Kiraz Zararlıları ve Mücadele Yolları: Kiraz Sineği, Sülük ve Diğerleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Kiraz sineği, kiraz sülüğü, yaprak biti ve kök kurtları: zarar şekli, tuzakla takip, kültürel önlemler ve entegre mücadele yöntemleri.
Kiraz yetiştiriciliğinde verim ve kaliteyi korumak, sadece ilaçlama yapmak değil; hastalık, zararlı ve yabancı otların etkilerini "Entegre Zirai Mücadele" prensipleriyle yönetmektir. Bakanlığımızın stratejisi doğrultusunda, öncelik dayanıklı çeşit kullanımı, kültürel tedbirler ve biyoteknik yöntemlerdedir. Kimyasal mücadele ise ancak diğer yöntemler yetersiz kaldığında, ekonomik zarar eşiği aşıldığında başvurulacak son halkadır.
1. Kiraz Sineği (Drosophila spp.)
Fotoğraf: André Karwath aka Aka · CC BY-SA 2.5Zarar şekli: Kiraz sineği larvaları, olgunlaşan meyvelerin içine girerek meyve etini tüketir. Bu durum meyvede yumuşamaya, çürümeye ve dökülmeye neden olur. Ayrıca sineklerin bıraktığı yumurtalar ve larvalar, meyvenin ticari değerini tamamen yok eder. Zararlının taşınması genellikle bulaşık meyveler aracılığıyla bir bahçeden diğerine gerçekleşir.
Takip ve İzleme: Zararlıyı izlemek amacıyla, meyve türüne göre olgunlaşma başlangıcından en az bir ay önce bahçelere tuzaklar asılmalıdır. Nisan ayı başından itibaren 5 dekarlık alanlara en az 2 adet tuzak asılması, popülasyonun takibi açısından kritiktir.
Mücadele:
- Kültürel Önlemler: Yere dökülen meyveler mutlaka toplanmalıdır; çünkü bu meyveler sineklerin üremesi için uygun ortamdır. Bahçede ıskartaya ayrılmış, kurtlu meyveler açıkta bırakılmamalı, en az 3 meyve derinliğinde (yaklaşık 30 cm) bir çukura gömülerek imha edilmelidir.
- Biyoteknik Mücadele: Popülasyonun çok düşük olduğu durumlarda kitle halinde yakalama yöntemiyle tuzak kullanımı etkili olabilir.
- İlaçlı Mücadele: Zararlı yoğunluğu ekonomik zarar eşiğini geçtiğinde, ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir. İlaç ve doz uygulaması için mutlaka il/ilçe tarım müdürlüklerine veya uzmanlara danışılmalıdır.
2. Kiraz Sülüğü (Psyllidae)
Fotoğraf: Didier Descouens · CC BY-SA 4.0Zarar şekli: Özellikle genç sürgünlerde ve çiçek tomurcuklarında yoğunlaşan bu zararlı, bitki özsuyunu emerek sürgün gelişimini olumsuz etkiler. Yapraklarda şekil bozukluklarına ve bitki genelinde güçsüzlüğe yol açabilir.
Mücadele: Zararlı ile mücadelede erginlere karşı önlemler alınmalıdır. Bahçe temizliği ve bitki sağlığının korunması, sülük popülasyonunun baskılanmasında temel rol oynar. Yoğunluk durumunda ruhsatlı ürünlerle mücadele için teknik talimatlara uyulmalıdır.
3. Yaprak Bitleri (Aphididae)
Fotoğraf: Norbert Nagel · CC BY-SA 3.0Zarar şekli: Genç yapraklar, sürgün uçları ve çiçek tomurcuklarını emerek bitki gelişimini durdurur. Salgıladıkları tatlı madde (ballı madde) yapraklarda yapışkan bir tabaka oluşturur ve bu durum bitki üzerinde mantari hastalıkların gelişmesine zemin hazırlar.
Mücadele: Entegre mücadele kapsamında, bitki gelişim dönemlerinde (ilkbahar ve yaz) yapılacak düzenli kontroller önemlidir. Doğal düşmanların korunması ve kültürel önlemler önceliklidir. Zararlı yoğunluğu arttığında ruhsatlı ürünler kullanılmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
4. Kök ve Gövde Kurtları (Coleoptera/Lepidoptera türleri)
Fotoğraf: Chrumps · CC BY-SA 3.0Zarar şekli: Kök ve gövde bölgesinde beslenen larvalar, ağacın su ve besin iletimini keserek ağaçta solgunluk, yaprak dökümü ve nihayetinde kurumaya neden olur. Bu zararlar genellikle ağacın temel yapısını hedef alır.
Mücadele: Ağaç diplarının düzenli olarak çapa veya bel ile işlenmesi, toprak yüzeyindeki zararlı yoğunluğunu azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak yabani kiraz veya vişne anaçlı bahçelerde, köklere zarar vermemek adına derin sürümden kaçınılmalıdır.
5. Diğer Zararlılar ve Genel Korunma Yöntemleri
Kiraz bahçelerinde kırmızı örümcekler, yaprak bükenler, yazıcı böcekler ve çeşitli larva türleri de verim kaybına neden olabilen önemli unsurlardır. Bu zararlılarla mücadelede şu genel kurallar unutulmamalıdır:
- Bahçe Temizliği: Budama artıkları, hastalıklı dallar ve kurumuş fidanlar bahçeden uzaklaştırılmalı ve yakılmalıdır.
- Besin Yönetimi: Zararlıların beslenebileceği "mumya meyveler" ve hastalıklı dal/çiçek artıkları bir yıl önceden temizlenmelidir.
- Doğru Sulama: Damlama sulama sistemleri kullanılmalı, meyve üzerine doğrudan sulama yapılmaktan kaçınılmalıdır.
- İlaç Kullanımı: Yanlış ilaç kullanımı bitkide fitotoksisiteye (zehirlenme), zararlılarda direnç gelişimine ve ürünlerde kalıntı sorununa yol açar. Bu nedenle sadece ruhsatlı ürünler, etiket dozunda kullanılmalıdır.
Kiraz hesaplama araçları
Kiraz fidanı hesaplama – arazime kaç kiraz fidanı sığar?
Kiraz verim hesaplama – kiraz ağaçlarımdan kaç kilo kiraz alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kiraz ağacında 3. yaştan itibaren tek tük meyve görülür; 5–6 yaşında verime başlar, ekonomik olarak 10–12 yaşında tam verime ulaşır.
- Ağaçlar 30–50 yıl ekonomik olarak verim verir.
- Ortalama bahçelerde ağaç başına verim 25–30 kg'dır; iyi bakılan olgun bahçelerde ağaç başına 85 kg, dekara 1.785 kg tespit edilmiştir.
- Çiçeklenmede en az 2 dekara 1 kovan arı bulundurmak meyve tutumunu artırır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kiraz fidanı hesaplama · Kiraz verim hesaplama
Kaynaklar
- GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KİRAZ (https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/Uretici_Bilgi_Kosesi/Dokumanlar/kiraz.pdf)
- BAHÇECİLİK - megep.meb.gov.tr (https://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kiraz+Yetiştiriciliği.pdf)
- KİRAZ YETİŞTİRİCİLİĞI (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/Belgeler/brosurler/Kiraz.pdf)
- KİRAZ YETİŞTİRİCİLİĞİ (https://avesis.comu.edu.tr/yayin/04ff39a1-1da7-4566-a7d6-0fbccb51c6e5/kiraz-yetistiriciligi/document.pdf)
- olumsuz olarak . Bu nedenle (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/marem/Belgeler/2022/Yetiştiricilik+Bilgileri/Kiraz+Yetiştiriciliği.pdf)
Kiraz hakkında diğer yazılar
- Kiraz Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Gençleştirme Teknikleri
- Kiraz Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
- Kiraz Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Kiraz Fidanı Seçimi: Hangi Çeşit Daha Verimli, Tozlayıcı Gerekli mi?
- Kiraz Gübreleme Rehberi: Ne Zaman, Hangi Gübre Verilmeli?
- Kiraz Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Kiraz Hasat Sonrası: Taşıma, Soğuk Zincir ve Doğru Depolama Yöntemleri
- Kiraz Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Mücadele Yöntemleri
- Kiraz Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
- Kiraz Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Kiraz Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulamalı?
- Kiraz Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Kiraz Yetiştiriciliğinde Verim, Ekonomi ve Üretim Verileri
- Kiraz Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi