Nohut Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Nohut ekim zamanı ne zaman olmalı, sıra arası mesafe nasıl ayarlanır, tohumlar nasıl hazırlanır? Verimli bir nohut tarımı için adım adım dikim teknikleri.
Nohut (Cicer arietinum), doğru zamanda ve doğru yöntemle ekildiğinde yüksek verim veren, ancak tohum yapısı nedeniyle dikkat isteyen bir tarla bitkisidir. Tohumun zarar görmemesi, doğru derinliğe düşmesi ve kök gelişimini sağlıklı tamamlaması için ekim aşamasında titiz davranmak gerekir.
Nohut ekim zamanı ne zaman olmalı?
Nohut ekiminde en kritik faktörlerden biri sıcaklıktır. Erken ekim yapmak, bitkinin yaz sıcakları bastırmadan çiçeklenme dönemini tamamlamasını sağlar ki bu da verim potansiyelini artırır. Ancak çok erken ekimlerde, yeni çıkan bitkilerin don zararına uğrama riski vardır. Don hasarı oluşsa bile bitki toprak yüzeyinin hemen altındaki ölçek düğümlerinden (scale nodes) tekrar büyüyebilir, fakat bu durum toplam verimi düşürür.
Bölgesel şartlara göre değişmekle birlikte, genel olarak bahar buğdayı ekiminden bir veya iki hafta sonra ekim yapılması önerilir. Kırşehir gibi bölgelerde yapılan araştırmalar, Şubat ayı ekiminin tüm parametreler için en uygun zaman olduğunu göstermektedir. Mart ve Nisan aylarında yapılan ekimlerde ise bitkinin fizyolojik özelliklerinde ve veriminde düşüş gözlemlenebilir.
Toprak hazırlığı ve tohum seçimi
Nohut, derinlere inen bir kazık kök yapısına sahiptir (yaklaşık 75 cm derinliğe kadar ulaşabilir). Bu nedenle toprağın ekim öncesinde iyi işlenmiş ve sıkışıklığın giderilmiş olması gerekir. Tohum seçerken şunlara dikkat edilmelidir:
- Tohum Hassasiyeti: Nohut tohumlarının kabukları ince ve boyutları büyüktür. Bu yüzden işleme ve ekim sırasında tohumlar kolayca çatlayabilir veya zarar görebilir. Bu durum, tarladaki canlı bitki sayısını %70-80 seviyelerine düşürebilir.
- Çeşit Farklılıkları: Kabuli tipi gibi büyük tohumlu çeşitlerde, hedeflenen bitki popülasyonuna ulaşmak için daha yüksek miktarda tohum kullanılması gerekebilir.
- Çimlenme Oranı: Tohum miktarını belirlerken tohumun çimlenme yüzdesi ve beklenen saha hayatta kalma oranı mutlaka hesaba katılmalıdır.
Dikim aralığı ve popülasyon hedefi
Nohut ekiminde sıra arası mesafeler, yabancı otlarla mücadele ve bitki gelişimi açısından önemlidir:
- Sıra Arası Mesafe: Genellikle 6 ile 12 inç (yaklaşık 15–30 cm) arasında değişen dar sıralar tercih edilir. Dar sıralar, yabancı otlarla rekabet etme konusunda bitkiye avantaj sağlar.
- Hedef Popülasyon: Dekar başına veya metrekare başına düşecek bitki sayısı, tohumun büyüklüğüne ve çimlenme gücüne göre ayarlanmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Adım adım nohut dikimi
- Tohum Kontrolü: Ekime başlamadan önce tohumların fiziksel bütünlüğünü kontrol edin. Çatlamış veya hasar görmüş tohumlar ekilmemelidir.
- Mibzer Ayarı: Eğer imkân varsa, tohumları zarar vermeden toprağa bırakabilecek uygun bir mibzer (drill) kullanın. Tohum maliyetinin yüksek olduğu durumlarda, uygun ekipman yoksa profesyonel hizmet almak daha ekonomiktir.
- Derinlik ve Yerleştirme: Tohumlar toprağa, köklerin rahatça yayılabilmesi ve nemden faydalanabilmesi için uygun derinliğe bırakılmalıdır.
- Sıra Takibi: Belirlenen 15–30 cm'lik sıra aralıklarına sadık kalarak ekimi gerçekleştirin.
Dikimden sonraki ilk haftalar
Ekim tamamlandıktan sonraki süreçte bitkinin gelişimi için şu noktalar kritiktir:
- Besin İhtiyacı: Nohut gelişimi için fosfor ve azot hayati öneme sahiptir. Ancak azot kullanımı konusunda dikkatli olunmalıdır; yüksek dozda azot uygulaması verimi baskılayabilir. Fosfor seviyesi ile bitki boyu arasında pozitif bir ilişki vardır.
- Su ve Nem Dengesi: Kuraklık stresi, bitkinin azot alımını ve köklerdeki azot fiksasyonunu (bağlanmasını) olumsuz etkiler. Toprağın nem dengesi, bitkinin büyüme döngüsünü doğrudan yönetir.
- Gözlem: İlk haftalarda tohumların çimlenmesi ve toprak yüzeyine çıkışı takip edilmelidir. Eğer bölgede don riski varsa, bitkinin toprak altındaki düğümlerden yeni sürgün verip vermediği kontrol edilmelidir.
Nohut hesaplama araçları
Nohut tohumu hesaplama – arazime ne kadar nohut tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 30–45 cm, sıra üzeri 5–10 cm; dekara 10–15 kg tohum.
Nohut verim hesaplama – dönümden ne kadar nohut alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kışlık ekim, yazlık ekime göre daha yüksek verim verir.
- Antraknoz hastalığına dayanıklı çeşit seçilmelidir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Nohut tohumu hesaplama · Nohut verim hesaplama
Kaynaklar
- Chickpea Production - Agricultural Experiment Station (https://aes.colostate.edu/swcrc/wp-content/uploads/sites/92/2019/03/MSU-Extension-Chickpea-Production.pdf)
- Wikipedia – Chickpea (https://en.wikipedia.org/wiki/Chickpea)
- Farklı Ekim Zamanlarında Yetiştirilen Nohut Bitkilerinin ... (https://unis.karabuk.edu.tr/app_files/2025/12/Yayin_Pdf_25544_267b20be.pdf)
- Yield and water use efficiency of chickpea (Cicer arietinum L ... (https://plantproduction.scu.ac.ir/article_20117_d57293b94c7ee5ddfb28f9e2a8f78cbf.pdf)
Nohut hakkında diğer yazılar
- Nohut Yetiştiriciliğinde Bakım ve Kültürel İşlemler: Verimi Artırma Yöntemleri
- Nohut Nasıl Çoğaltılır? Tohum ve Ekim Teknikleri
- Nohut Çeşidi Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Nohut Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
- Nohut Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Nohut Hasadı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler: Taşıma, Saklama ve Kaliteyi Koruma Yöntemleri
- Nohut Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Nohut Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Nohut Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Nohut Sulama: Ne Zaman ve Ne Kadar Sulama Yapılmalı?
- Nohut Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Nohut Verimi ve Ekonomik Değeri
- Nohut Ekimi ve Verim Artırma: Verimsiz Alanlar Nasıl Yenilenir?
- Nohut Zararlıları: Antraknoz Hastalığı, Mısır Koçan Kurdu ve Diğer Zararlılar