastalıklı ve kırık dallar alınır.
- Tacın içine doğru büyüyen ve birbirini kesen dallar çıkarılır.
- Gölgede kalan, verimsiz iç dallar seyreltilir; ışık tacın içine kadar ulaşmalıdır.
- Gövde ve kök boğazından çıkan piç sürgünler temizlenir.
- Ağacın boyu, hasadı kolaylaştıracak şekilde sınırlandırılır.
Her yıl hafif budama yapmak, birkaç yılda bir sert budama yapmaktan çok daha iyidir.
Budama ve Periyodisite
Var yılından (bol ürün) sonra ağaç yeterli sürgün oluşturamaz ve yok yılı gelir. Budama ile var yılında meyve yükü dengelenir, yok yılında ise yeni sürgün gelişimi teşvik edilir. Böylece yıllar arası verim farkı azalır.
Zeytin Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Gençleştirme Budaması
Yaşlanmış, verimi düşmüş ve aşırı büyümüş zeytin ağaçlarında gençleştirme budaması uygulanır. Ana dallar, kademeli olarak (birkaç yıla yayılarak) kalın dallardan kesilir ve yeni sürgünlerden genç bir taç oluşturulur. Zeytin, güçlü yenilenme kapasitesi sayesinde bu budamaya iyi tepki verir.
Zeytin Dal Kanserine Karşı Önlemler
- Budamayı kuru havada yapın.
- Budama aletlerini sık sık dezenfekte edin; önce sağlıklı ağaçları, sonra hastalıklıları budayın.
- Büyük kesimlere aşı macunu sürün.
- Budamadan ve dolu, don gibi yaralanmalardan sonra bakırlı uygulamalar önerilir.
- Uru olan dallar kesilip bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
Düzenli, hafif ve doğru zamanda yapılan budama, zeytin ağacınızın hem sağlıklı kalmasını hem de her yıl daha dengeli ürün vermesini sağlar.
İlgili Yazılar
- Zeytin Fidanı Ne Zaman ve Nasıl Dikilir?
- Zeytinde Gübreleme Rehberi
- Zeytin Yetiştirme Teknikleri
- Zeytinde Sulama Takvimi
Fotoğraf: Ian Alexander · CC BY-SA 4.0
Zeytin hesaplama araçları
Zeytin fidanı hesaplama – arazime kaç zeytin fidanı sığar?
Zeytin verim hesaplama – zeytin ağaçlarımdan kaç kilo zeytin alırım?
Bakanlık örnek bahçe projesindeki ortalama değerlerdir (geleneksel bahçe). Sulama, bakım, çeşit ve var–yok yılına göre gerçek verim çok farklı olabilir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Zeytin fidanı hesaplama · Zeytin verim hesaplama