Çankırı Çerkeş'te fidan arayanlar için fiğ yetiştiriciliğini 8 dönümlük örnek bir arazi üzerinden anlattık. Aşağıdaki hesaplama aracına kendi arazinizi yazarak kaç fidan gerektiğini ve beklenen verimi görebilirsiniz.
Standart ekim: sıra arası 15–20 cm; dekara 8–12 kg tohum (tahılla karışık ekimde daha az).
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Fiğ tohumu hesaplama · Fiğ verim hesaplama
Fiğ, hem hayvan besleme hem de toprağın organik madde içeriğini artırma açısından hayvancılığımız için kritik bir yem bitkisidir. Ancak tarladaki bitki örtüsünün kalitesi, ekimden hasada kadar geçen süreçteki yönetimle doğrudan ilişkilidir. Verim düşüklüğü yaşadığınızda veya tarlayı yeniden kullanmak istediğinizde şu noktalara dikkat etmelisiniz.
Fiğ bitkisi, yapısı gereği yatmaya meyilli bir bitkidir. Eğer bitki erken dönemde yatmaya başlarsa, hasat zorlaşır ve bitki üzerinde gölgelenme ile çürümeler meydana gelir. Bu durum doğrudan verim kaybına ve çeşitli hastalıkların tetiklenmesine yol açar. Ayrıca, uzun yıllar aynı tarlada fiğ veya benzeri baklagillerin yetiştirilmesi toprağın dengesini bozabilir.
Fiğde susuzluk belirtileri yapraklarda renk koyulaşması, ardından pörsüme ve kıvrılmalar şeklinde görülür. Eğer bitki bu aşamada çok ağır hasar görmüşse, sulama imkânı varsa çiçeklenme dönemine kadar yapılacak doğru bir sulama ile bitki toparlanabilir. Ancak bitki tamamen kurumuş veya hastalık nedeniyle tamamen çökmüşse, o bölgede yeniden üretim planlanmalıdır.
Fiğ ekilecek tarlanın geçmişi, bir sonraki ekimin başarısını belirler. Yeniden ekim sürecinde şu adımları izlemek riskleri azaltır:
Eğer tarlayı sadece fiğ değil, korunga gibi bitkilerle karışık olarak yeniden düzenlemek isterseniz, ekim mesafelerine dikkat etmelisiniz. Karışık ekimlerde ikili karışımlar için sıra arası 20 cm, üçlü karışımlar için ise 20–60 cm arası mesafe bırakılması önerilir. Korunga gibi yavaş gelişen ve soğuğa hassas bitkilerde ekim zamanını ilkbahar aylarına çekmek, bitkinin hayatta kalma şansını artırır.
Doğru münavebe ve doğru aşılama teknikleriyle, toprağınızın verimini koruyabilir ve hayvancılık için kaliteli yem bitkisi üretimini sürdürebilirsiniz. Bölgenizdeki toprak yapısına en uygun gübreleme ve ekim planı için mutlaka il/ilçe tarım müdürlüklerine danışın.
Fiğ, hem toprak yapısını iyileştiren hem de hayvanlar için kaliteli yem sağlayan çok değerli bir baklagildir. Ancak ekimden hasat sonrasına kadar yapılan küçük hatalar, tarladaki verimi ciddi oranda düşürebilir veya tohumun canlılığını yitirmesine neden olabilir. İşte yetiştiricilerin en çok yaptığı hatalar ve dikkat edilmesi gereken doğrular:
Bir ipucu daha: Fiğ türleri genellikle yatmaya meyillidir. Hasat sırasında bu durumun sorun yaratmaması ve hastalıkların (gölgelenme ve çürüme gibi) oluşmaması için bitki gelişimini ve hasat zamanını dikkatle takip etmelisiniz.
Ülkemizdeki topraklarda fiğ köklerinde nodül oluşturan bakteriler genellikle bol miktarda bulunur, bu yüzden her zaman aşılama gerekmez. Ancak uzun yıllar fiğ veya bezelye ekilmemiş tarlalarda, topraktaki bakteri popülasyonu azalmış olabileceği için tohumların bakteri kültürü ile aşılanması faydalıdır. Aşılama yapılacaksa 100 kg tohum için 1 kg bakteri kültürü kullanılmalı; tohumlar gölge bir yerde şekerli suyla ıslatılıp bakterilerle bulaştırılmalı ve kurumadan ekilmelidir.
Fiğ hastalıklarına karşı ekim öncesi tohum ilaçlaması yapılmalıdır. Az miktardaki tohumlar için 10 kg tohum bir bidona konup toz ilaçla 4–5 dakika çevrilerek karıştırılabilir. Daha büyük miktarlar için (1 tonluk partiler halinde) tohumlar düz bir zemine serilmeli, toz ilaç içeren bir kap yardımıyla rüzgârsız havada eşit şekilde serpilmeli ve kürekle iyice karıştırılmalıdır. İlaçlanan tohumlar ekim zamanına kadar depoda muhafaza edilmelidir.
Fiğ ekimi, toprak hazırlığı tamamlandıktan sonra yapılmalıdır. Toprak yapısı ve bölgeye göre ekim zamanı değişebilir. Ekim sırasında tohumların toprakla iyi temas etmesi önemlidir. Eğer korunga gibi bitkilerle karışık ekim yapılacaksa, karışım türüne göre sıra arası mesafeler (ikili karışımda 20 cm, üçlü karışımda 20–60 cm gibi) ayarlanmalıdır.
Sulama zamanı toprak, iklim ve bitki koşullarına göre belirlenmelidir. Pratik bir yöntem olarak sabah 10.00 veya öğleden sonra 16.00 civarında yapraklara bakılabilir; yapraklarda renk koyulaşması, pörsüme veya kıvrılma varsa bitki su istiyor demektir. Daha güvenilir bir yöntem ise bitkinin su tüketim miktarının hesaplanmasıdır. Adi fiğ yetiştirilen bölgelerde sulama imkânı varsa, çiçeklenme dönemine kadar iki defa sulama yapılması önerilir.
Su sıkıntısı olmayan yerlerde salma sulama yapılabilir ancak arazinin çok iyi tesviye edilmiş olması şarttır. Aksi halde çukur yerlerde su birikir, tümsek yerlere su gitmez ve bitki düzenli su alamaz. Ayrıca sulama yapılırken bitkide yatmaya neden olmayacak şekilde hareket edilmeli ve tarlada su göllenmesine izin verilmemelidir. Kışlık ekimlerde genellikle sulamaya ihtiyaç duyulmaz.
Köklerinde nodül oluşturan baklagiller azotlu gübreye pek ihtiyaç duymazlar. Kıyı bölgelerde ekimle birlikte dekara 1–3 kg azot verilmesi yeterli olabilir. Yağışlı ve besin maddesi fakir topraklarda fosforlu gübreleme verimi artırır; ancak kıraç arazilerde fosforun etkisi çok yüksek değildir. Sadece fosforca fakir ve sulanabilen alanlarda dekara 8–10 kg fosfor verilmesi önerilir. Eğer ana bitkiye bol gübre verilmişse fiğ ekstra gübre istemeyebilir.
Tohum amaçlı hasat edilen taneler depolanmadan önce mutlaka kurutulmalıdır. Doğal kurutma yapılacaksa gölge bir alan seçilmelidir; yapay kurutmada ise yüksek sıcaklıktan kaçınılmalıdır çünkü yüksek ısı tohum canlılığına zarar verir. Depolanacak tohumların nem oranı %9’un altında olmalı, yabancı ot ve bitki artıklarından arındırılmış olmalıdır. Depo sıcaklığı 5 °C civarında, oransal nem %75 seviyesinde tutulmalı ve hava dolaşımı sağlanmalıdır.
Balya haline getirilen fiğlerin besin değerini koruyarak uzun süre saklanması için güneş görmeyen, kuru ve havadar ortamlarda depolanması gerekir. Eğer açıkta depolama yapılacaksa balyaların üstü mutlaka kapatılmalıdır. Depolarda yangın riskine karşı önlem alınmalı ve depo kapalıysa yeterli havalandırma sağlanmalıdır.
Fiğ türleri genellikle yatmaya meyilli bitkilerdir. Bu durum hasat sırasında işleri zorlaştırabilir ve olumsuzluklara yol açabilir. Ayrıca bitkinin yatması; gölgelenmeye, çürümeye ve çeşitli hastalıkların oluşmasına zemin hazırlayabilir. Bu nedenle yetiştirme sürecinde bitki formuna dikkat edilmelidir.
Korunga, fiğe göre daha yavaş gelişen ve ilk yıl soğuklardan zarar görebilen bir bitkidir, bu yüzden ekimi genellikle ilkbaharda yapılır. Korunga iri tohumlu olduğu için hububat mibzeriyle ekilebilir ve ekim derinliği toprak tipine göre 2,5–7,5 cm arasındadır. Fiğde ise sulama zamanı ve aşılama yöntemleri farklılık gösterebilir.
Fiğ gibi baklagil yem bitkileri, sadece hayvan beslemesi için değil, aynı zamanda toprak yapısının iyileştirilmesi için de çok önemlidir. Bu bitkilerin ekim nöbetine alınarak yetiştirilmesi, toprağın organik madde içeriğinin artırılmasına büyük katkı sağlar.
Ekim yapılacak alanın amacı ve yöntemi miktar belirlemede kritiktir. Örneğin korunga ekiminde ot üretimi için dekara yaklaşık 5–6 kg tohum ekilmesi önerilirken, mibzerle yapılan ekimlerde dekara 6–10 kg tohum gerekebilir. Fiğ ekiminde de benzer şekilde toprak hazırlığı ve ekim yöntemine göre miktar değişebilir; kesin miktar için bölgenizdeki tarım müdürlüklerinden bilgi almanız en doğrusudur.
Fiğ rehberinin tamamını okumak istiyorsanız:Fiğ Yetiştirme Rehberi →
