Bitki Yetiştirme Rehberi

Zeytin Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim

Doğru dikilen bir zeytin fidanı hızla kök salar ve erken meyveye yatar. Dikimde yapılan hatalar ise (gübrenin köke değmesi, fidanın çok derine gömülmesi, can suyu verilmemesi) fidan kayıplarının en büyük nedenidir.

Ne zaman dikilir?

Zeytin fidanları en uygun olarak sonbahar yağmurları başladıktan sonra ya da ilkbaharda dikilir. Tüplü fidanlar, ilkbahar don tehlikesinin olmadığı yerlerde yılın hemen her döneminde dikilebilir; ancak yaz sıcağında dikilen fidanın düzenli sulanması şarttır. Kışı soğuk geçen bölgelerde ilkbahar dikimi daha güvenlidir.

Dikimden önce toprak hazırlığı

1. Toprak analizi yaptırın; temel gübrelemenin miktarı bu analize göre belirlenir.
2. Toprakta sert bir tabaka varsa dipkazan veya riperle kırın. Toprak, dikimden önceki sonbaharda 90–100 cm derinliğe kadar işlenmelidir.
3. Su tutan yerlerde önce drenaj yapın (İklim ve Toprak İstekleri).
4. Dikim yerlerini ip ve kazıkla işaretleyin.
5. Çukurları mümkünse sonbaharda, en geç dikimden 1 ay önce açın. Yaygın uygulamada çukurlar fidanın kök topunun rahatça sığacağı genişlikte, yaklaşık 50–60 cm derinlikte açılır.

Dikim mesafesi

• Geleneksel bahçe: Bakanlığın örnek projesinde dekara 40 fidan (yaklaşık 5×5 metre) öngörülür. Sulama imkânı olmayan kıraç arazilerde ağaçlar suyu paylaşacağı için daha geniş aralıklar tercih edilir.
• Sık dikim: Makineli hasada uygun modern bahçelerde 4×1,5 m veya 3,5×1,25 m gibi dar aralıklar kullanılır. Bu sistem sulama, yoğun bakım ve buna uygun çeşit (ör. Arbequina, Koroneiki) ister.
• Mesafe; çeşidin gelişme gücüne, toprağın verimliliğine ve sulama imkânına göre belirlenir.

Adım adım dikim

1. Gübreyi dibe koyun: Çukurun dibine, fidanın oturacağı seviyeye kadar; iyi yanmış hayvan gübresi, fosforlu ve potasyumlu gübre ile üst toprak iyice karıştırılarak (veya bir kat gübre, bir kat toprak şeklinde) doldurulur.
2. Araya toprak serin: Gübrenin fidan köküne doğrudan değmemesi için üzerine bir miktar temiz toprak konur. Taze gübre ya da kimyasal gübre köke değerse kökü yakar.
3. Fidanı tüpten çıkarın: Fidanı tüpünden tutarak taşıyın; kök topunu dağıtmadan poşeti kesip çıkarın. Poşetle birlikte dikmeyin.
4. Doğru derinlikte yerleştirin: Fidanı çukurun ortasına, fidanlıktaki derinliğinde oturtun. Aşılı fidanlarda aşı noktası toprak üstünde kalmalıdır.
5. İki seferde sıkıştırın: Çukur yarı dolunca toprağı iyice bastırın, tamamen dolunca bir kez daha sıkıştırın. Böylece köklerin etrafında hava boşluğu kalmaz.
6. Herek (destek kazığı) dikin: Hâkim rüzgâr yönüne, yaklaşık 1,5 metre boyunda bir herek dikin ve fidanı gövdeyi sıkmayacak şekilde bağlayın.
7. Çanak açıp can suyu verin: Fidanın çevresine su tutacak bir çanak açın ve dikimden hemen sonra bol can suyu verin.

Dikimden sonraki ilk aylar

• Yağış yoksa toprak kurudukça sulayın; ilk yaz fidanın susuz kalmaması çok önemlidir (Sulama).
• Fidan çevresini yabancı otlardan temiz tutun; otlar suyu ve besini paylaşır.
• Hayvan ve kemirgenlere karşı gövdeyi koruyun.
• İlk yıllarda şekil vermek için yapılacak budama Budama ve Terbiye bölümünde anlatılmıştır.