Soğan Hastalıkları ve Zararlıları: Belirtiler ve Korunma Yolları

Soğan yetiştiriciliğinde verim ve kaliteyi belirleyen en kritik unsur bitki sağlığıdır. Hastalık ve zararlılar, doğru önlem alınmadığında ürün kaybını %30-35, salgın durumlarda ise %100'e kadar çıkarabilir. Mücadelenin temel taşı ilaçlama değil, doğru kültürel önlemlerdir. Eğer hastalık belirtileri görülürse, mutlaka ruhsatlı ürünleri, etiket dozunda ve zamanında kullanın; uygulama öncesinde bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerinden teknik destek alın.

1. Beyaz Çürüklük (Sclerotium cepivorum)

Fotoğraf: Hsaskowski · CC BY-SA 4.0

Belirtiler: Toprak kaynaklı bir mantar hastalığıdır. Kökler çürüdükçe yapraklar sararır ve solar. Soğan yumrularının taban kısımları saldırıya uğrar ve yumru, pamuksu beyaz bir miselyum tabakasıyla kaplanır. Bu beyaz tabaka zamanla üzerinde küçük, siyah, küresel yapılar (sklerotlar) oluşturur. Hastalık başlangıçta ıslak çürüklük şeklinde görülse de zamanla kuru çürüklüğe döner. Hastalıklı bitkiler topraktan çekildiğinde çok kolay çıkar.

Nasıl Yayılır? Hastalık etmeni toprakta, sulama suyuyla, bulaşık fide toprağıyla, kullanılan tarım aletleri ve ekipmanlarla taşınır. Toprakta bitki olmasa bile 20-30 yıl boyunca canlılığını koruyabilir ve 30 cm derinliğe kadar yerleşebilir.

Gelişim Koşulları: Hastalık gelişimi toprak sıcaklığına bağlıdır. 9 °C'nin altındaki sıcaklıklarda gelişim yavaşlar; 14-18 °C optimum seviyedir. 24 °C ve üzerindeki sıcaklıklarda ise gelişim durabilir veya azalabilir. Kışlık ekimlerde ve serin iklimlerde daha fazla zarar verir.

Korunma ve Mücadele:

• Bu hastalığın kesin bir tedavisi yoktur; bu yüzden en önemli kural ekim nöbeti (münavebe) yapmaktır.
• Hastalığın görüldüğü alanlarda soğan, sarımsak, pırasa gibi bitkiler uzun yıllar yetiştirilmemelidir.
• Hastalık tarlada fark edildiğinde, etkilenen bitkiler ve hasat artıklarının tamamı toplanıp yakılarak imha edilmelidir.
• Temiz tohum ve temiz fide toprağı kullanımı hayati önem taşır.

2. Boğaz Çürüklüğü (Botrytis allii)

Fotoğraf: Howard F. Schwartz · CC BY-SA 3.0 us

Belirtiler: Genellikle depolama sırasında ortaya çıkan bir mantar hastalığıdır. Soğanın boyun kısmını ve üst kısımlarını etkiler; burada gri bir küf oluşur. Belirtiler genellikle soğanın fiziksel olarak hasar görmüş (çizilmiş, ezilmiş) yerlerinde başlar ve pulların içine doğru yayılır. Zamanla soğan kurumaya başlar ve mumyalanmış, kuru bir yapıya dönüşür.

Korunma ve Mücadele:

• Hasat sırasında soğanların fiziksel zarar görmemesine azami dikkat edilmelidir.
• Hasat edilen soğanlar uygun şekilde kurutulmalı (curing) ve iyice temizlenmelidir.
• Depolama alanları serin, kuru ve hava sirkülasyonunun (havalandırmanın) bol olduğu yerler olmalıdır.
• Uygun olmayan depo koşulları hastalığın yayılmasına neden olur.

3. Soğan Sineği (Delia antiqua)

Fotoğraf: Rasbak · CC BY-SA 3.0

Belirtiler: Sinek, yumurtalarını yapraklar, gövdeler ve bitki yakınındaki toprağa bırakır. Larvalar soğan yumrusunun içine tüneller açarak ilerler. Bu durum yaprakların sararmasına, solmasına ve bitkinin kurumasına neden olur. Özellikle ıslak havalarda yumrular şekilsizleşir ve çürür.

Korunma ve Mücadele:

• Ekim nöbeti (münavebe) en etkili yöntemlerden biridir.
• Erken ekim veya dikim yapmak sinek baskısını azaltabilir.
• Arpacık (set) kullanılarak yapılan üretimlerde bitkiler sinek saldırısına karşı daha dirençlidir.
• Enfekte olmuş bitkiler tarladan uzaklaştırılmalıdır.

Öne Çıkan Ürünler

  Zeytin Fidanı Yeni

150,00 TL’den başlayan

Favori

  Ceviz Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Badem Fidanı Yeni

250,00 TL’den başlayan

Favori

  Üzüm Fidanı Yeni

200,00 TL

Favori

  Menengiç Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Elma Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Antep Fıstığı Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Alıç Fidanı Yeni

600,00 TL

Favori

  Nar Fidanı Yeni

250,00 TL

Favori

  İncir Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Kayısı Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Armut Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Şeftali Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

4. Soğan-Sak Nematodu (Ditylenchus dipsaci)

Fotoğraf: Ed Kurtz, Bugwood.org · CC BY 3.0 us

Belirtiler: Toprakta yaşayan çok küçük parazit organizmalardır. Bitkinin toprak üstü kısımlarında bodurluk, kalınlaşma, çarpıklık ve yapraklarda lekeler görülür. Genç bitkiler ölebilirken, yaşlı bitkilerde yumrular yumuşak bir yapı alır. Bu nematodun teşhisi zordur çünkü belirtileri diğer nematod türlerine çok benzer.

Korunma ve Mücadele:

• Temiz tohumluk ve temiz tarlalar kullanmak en temel korunma yöntemidir.
• Etkilenen bitkiler kökleriyle birlikte sökülmeli ve yakılarak imha edilmelidir.
• Nematodun bulunduğu toprakta birkaç yıl boyunca soğan yetiştirilmemelidir.
• Ayrıca bu nematod; havuç, maydanoz ve fasulye gibi bitkilerde de görülebildiği için bu ürünlerin ekiminde de dikkatli olunmalıdır.