Soya Fasulyesi Hastalıkları: Belirtiler ve Mücadele Yöntemleri

Soya fasulyesi yetiştiriciliğinde verimi ve kaliteyi doğrudan etkileyen en büyük tehdit, bakteriyel, fungal (mantari) ve viral hastalıklardır. Bu hastalıklarla mücadelede en etkili yöntem, bitki henüz hastalanmadan alınan kültürel önlemlerdir. Hastalık belirtileri görüldüğünde ise zaman kaybetmeden müdahale edilmelidir. İlaçlama yapmanız gerekirse yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın ve mutlaka il/ilçe tarım müdürlüğünüze danışın.

1. Bakteriyel Hastalıklar (Bakteriyel Yanıklık, Püstül ve Mildiyö)

Fotoğraf: Per Grinsted / Medicinsk Webdesign · CC BY-SA 3.0

Soya bitkisi, çeşitli bakteriyel etmenlere karşı oldukça hassastır. Bu hastalıklar bitkinin genel sağlığını bozarak gelişimi durdurabilir.

Belirtiler: Bakteriyel yanıklık ve püstül oluşumlarında yapraklar üzerinde karakteristik lekeler görülür. Bazı durumlarda bitki saplarında gri noktalardan oluşan lekeler meydana gelir. Hastalık ilerledikçe bitki üstünde dökülmeden kuruyup kalmış yapraklar görülür; sap içinde ve dış yüzeyinde gri noktacıklar oluşur. İleri safhalarda saplar zayıflar, bitkide yatma meydana gelir ve erken kuruma nedeniyle baklalar boş kalabilir. Çok ağır vakalarda parselin tamamında saplar zayıflayıp yatabilir, bitki yüzeyi koyu gri-siyah lekelerle kaplanabilir.

Korunma ve Mücadele:

• Tohum Aşısı: Denemelerde ve üretimde mutlaka soya bakterisi kullanılmalıdır. Bakteri aşısı yapıldıktan sonra, bakterilerin canlılığını koruması için aynı anda veya hemen ardından mantar öldürücü (fungisid) uygulanmamalıdır; aksi halde bakteriler zarar görür.
• Aşılama Kuralları: Aşılanan tohumlar bekletilmeden, en geç dört saat içinde ekilmelidir. Eğer ertesi güne kalacaksa aşılama işlemi tekrarlanmalıdır.
• Gübreleme: Bakteri aşılama yapılıyorsa, bakterilerin canlılığını koruması için tohumlar hiçbir surette kireç veya inorganik gübrelerle temas ettirilmemelidir. Bakteri bulunmadığı durumlarda ekimle birlikte azot (N) dozu 10 kg/da kadar artırılabilir.
• Toprak Yapısı: Bakteriyel ve mantari hastalık etmenleri ağır bünyeli topraklarda daha fazla bulunur. Bu yüzden hafif bünyeli ve süzek topraklar tercih edilmelidir.

2. Fungal (Mantari) Hastalıklar (Kök Çürüklüğü ve Pas)

Toprak kökenli veya çevresel şartlara bağlı olarak gelişen mantar hastalıkları, özellikle bitkinin kök sistemini ve yaprak dokusunu hedef alır.

Belirtiler: Kök çürüklüğü, bitkinin topraktan su ve besin almasını engelleyerek genel bir solgunluğa neden olur. Pas hastalığı ise yaprak yüzeylerinde karakteristik renk değişimleri ve spor oluşumlarıyla kendini gösterir. Ağır topraklarda bu hastalıkların görülme riski çok daha yüksektir.

Korunma:

• Drenaj: Ağır bünyeli ve su tutan topraklarda hastalık etmenleri daha hızlı yayılır. Bu nedenle süzek topraklar seçilmeli ve drenaj sağlanmalıdır.
• Toprak Analizi: Deneme veya üretim öncesi mutlaka toprak analizi yapılmalıdır. Analiz raporuna göre önerilen çeşit ve dozda gübreleme yapılmalıdır.
• Çeşit Seçimi: Bu hastalıklara karşı dirençli olan çeşitler tercih edilmelidir.

3. Viral Hastalıklar (Soya Cüce Virüsü ve Sarı Mozaik Virüsü)

Virüs hastalıkları genellikle bitki özsuyu yoluyla veya taşıyıcı böcekler vasıtasıyla yayılır.

Belirtiler: Yapraklarda renk değişimleri (mozaik desenleri), sararma ve bitkinin boyunda gelişme geriliği (cücelik) en belirgin işaretlerdir. İlk çiçeklenme döneminde bitkide sararma veya gelişim geriliği varsa, köklerde yapılan kontrolde nodozite (düğümcük) oluşup oluşmadığı kontrol edilmelidir. Eğer köklerde pembe renk görülmüyor veya nodozite oluşmamışsa bitki besin eksikliği çekiyor olabilir ve üst gübreleme gerekebilir.

Zararlılarla Mücadele: Virüslerin yayılmasını önlemek için virüs taşıyıcısı olan böceklerle mücadele hayati önem taşır.

• Yaprak Bitleri ve Emici Böcekler: Virüslerin taşınmasında büyük rol oynarlar. Mücadeleye ilk gerçek yaprak oluşumunda başlanmalı, zararlıların tarlaya girip yayılması önlenmelidir.
• Tohum Böcekleri (Brucus): Soya fasulyesinde büyük zararlara yol açarlar. Zararlıların yaşam dönemleri dikkate alınarak düzenli mücadele yapılmalıdır.

Öne Çıkan Ürünler

  Zeytin Fidanı Yeni

150,00 TL’den başlayan

Favori

  Ceviz Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Badem Fidanı Yeni

250,00 TL’den başlayan

Favori

  Üzüm Fidanı Yeni

200,00 TL

Favori

  Menengiç Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Elma Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Antep Fıstığı Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Alıç Fidanı Yeni

600,00 TL

Favori

  Nar Fidanı Yeni

250,00 TL

Favori

  İncir Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Kayısı Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Armut Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Şeftali Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

4. Diğer Zararlılar ve Zarar Etkenleri

Sadece hastalıklar değil, bazı böcek ve canlılar da doğrudan ürün kaybına neden olur:

• Nematodlar: Özellikle börülce ve soya yetiştiriciliğinde önemli zararlara yol açarlar.
• Japon Böceği (Popillia japonica): Bitki yapraklarını yiyerek ciddi hasar verebilir.
• Mısır Koçan Kurdu (Helicoverpa zea): Soya bitkisinde yıkıcı zararlara yol açan bir diğer önemli zararlıdır.
• Yaban Hayatı: Geyikler bitkiyi yiyerek veya çiğneyerek verimi düşürebilir; yer sincapları (groundhogs) ise tarlada yuvalar yaparak geniş alanlarda tüketim yapabilir.