Kayseri Talas'ta fidan arayanlar için brokoli yetiştiriciliğini 5 dönümlük örnek bir arazi üzerinden anlattık. Aşağıdaki hesaplama aracına kendi arazinizi yazarak kaç fidan gerektiğini ve beklenen verimi görebilirsiniz.
Standart dikim: sıra arası 60 cm, sıra üzeri 40–50 cm.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Brokoli fidesi hesaplama · Brokoli verim hesaplama
Brokoli yetiştiriciliğinde verim ve kaliteyi belirleyen en kritik süreç, bitkiyi hastalık, zararlı ve yabancı otlardan korumaktır. Bitki sağlığı tedbirleri alınmadığında, hastalık ve zararlılar nedeniyle ortalama %30-35, salgın durumlarında ise %100'e varan ürün kayıpları yaşanabilir. Bakanlığın benimsediği "Entegre Zirai Mücadele" yaklaşımıyla, sadece kimyasal ilaçlara yüklenmek yerine; dayanıklı çeşit kullanımı, kültürel önlemler ve biyolojik yöntemler önceliklendirilir. Kimyasal mücadele ise bu sürecin en son halkasıdır.
Fotoğraf: Thomas Bresson · CC BY 2.0Zarar şekli: Bu zararlılar, brokoli üretiminde en sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Kelebeklerin bıraktığı yumurtalardan çıkan larvalar (tırtıllar), yaprakları yiyerek beslenir. Yoğun saldırılarda yaprak dokusu tamamen yok edilebilir, bu da bitkinin fotosentez kapasitesini düşürerek taç (çiçek) gelişimini durdurur.
Mücadele: Entegre mücadele kapsamında öncelikle kültürel önlemler alınmalıdır. Zararlı yoğunluğu takip edilmeli, popülasyonun ekonomik zarar eşiğine ulaşıp ulaşmadığı gözlemlenmelidir. Eğer eşik aşılmışsa, ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir. İlaç ve doz uygulaması için mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışın.
Fotoğraf: Mike Pennington · CC BY-SA 2.0Zarar şekli: Küçük ve hızlı çoğalan bu zararlı, yaprakların iç kısmında galeriler açarak beslenir. Yapraklarda delikler ve şeffaf lekeler görülür. Özellikle genç bitkilerde ve taç oluşum sürecinde yoğun zarar yapması, ürünün ticari değerini tamamen yok edebilir.
Mücadele: Bu tür, ilaçlara karşı direnç geliştirme eğilimi yüksek bir zararlıdır. Bu nedenle sürekli aynı etken maddeyi kullanmak yerine, entegre mücadele programlarına uyulmalıdır. Fiziksel ve biyoteknik yöntemler (tuzaklar vb.) takip için kullanılabilir. Mücadele stratejisi için yerel uzmanlardan destek alınmalıdır.
Fotoğraf: AfroBrazilian · CC BY-SA 4.0Zarar şekli: Larvalar toprak altında yaşar ve bitkinin kök sistemine veya gövde tabanına saldırır. Bitkinin besin ve su alımını engelleyerek ani solmalara ve bitkinin kurumasına yol açar. Özellikle dikim aşamasında ve genç fidelerde büyük risk taşır.
Mücadele: Toprak yapısının iyileştirilmesi ve münavebe (ekim nöbeti) en önemli kültürel önlemdir. Toprak hazırlığı sırasında bitki artıklarının temizlenmesi, sineğin kışı geçireceği ortamları azaltır. Zarar tespit edildiğinde ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir.
Fotoğraf: Tonton Bernardo · CC BY-SA 3.0Zarar şekli: Larvalar bitkinin göbek kısmına, yaprak aralarına veya çiçek taslaklarına girerek beslenir. Göbek kısmındaki hasar, bitkinin iç yapısının bozulmasına ve çürümeye neden olur. Bu durum hasat edilebilir kaliteli bir brokoli elde edilmesini engeller.
Mücadele: Bitki gelişim aşamaları dikkatle izlenmelidir. Fiziksel ve mekanik mücadele yöntemleri ile zararlı yoğunluğu kontrol altında tutulmaya çalışılmalıdır. Yoğunluk durumunda ruhsatlı bitki koruma ürünleri kullanılmalıdır.
Zarar şekli: Bu bir toprak kökenli hastalıktır. Kök sisteminde urlara (şişkinliklere) neden olur. Oluşan bu urlar, bitkinin iletim dokularını bozarak topraktan su ve besin alışverişini kısıtlar. Bitki gelişimi durur, yapraklar sararır ve bitki genellikle ölür.
Mücadele: Kök-ur ile mücadelede en etkili yol, hastalığın olmadığı alanlarda üretim yapmaktır. Hastalıklı bitki artıklarının tarladan uzaklaştırılması ve toprak dezenfeksiyonu gibi yöntemler önemlidir. Toprak pH'ının bitki besin maddesi alımını etkilediği unutulmamalıdır; uygun pH (6.0-7.5) sağlanmalıdır. Hastalık belirtisi görüldüğünde tarım müdürlüğüne bilgi verilmelidir.
Yaprakbitleri (Aphis spp.): Pamuk, bakla veya şeftali yaprakbiti gibi türler brokoli bitkisinde özsuyu emerek gelişimi yavaşlatır ve bitkiyi hastalıklara karşı savunmasız bırakır.
Toprak Pireleri (Phyllotreta spp.): Genç bitkilerin yapraklarında küçük delikler açarak zarar verirler.
Genel Önlemler: Tüm bu zararlı ve hastalıklarla mücadelede; dayanıklı çeşit seçimi, doğru dikim mesafesi (verim için 45x30 cm önerilir), uygun sulama ve dengeli gübreleme gibi kültürel tedbirler temel dayanıklılığı artırır. Kimyasal kullanımında ise mutlaka etiket dozuna uyulmalı ve kalıntı sorunu oluşmaması için ruhsatlı ürünler tercih edilmelidir.
Brokoli yetiştiriciliğinde hasat zamanı ve yöntemi, ürünün pazar değerini, rengini ve raf ömrünü belirleyen en kritik aşamadır. Yanlış zamanda yapılan bir hasat, çiçeklerin sararmasına ve ürünün hızla değer kaybetmesine neden olur.
Brokolide hasat zamanını belirleyen en önemli işaret, çiçek tomurcuklarının (başların) yapısıdır. Hasat için en ideal dönem, çiçek taslaklarının henüz açılmadığı ve sıkı bir yapı sergilediği dönemdir.
Hasat zamanı, yetiştirilen çeşidin erkencilik veya geççilik özelliğine, bölgenin iklim şartlarına ve dikimden sonra geçen süreye göre değişir.
Brokoli hasadı, bitkinin türüne (tek baş veya yan sürgün veren çeşitler) göre farklılık gösterir. Hasat işlemi genellikle bir vejetasyon dönemi boyunca 2–3 günde bir tekrarlanarak 4–6 kez yapılabilir.
Hasat sırasında ve sonrasında yapılacak hatalar, ürünün hızla bozulmasına yol açar. Şu noktalara dikkat edilmelidir:
Brokoli rehberinin tamamını okumak istiyorsanız:Brokoli Yetiştirme Rehberi →
