Nohut Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Nohut yetiştiriciliğinde doğru gübreleme nasıl yapılır? Azot ve fosforun verime etkisi nedir? Besin eksiklikleri nasıl anlaşılır? Toprak analizi ve gübreleme yöntemleri.
Nohut (Cicer arietinum), hem insan tüketimi hem de hayvan yemi olarak çok değerli bir protein kaynağıdır. Nohutun en büyük avantajlarından biri, marjinal alanlarda yetişebilmesi ve azotlu gübreye çok fazla ihtiyaç duymamasıdır. Ancak yüksek verim ve kaliteli tane elde etmek istiyorsanız, "rastgele" gübreleme yapmak yerine bitkinin ihtiyaçlarını bilerek hareket etmelisiniz. Yanlış gübreleme hem maliyeti artırır hem de bitkinin doğal gelişimini bozabilir.
Önce toprak analizi
Nohut tarımında başarılı olmanın ilk kuralı toprağı tanımaktır. Nohut; kireçli, tuzlu veya besin maddesi bakımından fakir topraklarda bile yetişebilen dirençli bir bitkidir. Fakat verimi artırmak için toprağın pH değeri, organik madde miktarı, fosfor ve potasyum seviyeleri mutlaka bilinmelidir. Gübreleme programınızı oluşturmadan önce mutlaka toprak analizi yaptırın. Analiz sonuçlarını bölgenizdeki bir ziraat mühendisine veya il/ilçe tarım müdürlüğüne yorumlatarak, toprağınızın eksiklerini net bir şekilde belirleyin.
Temel besin elementleri ve görevleri
Nohutun sağlıklı gelişimi ve yüksek verim vermesi için bazı elementlere ihtiyacı vardır:
- Azot (N): Nohut, köklerindeki nodüller sayesinde havadaki azotu topraktan alabilir (biyolojik fiksasyon). Bitkideki azotun yaklaşık %70'inden fazlası bu yolla sağlanır. Dikkat: Topraktaki azot miktarının çok yüksek olması, nodül oluşumunu azaltabilir; bu da bitkinin gereksiz yere boya kaçmasına, çiçeklenmenin gecikmesine ve tane tutumunun azalmasına neden olur.
- Fosfor (P): Kök gelişimi ve bitki boyu için kritiktir. Topraktaki fosfor seviyesi ile bitkinin olgunluk dönemindeki boyu arasında doğrudan bir ilişki vardır. Fosfor, bitkinin enerji transferini sağlar.
- Potasyum (K): Bitkinin genel sağlığı ve direnci için gereklidir.
- Organik Madde: Toprağın yapısını iyileştirir, su tutma kapasitesini artırır ve besin maddelerinin bitki tarafından alınmasını kolaylaştırır.
Besin eksikliği belirtileri
Bitkinizde bir sorun olduğunu şu belirtilerden anlayabilirsiniz:
- Azot eksikliği: Bitki yeterli azot alamadığında (özellikle kuraklık nedeniyle köklerdeki nodüller çalışmazsa) gelişim durur ve besin eksikliği belirtileri başlar.
- Fosfor eksikliği: Bitkinin gelişimi yavaşlar, boyu kısa kalır ve kök yapısı zayıf gelişir.
- Kuraklık ve besin ilişkisi: Kuraklık stresi, bitkinin azot alımını ve köklerdeki azot bağlama kapasitesini doğrudan engeller. Bu durum verimi ciddi oranda düşürür .
Öne Çıkan Ürünler
Gübreleme zamanı ve yöntemi
Nohut gübrelemesinde dozaj ve zamanlama hayati önem taşır:
- Ekim Öncesi/Ekim Sırasında: Fosfor gibi hareket kabiliyeti düşük elementlerin ekimle birlikte veya tohumun yakınına (ancak tohumla doğrudan temas etmeyecek şekilde) verilmesi önerilir.
- Başlangıç Gübresi: Tohumla birlikte verilen başlangıç gübrelerinin miktarı, bitkinin hassasiyeti nedeniyle dikkatli ayarlanmalıdır.
- İnokülasyon (Aşılanma): Nohutun azot bağlama yeteneğini artırmak için tohumun özel bakterilerle (inoskulant) aşılanması çok önemlidir.
Önemli Uyarı: İnokülantı asla taneli gübrelerle karıştırmayın; yüksek tuz içeriği bu canlı organizmalara zarar verebilir. İnokülantı serin bir yerde saklayın ve ekim günü kullanmaya özen gösterin. - Sulama ve Fosfor: Fosfor ve suyun birlikte kullanımı, ürün veriminde artış sağlayabilir.
Gübre miktarları; toprağınızın yapısına, bölgenizin iklimine ve seçtiğiniz nohut çeşidine göre büyük farklılıklar gösterir. Bu nedenle, analiz sonuçlarınıza göre belirlenmiş ruhsatlı ürünleri ve etiket dozlarını kullanın. Uygulama yapmadan önce mutlaka yerel tarım müdürlüklerinden veya uzmanlardan destek alın.
Nohut hesaplama araçları
Nohut tohumu hesaplama – arazime ne kadar nohut tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 30–45 cm, sıra üzeri 5–10 cm; dekara 10–15 kg tohum.
Nohut verim hesaplama – dönümden ne kadar nohut alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kışlık ekim, yazlık ekime göre daha yüksek verim verir.
- Antraknoz hastalığına dayanıklı çeşit seçilmelidir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Nohut tohumu hesaplama · Nohut verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Chickpea (https://en.wikipedia.org/wiki/Chickpea)
- TARIM Ü P KPE - arastirma.tarimorman.gov.tr (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF+Tarım+Ürünleri+Piyasaları/2024-Temmuz+Tarım+Ürünleri+Raporu/Nohut+Tarım+Ürünleri+Piyasaları+Raporu+Temmuz-2024-v4.pdf)
- Türkiye’de yetiştirilen nohut çeşit ve hatlarının mineral ... (https://acikkaynak.bilecik.edu.tr/bitstreams/e806652c-941c-43c6-b23c-6ac1cbac041c/download)
- Farklı Ekim Zamanlarında Yetiştirilen Nohut Bitkilerinin ... (https://unis.karabuk.edu.tr/app_files/2025/12/Yayin_Pdf_25544_267b20be.pdf)
- NOHUT - arastirma.tarimorman.gov.tr (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF+Tarım+Ürünleri+Piyasaları/2026-+Temmuz+Tarım+Ürünleri+Raporu/Nohut+Tarım+Ürünleri+Piyasaları+Raporu+Temmuz-2026.pdf)
- Chickpea Production - Agricultural Experiment Station (https://aes.colostate.edu/swcrc/wp-content/uploads/sites/92/2019/03/MSU-Extension-Chickpea-Production.pdf)
Nohut hakkında diğer yazılar
- Nohut Yetiştiriciliğinde Bakım ve Kültürel İşlemler: Verimi Artırma Yöntemleri
- Nohut Nasıl Çoğaltılır? Tohum ve Ekim Teknikleri
- Nohut Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Nohut Çeşidi Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Nohut Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Nohut Hasadı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler: Taşıma, Saklama ve Kaliteyi Koruma Yöntemleri
- Nohut Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Nohut Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Nohut Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Nohut Sulama: Ne Zaman ve Ne Kadar Sulama Yapılmalı?
- Nohut Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Nohut Verimi ve Ekonomik Değeri
- Nohut Ekimi ve Verim Artırma: Verimsiz Alanlar Nasıl Yenilenir?
- Nohut Zararlıları: Antraknoz Hastalığı, Mısır Koçan Kurdu ve Diğer Zararlılar