Çankırı Yapraklı'da fidan arayanlar için brokoli yetiştiriciliğini 3 dönümlük örnek bir arazi üzerinden anlattık. Aşağıdaki hesaplama aracına kendi arazinizi yazarak kaç fidan gerektiğini ve beklenen verimi görebilirsiniz.
Standart dikim: sıra arası 60 cm, sıra üzeri 40–50 cm.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Brokoli fidesi hesaplama · Brokoli verim hesaplama
Brokoli, hızlı gelişen ve yoğun besin tüketen bir sebzedir. Üretim sezonu içerisinde bitkinin gelişiminde aksamalar yaşanabilir veya bir sonraki ekim döneminde toprağın yorgun düşmesiyle verim kaybı görülebilir. Verimli bir üretim döngüsü için bitki sağlığını ve toprak yapısını korumak esastır.
Brokoli yetiştiriciliğinde bitkinin sağlığı, yaprak yapısı ve baş bağlama kapasitesiyle doğrudan ilişkilidir. Şu durumlar verim kaybının habercisidir:
Brokoli, çok yıllık bir bitki olmadığı için "gençleştirme budaması" gibi yöntemler zeytin veya meyve ağaçlarında olduğu gibi uygulanmaz. Ancak gelişim aşamasındaki sorunları yönetmek mümkündür:
Eğer bitki besin eksikliği nedeniyle zayıf kalmışsa, toprak analizine dayalı olarak uygun gübreleme ile desteklenmelidir. Özellikle yüksek pH'lı topraklarda bitki demir, çinko ve fosfor alamaz; bu durumda toprak düzenleyici uygulamaları gerekebilir. Ancak hastalıklar (örneğin Lahanagiller kök-ur hastalığı veya Lahanagiller mildiyösü) nedeniyle bitki ciddi zarar görmüşse, bitkiyi kurtarmaya çalışmak yerine o bölgedeki bitkiyi temizlemek ve toprağı dezenfekte etmek daha doğru bir yaklaşımdır.
Brokolide en büyük hata, hasat edilen alanın hemen ardından tekrar brokoli veya başka bir lahanagil ekmektir. Toprak yorgunluğunu önlemek ve hastalık riskini azaltmak için şu kurallar hayati önem taşır:
Unutmayın, başarılı bir brokoli üretimi sadece doğru tohumla değil, toprağın geçmişini bilmek ve bitkiyi besin ihtiyaçları doğrultusunda doğru zamanda beslemekle mümkündür. Toprak yapınıza ve bölgenize özel uygulama detayları için il/ilçe tarım müdürlüklerinden destek alabilirsiniz.
Brokoli, besin maddesi ihtiyacı yüksek ve yetiştirme süreci hassas bir sebzedir. Küçük bir hata, başların koflaşmasına, verimin düşmesine ya da tüm mahsulün hastalıklara yenik düşmesine neden olabilir. İşte yetiştiricilerin en sık yaptığı hatalar ve dikkat edilmesi gerekenler:
Bir ipucu daha: Eğer yan kolların da hasadını yapacaksanız, ana çiçek taslaklarını hasat ettikten sonra bitki izdüşümüne uygun miktarda nitratlı gübre takviyesi yapmayı ihmal etmeyin.
Brokoli, iyi drene edilmiş kumludan killi-tınlı yapıya kadar değişen, su tutma kapasitesi yüksek toprakları sever. Özellikle kış döneminde yetiştiricilik yapılıyorsa drenajın çok iyi olması gerekir; aksi halde kök bölgesinde su birikmesi sorun yaratabilir.
Bitkiler genel olarak 6.0 ile 7.5 arasındaki pH değerine sahip topraklarda iyi gelişir. Eğer toprak pH'ı çok yüksekse (alkali ise); bitki fosfor, demir, bakır, mangan ve çinko gibi besin maddelerini almakta zorlanır. Türkiye'deki üretim alanlarında genellikle pH yüksektir. Bu durumda pH'ı düşürmek için en etkili ve ucuz yöntem toz kükürt kullanmaktır.
Mesafe, seçilen çeşide göre değişir. Erkenci çeşitler daha küçük yapılı olduğu için sıra üzeri 30 cm, sıra arası 45 cm bırakılabilir. Orta erkenci ve geççi çeşitlerde ise sıra üzeri 35-50 cm, sıra arası 50-70 cm aralıklar uygundur. Eğer çeşit yan sürgün oluşturuyorsa mesafeler daha geniş tutulmalıdır. Tek taç oluşturma özelliğine sahip çeşitlerde ise mesafeyi 30x40 cm'ye kadar indirebilirsiniz; geniş mesafe bırakmak taç saplarının koflaşmasına neden olabilir.
En sağlıklı yöntem toprak analizi yaptırmaktır. Genel bir tavsiye olarak dekara yaklaşık 16,8 kg azot, 11,2 kg fosfor ve 16,8 kg potasyum verilmesi önerilir. Ayrıca yüksek kaliteli üretim için dekara 4-5 ton yanmış çiftlik gübresi kullanılması faydalıdır. Gübreleme zamanlaması önemlidir; fosforun tamamı dikim öncesi, azotun ise bir kısmı dikimle bir kısmı ise ikinci çapada verilmelidir.
Yüksek kaliteli ve verimli bir üretim için 7 gün aralıklarla sulama yapılmalıdır. En uygun yöntem, su tasarrufu sağlayan ve dengeli sulama imkânı veren damla sulama sistemidir. Damla sulama yoksa karık sulama tercih edilebilir. Fide dikiminden sonraki ilk sulama, toprakta çatlaklar görülmeye başladığında yapılmalıdır.
Brokolide Alternaria yaprak lekesi, lahana kök-ur hastalığı, lahana mildiyösü, beyaz çürüklükler, bakteriyel yaprak lekesi ve lahana siyah damar çürüklüğü gibi önemli hastalıklar görülebilir. Hastalıklarla mücadelede sertifikalı tohum ve fide kullanmak, hastalık görülen alanlarda lahanagiller dışındaki bitkilerle en az 3 yıl ekim nöbeti yapmak çok kritiktir.
Lahanagiller grubuna özgü olan lahana göbekkurdu, lahana galböceği, lahana kelebekleri, lahana sineği, lahana yaprak güvesi, lahana güvesi, toprak pireleri ve kök ur nematodları en sık rastlanan zararlılardır. Zararlılarla mücadele edilirken bitkilerde yara açılmasının önlenmesi, hastalık riskini de azaltır.
Hasat zamanında gecikilmemelidir; aksi halde başlarda gevşeme ve açılmalar meydana gelir. Kademeli hasat yöntemiyle önce alttaki olgunlaşmış başlar hasat edilir. Eğer yan kolların hasadı yapılacaksa, ana çiçek taslakları alındıktan sonra bitki yaprak izdüşümüne uygun gübreleme yapılmalıdır. Makineli hasatta bitkiler toprak yüzeyinden kesilir.
Verim, uygulanan hasat yöntemine göre farklılık gösterir. Kademeli (el ile) hasatta dekara 2-3 ton ürün alınabilirken, işçilik maliyetini düşüren makineli hasatta verim dekara 1,5-2,5 ton civarındadır.
Hasat edilen brokoli, 10-14 °C sıcaklıkta ve %95 nem oranında 3-5 hafta boyunca muhafaza edilebilir. Ayrıca kontrollü atmosfer yöntemleri de kullanılabilir.
Hastalık riskini artırdığı için yağmurlama sulamadan kaçınılmalıdır. Ayrıca hastalık görülen alanlardan tohum alınmamalı ve hastalıklı fideliğin toprağı/harcı mutlaka değiştirilmeli veya dezenfekte edilmelidir. Tohumluk üretimi yapılacaksa sıcak ve kurak bölgeler tercih edilmelidir.
Toprağın iyi drenaj yapılmadığı durumlarda veya gübreleme eksikliklerinde (özellikle fosfor ve potasyumun yanlış kullanımı veya eksikliği) bitki içinde boş, kof sürgünler oluşabilir. Bu nedenle toprak yapısına ve analiz sonuçlarına göre doğru gübreleme yapılmalıdır.
Brokoli rehberinin tamamını okumak istiyorsanız:Brokoli Yetiştirme Rehberi →
