Kayısı Gübreleme Rehberi: Ne Zaman, Hangi Gübre Verilmeli?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Kayısıda doğru gübreleme nasıl yapılır? Azot, fosfor ve potasyum eksikliği belirtileri nelerdir? Toprak analizi ve gübreleme zamanı hakkında bilmeniz gerekenler.
Kayısı ağacı, doğru beslendiğinde verimi ve meyve kalitesi artan, gübrelemeye çok iyi cevap veren bir türdür. Ancak yanlış gübreleme, meyvede kalite kaybına, ağaçta ise hastalıklara yol açabilir. Bu yüzden kayısıda gübreleme "tahminle" değil, mutlaka toprak ve yaprak analizi sonuçlarına dayanarak yapılmalıdır.
Gübrelemeye başlamadan önce ne yapmalı?
Bahçenizi kurmadan önce, toprağın uygunluğunu anlamak için 0-30, 30-60 ve 60-90 cm derinliklerinden numune alarak analiz yaptırmalısınız. Sonraki yıllarda ise yapılacak tüm uygulamalar, 0-30 cm derinlikten alınan toprak örneğinin analiz sonuçlarına göre belirlenmelidir. Unutmayın, analiz yapılmadan verilen aşırı gübre, ağacın direncini kırabilir.
Temel besin elementleri ve görevleri
- Azot (N): Bitkinin büyümesi (vegetatif gelişme) ve verim için kritiktir. Azotun topraktan kolayca uzaklaşma riski nedeniyle gübre birkaç parçaya bölünerek verilmelidir.
- Fosfor (P): Çiçek gözü oluşumunu ve meyve kalitesini etkiler. Taze meyvelerin depolanma ömrünü artırır. Fosforun alımı toprak pH'ından doğrudan etkilenir.
- Potasyum (K): Meyvenin rengini, lezzetini ve kuru madde miktarını belirler. Ayrıca ağacın hastalık, don zararı ve kuraklığa karşı direncini artırır.
- Bor (B): Çiçek polen kalitesini ve döllenmeyi sağlar. Meyve tutumunu artırmak için kritik bir mikro elementtir.
- Demir (Zn) ve Çinko (Zn): Özellikle pH ve EC değeri yüksek topraklarda bu elementlerin eksikliği görülebilir.
- Organik Madde: Dikim sırasında her fidan için yaklaşık 10 kg yanmış çiftlik gübresi kullanılması, toprağın yapısını iyileştirir.
Besin eksikliği belirtileri nelerdir?
- Azot eksikliği: Ağaç gelişimi yavaşlar, yapraklar sararır.
- Azot fazlalığı: Yapraklar mavimsi-yeşil bir renk alır, sürgünler aşırı büyür ancak meyve olgunlaşması gecikir ve verim düşer.
- Fosfor eksikliği: Çiçek gözü oluşumu olumsuz etkilenir, verim düşer ve meyve olgunlaşması gecikir.
- Potasyum eksikliği: Ağacın büyümesi ve çiçeklenmesi geriler; ağaç hastalıklara ve kuraklığa karşı savunmasız kalır.
- Demir ve Çinko eksikliği: Yüksek pH'lı topraklarda görülür; yapraklarda renk bozuklukları meydana gelir. Bu durumda şelatlı gübrelerin yapraktan uygulanması önerilir.

Kayısı Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Gübreleme zamanı ve yöntemi nasıl olmalı?
Gübreleme programı, ağacın yaşına, verimine ve analiz sonuçlarına göre değişir. Genel olarak şu takvim izlenebilir:
- Azotlu Gübreler: Geç kış veya erken ilkbahar döneminde uygulanmalıdır. Azotun büyük bir kısmı çiçeklenmeden yaklaşık 20 gün önce, geri kalan kısmı ise hasattan 1 ay önce (çekirdek sertleşme döneminde) sulama ile verilmelidir.
- Fosforlu ve Potasyumlu Gübreler: Şubat-Mart gibi erken ilkbaharda uygulanabileceği gibi, bir kısmı hasat sonrası da verilebilir.
- Bor Uygulamaları: Meyve tutumunu artırmak için çiçeklenmeden önce veya ağaçların yaprak döküp uyku dönemine geçtiği zamanda yapılabilir.
- Uygulama Sınırı: Gübreleme işlemleri en geç ağustos ayı ortalarında bitirilmelidir.
- Sistem: Eğer damla sulama kullanıyorsanız, mutlaka damla sulamaya uygun, suda tamamen çözünebilen gübreler seçmelisiniz.
Önemli Not: Gübre miktarları (dozları) toprak yapısına, ağacın yaşına ve analiz sonuçlarına göre tamamen değişir. Yanlış doz kullanımı ağaçta zamklanma (Gummosis) gibi hastalıklara veya verim kaybına neden olabilir. Uygulama yapmadan önce mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüklerine veya uzman ziraat mühendislerine danışın.
Kayısı hesaplama araçları
Kayısı fidanı hesaplama – arazime kaç kayısı fidanı sığar?
Kayısı verim hesaplama – kayısı ağaçlarımdan kaç kilo kayısı alırım?
Kuru kayısı hesaplama – kaç kilo yaş kayısıdan kaç kilo kuru kayısı çıkar?
1 kg kuru kayısı için yaklaşık 3,3–5 kg yaş kayısı gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dekara fidan sayısı = 1.000 m² ÷ (sıra arası × sıra üzeri); örneğin 10 × 8 m aralıkta dekara 12,5 fidan düşer.
- Kayısı meyvesini 5 yaşına kadar olan kısa dallarda (buket dalları) verir; bu dallar budamada fazla alınmamalıdır.
- Malatya kayısının tat indeksi (briks/asit) 80–120 ile yabancı çeşitlerden (10–40) çok yüksektir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kayısı fidanı hesaplama · Kayısı verim hesaplama · Kuru kayısı hesaplama
Kaynaklar
- KAYISI YETİŞTİRİCİLİĞİ Lütfen Dikkat! kayısı ... (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/marem/Belgeler/2022/Yetiştiricilik+Bilgileri/Kayısı+Yetiştiriciliği.pdf)
- Kayısı Yetiştiriciliği (https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı+Bilgiler/Bitkisel+Yetiştiricilik/Meyve+Yetiştiriciliği/Kayısı+Yetiştiriciliği.pdf)
- KAYISI YETİŞTİRİCİLİĞİ (https://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kayısı+Yetiştiriciliği.pdf)
- Ürün Raporu KAYISI 2023 - arastirma.tarimorman.gov.tr (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF+Ürün+Raporları/2023+Ürün+Raporları/Kayısı+Ürün+Raporu+2023-377+TEPGE.pdf)
- KAYISI ÜRÜN RAPORU 2024 - arastirma.tarimorman.gov.tr (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF+Ürün+Raporları/2024+Ürün+Raporları/Kayısı+Ürün+Raporu+2024-401+TEPGE.pdf)
- MEYVE FİDANI YETİŞTİRİLMESİ 1. Fidanlık Yeri Seçerken Dikkat ... (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=89408)
Kayısı hakkında diğer yazılar
- Kayısı Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Dikim Budaması Nasıl Yapılır?
- Kayısı Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
- Kayısı Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Kayısı Fidanı Seçimi: En İyi Çeşitler ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Kayısı Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Kayısı Hasat Sonrası: Saklama, Kurutma ve Değerlendirme Yöntemleri
- Kayısı Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Kayısı Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
- Kayısı Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Kayısı Sulama Rehberi: Ne Zaman, Hangi Yöntemle ve Ne Kadar Sulanmalı?
- Kayısı Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Kayısı Üretiminde Verim, Ekonomi ve Dünya Pazarı
- Kayısı Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Kayısı Zararlıları: Şeftali Güvesi, Yazıcı Böcek, Yaprak Biti ve Diğerleri