Lahana Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları

Lahana grubu sebzeler (baş lahana, brokoli, karnabahar, Brüksel lahanası), yetiştirme sürecinde pek çok hastalıkla karşı karşıya kalabilir. Bu hastalıklar sadece yapraklarda lekelenme yaparak ürünün kalitesini düşürmekle kalmaz, bazen tüm mahsulün çürümesine ve kaybına yol açar. Lahana yetiştiriciliğinde en etkili savunma hattı ilaçlama değil, önleyici kültürel önlemlerdir. Hastalıklarla mücadele ederken mutlaka ruhsatlı ürünleri, etiket dozunda ve zamanında kullanmalı, uygulama öncesinde il/ilçe tarım müdürlüklerinden bilgi almalısınız.

1. Lahana Siyah Damar Çürüklüğü (Xanthomonas campestris pv. campestris)

Fotoğraf: Dr. Jan Hinrichs-Berger, Landwirtschaftliches Technologiezentrum Augustenberg, K · CC BY 4.0

Bu bakteri hastalığı, lahana grubu sebzeler için en ciddi ekonomik kayıplara neden olan hastalıklardan biridir. Bitkinin her döneminde görülebilir.

Belirtiler: Tarlada en kolay tanınma yolu, yaprak damarlarının sararmasıdır. Yaprak kenarından başlayarak içeriye doğru "V" şeklinde ilerleyen sarı lekeler görülür. Bakteri bitkinin damar sistemine girdiğinden, bu sararma damar hattını takip eder. İlerleyen aşamalarda bitki genel sağlığı bozulur.

Nasıl Yayılır? Hastalık tohumla taşınır. Ayrıca yağmur sıçramaları, sulama suları, bitki üzerindeki yaralar ve tarladaki hareketlilik yoluyla hızla yayılır. Bakteri toprakta 14 ila 42 gün arasında, eski lahana saplarında ise 244 güne kadar canlı kalabilir.

Korunma:

• Kesinlikle hastalığın görüldüğü alanlardan tohum alınmamalıdır; her zaman hastalıktan ari, sertifikalı tohum ve fideler kullanılmalıdır.
• Münavebe (ekim nöbeti) çok önemlidir; tahıl ürünleri ile ekim nöbeti yapmak hastalığı azaltır.
• Tarlada derin sürüm yapmak ve bitki artıklarını temizlemek faydalıdır.
• Fide dikiminde, hastalık taşımayan sağlıklı fideler tercih edilmelidir.

2. Beyaz Çürüklük (Sclerotinia sclerotiorum)

Fotoğraf: Jymm · Public domain

Özellikle seralarda ve nemli ortamlarda çok tehlikeli olan bir mantar hastalığıdır.

Belirtiler: Hastalık genellikle bitkinin alt gövdesinde veya kök boğazında başlar. Bölgede su gibi bir yumuşama ve ardından pamuk beyazlığında bir misel tabakası oluşur. Olgun karnabahar başlarında ise tüm başın beyaz misellerle kaplanması ve çürümesi görülebilir. Bu durum bazen "kuru baş" görüntüsü verebilir.

Nasıl Yayılır? Serin ve nemli havalar hastalığın en sevdiği koşullardır. Mantar, toprakta siyah sert yapılar (sklerotium) halinde kışlar.

Korunma:

• En iyi savunma, hastalığın olmadığı alanlardan sağlıklı fidelerle üretim yapmaktır.
• Toprağı derin sürerek mantarın toprak altındaki yapılarını (sklerotium) yüzeye çıkarmak ve güneşle temasını sağlamak bir yöntemdir.
• Drenajı iyi olan, su birikintisi yapmayan alanlar seçilmelidir.

3. Lahana Kök-Ur Hastalığı (Plasmodiophora brassicae)

Fotoğraf: Rasbak · CC BY-SA 3.0

Toprak kaynaklı, çok dirençli bir hastalıktır.

Belirtiler: Bitkinin köklerinde ve kök boğazında anormal büyümeler, yani ur benzeri şişkinlikler oluşur. Bu ur oluşumu bitkinin su ve besin alımını engeller. Bitki üzerinde sararma ve gelişme geriliği olarak kendini gösterir. Özellikle yüksek nemli bölgelerde ve vadi yataklarında daha sık görülür.

Korunma:

• Toprak güneşlemesi (solarizasyon) ve buharla sterilizasyon gibi yöntemler fide aşamasında kullanılabilir.
• Toprak pH'ının düzenlenmesi (kireçleme gibi yöntemler bölgeye göre değişir) hastalığın etkisini azaltabilir; ancak bu konuda mutlaka yerel tarım uzmanına danışılmalıdır.
• Hastalığın olduğu topraklara tekrar aynı grubu ekmemek için uzun süreli münavebe uygulanmalıdır.

4. Alternaria Yaprak Lekesi (Alternaria brassicae vb.)

Fotoğraf: Agronom · CC BY-SA 3.0

Yaprak kalitesini doğrudan etkileyen bir mantar hastalığıdır.

Belirtiler: Yaprak damarları ve dokusu üzerinde 1–3 mm çapında çok sayıda kahverengimsi leke oluşur. Bu lekeler zamanla birleşerek yaprak yüzeyinde geniş alanlar kaplar. Ağır enfeksiyonlarda yapraklar sararır ve 3–5 hafta içinde dökülür. Eğer hastalık karnabahar başlarına geçerse, başlarda çürümeye neden olur.

Korunma:

• Hastalığın tohumla taşınma riski nedeniyle sertifikalı tohum kullanımı esastır.
• Bitki artıklarının tarlada bırakılmaması, hastalık döngüsünü kırmak için kritiktir.
• Nemli ve havasız ortamları önlemek için bitki sıklığına dikkat edilmelidir.

Önemli Not: Zararlılar Hakkında

Yukarıdaki bilgiler hastalıklar üzerinedir. Lahana yetiştiriciliğinde Lahana Kelebekleri, Lahana Göbekkurdu, Lahana Yaprakgüvesi ve Lahana Sineği gibi zararlılar da ciddi verim kaybına yol açar. Bu zararlılarla mücadele için bitkiyi gözlemlemek ve zararlı görüldüğünde ruhsatlı insektisitler için tarım müdürlüklerine başvurmak gerekir.