Kereviz Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Kereviz yetiştiriciliğinde karşılaşılan pas, mildiyö, beyaz küf, kök çürüklüğü ve mozaik virüsü gibi hastalıkların belirtileri nelerdir? Bu hastalıklardan nasıl korunabilirsiniz?
Kereviz yetiştiriciliğinde verimi ve ürün kalitesini doğrudan etkileyen en büyük sorun hastalıklar ve aşırı nemdir. Kereviz, su ihtiyacı yüksek bir bitki olsa da, toprağın sürekli ıslak kalması veya aşırı sulama yapılması hastalıkların hızla yayılmasına neden olur. Bu yüzden başarılı bir üretim için doğru sulama yönetimi ve kültürel önlemler, ilaçlamadan çok daha kritiktir. Eğer hastalık belirtileri görülürse, mutlaka ruhsatlı ürünleri, etiket dozunda kullanın ve en yakın il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın.
1. Kereviz Pas Hastalığı
Belirtiler: Bu hastalık özellikle yağışlı bölgelerde veya aşırı sulama yapılan alanlarda kendini gösterir. Bitkinin pazar değerini düşürdüğü gibi, kök gelişimini de ciddi şekilde olumsuz etkiler.
Nedenleri ve Yayılımı: Sık dikim yapılması ve aşırı sulama, pas hastalığının oluşması için en uygun ortamı hazırlar. Nemli ortam hastalığın şiddetini artırır.
Korunma Yolları:
- Sık dikimden kaçınarak bitkiler arasında hava sirkülasyonu sağlayın.
- Aşırı sulama yapmayın; toprağın nem dengesini koruyun.
- Yağışlı bölgelerde, hastalığı tetikleyebilecek yağmurlama şeklinde sulamadan kaçının.
- Kültürel önlemlerle bitki sağlığını koruyun ve gerekirse zirai mücadele yöntemlerine başvurun.
2. Kereviz Mildiyösü (Plasmopara nivea)
Fotoğraf: James K. Lindsey · CC BY-SA 3.0Belirtiler: Genellikle yaprak hastalığı olarak bilinir. İlk belirtiler genç yapraklarda "haşlanmış" bir görüntü verir. Hastalıklı yaprağın alt yüzeyinde, doku kenarlarında beyazımsı bir küf tabakası oluşur. Ayrıca yaprak ve saplar üzerinde sarımtırak lekeler görülür. Hastalık meyvelere de sıçrayabilir; meyve kabuğunda önce renk değişimi, ardından giderek koyulaşan lekeler meydana gelir.
Nasıl Yayılır? Nemli ve serin havalar bu hastalık için idealdir. Bu şartlarda hastalık 1–2 gün gibi çok kısa bir sürede tüm alana yayılabilir.
Korunma Yolları:
- Fazla sulamadan kaçınarak ortam nemini kontrol altında tutun.
- Mutlaka temiz tohum ve sağlıklı fide kullanın.
- Hastalığın yayılmasını önlemek için 3–4 yıllık ekim nöbeti (münavebe) planı uygulayın.
- Hastalık yayılmadan önce koruyucu ilaçlama yapmak çok önemlidir; hastalık yayıldıktan sonra ilaçla mücadele etmek oldukça güçtür.
3. Kereviz Beyaz Küf Hastalıkları (Sclerotinia sclerotiorum)
Fotoğraf: Jymm · Public domainBelirtiler: Bu hastalık bitkilerde mantari enfeksiyon yaralarına sebep olur. Genellikle topraktan kaynaklanır. Hastalığa yakalanan gövde, dal veya meyve gibi dokularda önce bir yumuşama görülür. Yumuşayan kısımlar zamanla cıvık bir hâl alır ve üzerleri pamuksu tüycükleri andıran bir küf tabakasıyla kaplanır.
Korunma Yolları:
- Toprak kaynaklı bir hastalık olduğu için toprak hijyenine dikkat edilmelidir.
- Hastalık belirtileri görüldüğünde uygun zirai mücadele yöntemleri uygulanmalıdır.
4. Kereviz Kök Çürüklüğü (Phoma apiicola)
Belirtiler: Kereviz gövdesinde ve yumrusunda esmer lekeler şeklinde görülür. Özellikle sera alanlarında, toprağa yakın kısımlarda yoğunlaşır ve zamanla tüm yumruyu sarabilir.
Korunma ve Mücadele:
- Sera ortamında üretim yapılıyorsa, dikim sonrası toprak mutlaka dezenfekte edilmelidir.
- Açık alanlarda ekim yapacaksanız, tohumları %2'lik gözyaşı eriği içerisinde 24 saat bekletip öyle ekmeniz önerilir.
- Eğer hastalık çok şiddetliyse, mutlaka ekim nöbetine (münavebe) geçilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
5. Kereviz Mozaik Virüsü
Belirtiler: Genç bitkilerde yaprakların sararmasına ve bitkinin bodur kalmasına neden olur. Yapraklarda buruşmalar görülür. Bitkinin genel gelişimi zayıflar. Virüsün etkisiyle bitki, emici böceklerin ve yaprak bitlerinin saldırılarına karşı daha savunmasız hale gelir.
Önemli Not: Yabani kerevizler de aynı virüslere duyarlıdır. Bu nedenle, virüs bulaşma riskini azaltmak için tarlalardaki yabani kerevizlerin temizlenmesi önerilir.
6. Erken Yanıklık (Early Blight - C. apii)
Belirtiler: Yaprağın her iki yüzünde görülebilen küçük sarı noktalarla başlar. Bu noktalar zamanla 6–19 mm çapında, gri renkli ve yuvarlak lekeler haline gelir. Yaprak dokusu kurudukça kağıtsı bir hal alır, çatlayabilir veya bölünebilir. Hastalık uygun sıcaklıklarda (yaklaşık 15–30 °C arası) lekelerin birleşmesine ve yapraklarda yanıklık etkisine yol açar.
Korunma Yolları:
- Cercospora indeksli (test edilmiş) tohumlar kullanın.
- Enfekte olmuş fideleri asla dikime kullanmayın.
- Hastalık sporları rüzgâr ve su sıçramasıyla yayıldığı için bitki çevresindeki su yönetimini iyi yapın.
Kereviz hesaplama araçları
Kereviz fidesi hesaplama – arazime ne kadar kereviz fidesi gerekir?
Standart dikim: sıra arası 50–60 cm, sıra üzeri 30–40 cm.
Kereviz verim hesaplama – dönümden ne kadar kereviz (kök) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Fide dönemi uzundur (8–10 hafta); bol su ve organik madde ister.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kereviz fidesi hesaplama · Kereviz verim hesaplama
Kaynaklar
- Kerevi̇z Yeti̇şti̇ri̇ci̇li̇ği̇ (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kereviz+Yetiştiriciliği.pdf)
- ORTA ÖĞRETĠM PROJESĠ - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Fide+Yetiştirme.pdf)
- Early Blight / Celery / Agriculture: Pest Management Guidelines / UC ... (https://ipm.ucanr.edu/agriculture/celery/early-blight/)
- Wikipedia – Kereviz (https://tr.wikipedia.org/wiki/Kereviz)
Kereviz hakkında diğer yazılar
- Kereviz Yetiştiriciliği: Bakım, Dikim ve Hastalıkla Mücadele Rehberi
- Kereviz Nasıl Çoğaltılır? Tohumdan Yetiştirme ve Fide Dikimi Rehberi
- Kereviz Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Kereviz Çeşitleri ve Fidan Seçimi: Hangi Çeşidi Dikmeliyim?
- Kereviz Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Kereviz Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Kereviz Hasat Sonrası: Saklama Koşulları, Depolama ve Kullanım Yöntemleri
- Kereviz Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Olmalı?
- Kereviz Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Kereviz Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulanmalı?
- Kereviz Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Kereviz Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Kereviz Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Kereviz Zararlıları ve Hastalıkları: Kereviz Sineği, Mozaik Virüsü ve Kök Çürüklüğü ile Mücadele