Soğan tohumu hesaplama – arazime ne kadar soğan tohumu gerekir?

Soğan: Soğan Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi

Soğan yetiştiriciliğinde verimi belirleyen en kritik aşama, doğru zamanda ve doğru derinlikte yapılan dikim işlemidir. Soğanlar ister tohumdan, ister fide olarak, isterse arpacık dediğimiz küçük soğan dişlerinden dikilsin; toprağın yapısı, dikim derinliği ve sıra aralıkları doğrudan baş oluşumunu ve ürün miktarını etkiler.

Soğan ne zaman dikilir?

Dikim zamanı, yetiştireceğiniz bölgenin iklimine ve hangi tür soğan (taze soğan veya baş soğan) istediğinize göre değişir. Genel kurallar şöyledir:

• Sarımsak ve Soğan Dişleri İçin: Ilıman iklimlerde Kasım ve Aralık ayları uygundur. Ancak soğuk ve toprak seviyesinde don tehlikesi olan bölgelerde dikim Mart ve Nisan aylarına bırakılmalıdır.
• Soğan Fideleri İçin: Marmara ve Orta Kuzey bölgelerinde Şubat, Mart ve Nisan ayları; Akdeniz ve Orta-Güney bölgelerde ise Kasım ve Aralık ayları dikim için idealdir.
• Arpacık Dikimi İçin: Ekim-Aralık veya Şubat-Nisan dönemleri tercih edilebilir.

Toprak hazırlığı ve tohum/fide seçimi

Başarılı bir üretim için dikim öncesi toprağın temiz ve besleyici olması gerekir. Dikimden önce toprak ilaçlaması yapılacaksa, toprak boşken veya dikim sırasında dikkatli uygulanmalıdır. Ayrıca şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Tohum Ekimi: Tohum ekilecek alanlar önceden hazırlanmalı, mibzer (ekim makinesi) kullanımı tavsiye edilir. Elle serpme ekimde tohum miktarı artarken (1-1.5 kg/da), mekanik mibzerle bu miktar 600-800 grama, hassas pinömatik mibzerlerle ise 350-500 grama kadar düşebilir.
• Fide Hazırlığı: Fideler soğuk yastıklarda üretilir. Dikim aşamasına gelindiğinde fidelerin gövde kalınlığının 0.5-0.7 cm (veya bazı türlerde 3-3.5 cm) olması beklenir. Dikimden önce köklerin 10-15 cm olacak şekilde budanması önerilir.
• Arpacık Seçimi: Arpacık kullanacaksanız, yaklaşık 2.5 cm çapında ve yuvarlak şekilli olanları tercih etmelisiniz. Uzun şekilli olanlar daha çok taze soğan üretimi için uygundur.

Dikim aralıkları nasıl olmalı?

Dikim mesafesi, hedeflediğiniz ürünün iriliğine ve toprağın verimliliğine göre ayarlanmalıdır. Yanlış aralık, ya çok küçük başlara ya da çok uzun, cılız soğanlara neden olur.

• Sarımsak/Diş Dikimi: Tek sıralı dikimde sıra arası 20-25 cm, sıra üzeri 5-10 cm olmalıdır. Çok sıralı dikimler ürün miktarını artırır.
• Soğan Tohumu Ekimi: Ekonomik olarak sıra arası 15-20 cm, sıra üzeri 5-8 cm mesafe bırakılması uygundur. Eğer taze soğan üretmek istiyorsanız, sıra üzeri aralığı 2.5 cm gibi dar tutabilirsiniz.
• Soğan Fideleri: Fideler genellikle 2.5 cm derinliğe dikilmelidir. Dikim derinliğinin 10-15 cm gibi çok fazla olması, soğanların uzun ve istenmeyen bir formda oluşmasına yol açar.

Adım adım dikim süreci

1. Toprağı Hazırlayın: Toprağı işleyerek yumuşak ve temiz bir yatak oluşturun. Eğer tohumdan ekim yapacaksanız, mibzer kullanarak standart derinlik ve aralık sağlamaya çalışın.
2. Dişleri/Arpacıkları Yerleştirin: Sarımsak veya soğan dişlerini dikerken, dişin sivri kısmının yukarıya, yassı kısmının ise aşağıya gelecek şekilde diklemesine yerleştirilmesi çok önemlidir.
3. Derinliği Ayarlayın: Normal şartlarda dikim derinliği 3-4 cm olmalıdır. Eğer toprak çok kuruysa, bu derinlik 5-6 cm'ye kadar indirilebilir. Fidelerde ise derinlik yaklaşık 2.5 cm civarında tutulmalıdır.
4. Sıkıştırma Yapın: Dikimden sonra bitkilerin toprakla tam temas etmesi için çevresini hafifçe bastırın. Bu, köklerin hava boşluğu kalmadan beslenmesini sağlar.
5. Can Suyu Verin: Dikim işlemi tamamlanır tamamlanmaz bitkilerin tutunması için düzenli sulama yapın.

Dikimden sonraki ilk haftalar

Dikim sonrası bitkinin gelişimi için şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Sulama: Soğan ve sarımsak yetiştiriciliğinde düzenli sulama hayati önem taşır. Özellikle tohum ekimi sonrası ve fide döneminde toprak nemi korunmalıdır.
• Yabancı Ot ve Zararlı Kontrolü: Fidelerin çıkış döneminde soğan sineği gibi zararlılar görülebilir. Ayrıca yoğun çıkışların olduğu yerlerde seyreltme yapılmalı ve yabancı otlarla mücadele edilmelidir.
• Hastalık Takibi: Özellikle nemli havalarda soğan sineği veya kök çürüklüğü gibi sorunlara karşı bitkileri gözlemleyin. Eğer hastalıklı bir bitki fark ederseniz, hastalığın yayılmaması için o bitkiyi söküp imha etmek en güvenli yoldur.