Soya Fasulyesi Verimi ve Ekonomik Değeri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Soya üretiminde verim nasıl artırılır, Türkiye'nin soya üretimindeki yeri nedir ve hasat zamanı neden kritiktir? Soya tarımına dair güncel veriler ve püf noktaları.
Soya fasulyesi, dünya bitkisel yağ üretiminde palmiye yağından sonra ikinci sırada gelen, hem yağ hem de protein değeri çok yüksek olan stratejik bir tarla bitkisidir. Türkiye'de ekolojik ve iklimsel şartlar soya yetiştiriciliğine uygun olsa da, ekonomik rekabet nedeniyle üretim alanları belirli bölgelerde yoğunlaşmıştır.
Türkiye'de Soya Üretimi ve Önemli Bölgeler
Türkiye'de soya üretimi denilince akla ilk gelen bölge Çukurova'dır. Üretimin büyük bir kısmı bu bölgedeki illerde toplanmıştır. Mevcut verilere göre Türkiye soya üretiminde şu tablo öne çıkmaktadır:
- Lider İller: Türkiye'deki soya alanlarının %83,1'i Adana, Mersin ve Kahramanmaraş illerinde bulunmaktadır.
- Üretim Sıralaması: 2023 yılı verilerine göre Adana 90 bin tonluk üretimiyle birinci, Mersin 16 bin ton ile ikinci, Kahramanmaraş ise 14 bin ton ile üçüncü sırada yer almıştır.
- Diğer Üretim Alanları: Osmaniye, Samsun ve Hatay illerinde de soya üretimi yapılmaktadır.
Verimi Etkileyen Faktörler ve Türkiye'nin Avantajı
Soya üretiminde birim alandan alınan verim; çeşide, iklim şartlarına, toprak yapısına, sulama imkânlarına ve doğru gübreleme uygulamalarına göre değişiklik gösterir. Türkiye'nin soya üretimindeki en dikkat çekici özelliği şudur:
Türkiye, dünya soya üretim miktarı bakımından çok büyük bir paya sahip olmasa da, birim alandan alınan verim açısından dünyada ilk sırada yer almaktadır. Bu durum, doğru bakım ve uygun iklimin birleştiğinde Türkiye'deki soya tarımının potansiyelinin ne kadar yüksek olduğunu göstermektedir.
Gübreleme Uygulamaları
Yüksek verim elde etmek için ekimle birlikte doğru miktarda besin elementi verilmesi hayati önem taşır. Genel tarım uygulamalarına göre ekimle birlikte saf madde olarak dekara şu miktarlar önerilmektedir:

- Azot (N) İhtiyacı: Dekara 2-3 kg saf azot yeterlidir. Bu miktarı karşılamak için kullanılan gübre tipine göre; %20'lik azotlu gübreden 10-12 kg, %26'lık gübreden 8-10 kg veya %33'lük gübreden 6-7 kg hesaplanmalıdır.
- Fosfor (P2O5) İhtiyacı: Dekara 6 kg saf fosfor verilmesi önerilir. Bunun için %43'lük TSP'den 15 kg veya %20'lik fosforlu gübreden 30 kg kullanılabilir.
Öne Çıkan Ürünler
Hasat Zamanının Verim Üzerindeki Etkisi
Soya fasulyesinde kaliteli ürün ve yüksek verim elde etmek için hasat, harman ve depolama işlemlerinin tam zamanında yapılması gerekir. Hasat zamanındaki hatalar doğrudan ekonomik kayba yol açar:
- Erken Hasat: Eğer hasat çok erken yapılırsa, daneler tam kurumadan toplanmış olur; bu da danelerin buruşmasına ve verimin düşmesine neden olur.
- Geç Hasat: Hasadın geciktirilmesi durumunda ise baklalarda çatlama ve dökülme meydana gelir, bu da doğrudan ürün kaybı demektir.
Dünya Pazarı ve Ekonomik Durum
Soya, küresel bir emtiadır. Dünya soya üretiminde Brezilya (%39), ABD (%29) ve Arjantin (%12) gibi ülkeler lider konumdadır. Türkiye'deki soya üretimi, toplam yağlı tohumlu bitkiler üretimi içerisinde yaklaşık %3,3'lük bir paya sahiptir. Soya, dünya bitkisel yağ üretiminin %33,7'sini oluşturarak çok büyük bir ekonomik değer ifade etmektedir.
Soya Fasulyesi hesaplama araçları
Soya fasulyesi verim hesaplama – dönümden ne kadar soya alırım?
Soya fasulyesi tohumu hesaplama – arazime ne kadar soya fasulyesi tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–70 cm, sıra üzeri 4–6 cm; dekara 8–10 kg tohum.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Ana ürün olarak dekara 350–450 kg, ikinci ürün olarak 250–350 kg alınır.
- İlk ekimde tohum bakteri (Rhizobium) ile aşılanmalıdır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Soya fasulyesi tohumu hesaplama · Soya fasulyesi verim hesaplama
Kaynaklar
- SOYA ÜRÜN RAPORU 2024 - arastirma.tarimorman.gov.tr (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF+Ürün+Raporları/2024+Ürün+Raporları/Soya+Ürün+Raporu+2024-407+TEPGE.pdf)
- SOYA 2021 2023 - arastirma.tarimorman.gov.tr (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF+Ürün+Raporları/2023+Ürün+Raporları/Soya+Ürün+Raporu+TEPGE-389.pdf)
- 139 NOLU ÇİFTÇİ BROŞÜRÜ (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/etae/BelgelerArsiv/Belgeler/EgitimBrosur/139-ciftcibro.pdf)
- TARIM TEKNOLOJİLERİ - megep.meb.gov.tr (https://www.megep.meb.gov.tr/mte program modul/moduller pdf/Yemeklik+Dane+Baklagiller+Yetiştiriciliği+(Fasulye+Ve+Börülce).pdf)
Soya Fasulyesi hakkında diğer yazılar
- Soya Fasulyesi Yetiştiriciliği: Bakım, Toprak Hazırlığı ve Dikim Teknikleri
- Soya Fasulyesi Nasıl Çoğaltılır? Tohum ve Aşı Yöntemleri
- Soya Fasulyesi Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Soya Fasulyesi Çeşit Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Soya Fasulyesi Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Soya Fasulyesi Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Soya Fasulyesi Hasat Sonrası: Kurutma, Depolama ve Saklama Koşulları
- Soya Fasulyesi Hastalıkları: Belirtiler ve Mücadele Yöntemleri
- Soya Fasulyesi İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Soya Fasulyesi Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Soya Fasulyesi Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle?
- Soya Fasulyesi Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Soya Fasulyesi Tarlalarında Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Soya Fasulyesi Zararlıları: Beyaz Sinek, Kırmızı Örümcek, Yeşil Kurt ve Diğerleri