Bakla Zararlıları ve Hastalıkları: En Önemli Zararlılar ve Mücadele Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Bakla üretiminde siyah fasulye afidi, Xanthomonas bakteriyel lekesi ve diğer zararlılarla mücadele: Belirtiler, kültürel önlemler ve koruyucu yöntemler.
Bakla yetiştiriciliğinde başarılı bir sezon geçirmek için sadece doğru ekim zamanı ve toprak hazırlığı yetmez; bitkiyi gelişim sürecinde tehdit eden zararlı ve hastalıklara karşı tetikte olmak gerekir. Bakla, özellikle nemli ve sıcak havalarda bazı zararlılara karşı hassas bir bitkidir. Mücadelede temel prensip, zararlıyı bitkiyi tamamen kaybetmeden, ekonomik zarar eşiğine göre yönetmektir.
1. Siyah Fasulye Afidi (Aphis fabae) – En Önemli Zararlı
Fotoğraf: Alvesgaspar · CC BY-SA 3.0Zarar şekli: Yaz başlarında görülen bu yoğun istilalar, genellikle bitkinin büyüme uçlarından (tepe kısmından) başlar. Afidler bitki özsuyunu emerek bitkinin gelişimini durdurabilir. Şiddetli istilalarda bitkinin büyük bölümleri bu böceklerle kaplanabilir. Bu durum sadece bitki gelişimini yavaşlatmakla kalmaz, aynı zamanda bakla kabuklarında renk bozukluklarına yol açarak ürünün satış değerini ve kalitesini ciddi oranda düşürür.
Takip ve İzleme: Bitki gelişiminin hızlı olduğu dönemlerde tepe uçları ve yaprak altları düzenli olarak kontrol edilmelidir. İstila yoğunluğu gözle görülür hale geldiğinde müdahale planlanmalıdır.
Mücadele:
- Kültürel Önlemler: Bitki henüz yerleşmiş (oturmuş) hale geldikten sonra, yüksek basınçlı su püskürtülerek bu zararlıların mekanik olarak uzaklaştırılması bir yöntemdir. Ayrıca, ekim sırasında yansıtıcı plastik malç kullanımı, zararlıların bitkiye gelmesini önleyici bir önlem olarak değerlendirilebilir.
- Biyolojik ve Kimyasal Yaklaşım: Bakla bitkisi, düşük ve orta dereceli afid istilalarına karşı belirli bir toleransa sahiptir. Bu nedenle, bitkiyi gereksiz yere strese sokmamak adına ilaçlama uygulaması yalnızca istila çok yüksek seviyelere ulaştığında yapılmalıdır. İlaçlama için ruhsatlı ürünler ve etiket dozu hakkında mutlaka il/ilçe tarım müdürlüğüne danışılmalıdır.
2. Xanthomonas Bakteriyel Lekesi (Xanthomonas campestris ve X. axonopodis)
Zarar şekli: Bu bakteri kaynaklı hastalık, özellikle yüksek sıcaklık, yağış ve nemin arttığı dönemlerde daha sık görülür. Bitkide eriyen, nekrotik (ölü doku) lekeler oluşturur; bu lekelerin etrafında bazen daha geniş sarı bir alan görülebilir. Hastalık ilerledikçe bitki adeta "yanmış" bir görüntü alır. Hastalık, enfekte olmuş tohumlarla veya toprakta kışlayan bitki artıklarından bitkiye bulaşabilir.
Mücadele:
- Temiz Tohum Kullanımı: Hastalığın yayılmasını önlemek için en kritik adım, enfekte olmamış, sertifikalı ve sağlıklı tohumların kullanılmasıdır.
- Dirençli Çeşitler: Bölgeye uyumlu ve bu hastalığa karşı direnç gösteren çeşitlerin seçilmesi riski azaltır.
- Tohum İşlemi: Tohumların ekim öncesi uygun yöntemlerle işlenmesi, hastalığın başlangıcını engelleyebilir.
- Bakırlı Preparatlar: Hastalıkla mücadelede bakırlı bakterisidlerin kullanımı bir yöntemdir; ancak uygulama zamanı ve dozu için uzman görüşü alınmalıdır.
3. Botrytis fabae (Gri Küf Benzeri Hastalıklar)
Zarar şekli: Nemli ortamları seven bu tür, özellikle bitki dokularında bozulmalara yol açabilir. Bakla yetiştiriciliğinde hastalık baskısını azaltmak için yetiştirme teknikleri hayati önem taşır.
Mücadele ve Korunma:
- Fide ile Üretim: Doğrudan tohum ekimi yerine fide ile dikim yapılması, bazı hastalıkların (Botrytis fabae dahil) riskini azaltabilir.
- Sıra Düzeni: Hastalıkların yayılmasını önlemek ve bitkilerin güneşle daha iyi kurumasını sağlamak için sıraların batı-doğu yönünde oluşturulması önerilir. Bu sayede hava sirkülasyonu artar ve nem dengelenir.
- Sık Dikim Kontrolü: Eğer yüksek yoğunluklu (sık) dikim yapılacaksa, seçilen çeşitlerin hastalık dayanıklılığı mutlaka önceden değerlendirilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Genel Bahçecilik Tavsiyeleri
Bakla yetiştirirken hastalık ve zararlı riskini minimize etmek için şu genel kurallara uymanız faydalıdır:
- Ekipman Temizliği: Budama veya hasat sırasında kullandığınız makas ve diğer aletleri her bitki veya bölge değişiminde dezenfekte edin.
- Münavebe (Ekim Nöbeti): Topraktaki hastalık yükünü azaltmak için baklayı her yıl aynı yere ekmeyin; tahıllar veya yazlık sebzelerle münavebeli olarak ekim yapın.
- Yeşil Gübreleme: Baklanın azot bağlama özelliğinden faydalanmak için bitki henüz çiçek açmadan sürülerek yeşil gübre olarak kullanılması toprak sağlığına katkı sağlar.
Bakla hesaplama araçları
Bakla tohumu hesaplama – arazime ne kadar bakla tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–60 cm, sıra üzeri 10–15 cm; dekara 15–20 kg tohum.
Bakla verim hesaplama – dönümden ne kadar taze bakla alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kıyı bölgelerde sonbaharda ekilir; kışa dayanıklıdır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Bakla tohumu hesaplama · Bakla verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Vicia faba (https://en.wikipedia.org/wiki/Vicia_faba)
- Wikipedia – Bakla (https://tr.wikipedia.org/wiki/Bakla)
Bakla hakkında diğer yazılar
- Bakla Bakımı ve Budama: Verimi Artırmak İçin Yapılması Gerekenler
- Bakla Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Bakla Yetiştirme Rehberi
- Bakla Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Bakla Çeşitleri ve Kaliteli Fidan Seçimi Nasıl Yapılır?
- Bakla Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Bakla Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Bakla Hasadı Sonrası: Nasıl Saklanır, Nasıl Değerlendirilir ve Saklama Koşulları Nelerdir?
- Bakla Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Bakla Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Bakla Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Bakla Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Sulama Yapılmalı?
- Bakla Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Bakla Yetiştiriciliği: Verim, Pazar ve Ekonomik Değer
- Bakla Bahçelerinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri