Kayısı Fidanı Çeşitleri ve En Verimli Türler
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Türkiye, kuru kayısıda dünyanın lider ülkesidir ve bu başarının arkasında yüzyıllardır seçilmiş yerli kayısı çeşitleri vardır. Kayısı bahçesi kurarken doğru kayısı fidanı çeşidini seçmek; ürünün kurutmaya mı yoksa taze tüketime mi uygun olacağını belirler.
Kayısı Çeşitleri Nasıl Ayrılır?
- Kullanım amacı: Kurutmalık, sofralık (taze) ve çift amaçlı
- Olgunlaşma zamanı: Erkenci (mayıs sonu-haziran), orta mevsim ve geççi (temmuz-ağustos)
- Tozlanma: Yerli çeşitlerin çoğu kendine verimlidir; bazı yabancı çeşitler tozlayıcı ister
Kurutmalık Kayısı Çeşitleri
Hacıhaliloğlu
Malatya'nın ve Türkiye'nin en önemli kurutmalık kayısı çeşididir. Şeker oranı yüksek, eti sıkı ve aromalıdır. Kuru kayısı ihracatımızın büyük kısmını oluşturur.
Kabaaşı
İri meyveli, verimli ve hem kurutmaya hem taze tüketime uygun bir çeşittir.
Çataloğlu
Erkence olgunlaşan, kurutmaya uygun, verimli bir Malatya çeşididir.
Hasanbey ve Soğancı
Hasanbey kaliteli ve aromalı bir sofralık-kurutmalık çeşittir. Soğancı ise kurutmalık olarak yetiştirilir.
Sofralık Kayısı Çeşitleri
Şekerpare
Adından da anlaşılacağı gibi çok tatlı, küçük-orta irilikte bir sofralık çeşittir. Taze tüketimde aranır.
Aprikoz (Tokaloğlu)
İri, turuncu meyveli ve yumuşak etli bir sofralık çeşittir.
Yabancı Sofralık Çeşitler
Bergeron, Ninfa, Precoce de Tyrinthe, Tyrinthos, Mikado ve Ordubat gibi çeşitler; erkencilik, iri meyve ve renk özellikleriyle sofralık pazarda değerlendirilir. Bergeron geç çiçeklenmesiyle don riskli bölgelerde öne çıkar.
En Verimli Kayısı Fidanları
- Hacıhaliloğlu: Uygun bölgelerde yüksek verim ve yüksek pazar değeri
- Kabaaşı: İri meyve, bol ürün, çift amaçlı kullanım
- Çataloğlu: Düzenli ve verimli
- Bergeron: Geç çiçeklenme sayesinde daha güvenli ürün
Kayısı Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Çeşit Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
- Amaç: Kurutma için Hacıhaliloğlu, Kabaaşı; taze pazar için Şekerpare, Aprikoz, erkenci yabancı çeşitler.
- Don riski: Riskli yerlerde geç çiçeklenen çeşitler.
- Soğuklama: Ilık bölgelerde düşük soğuklama isteyen çeşitler.
- Tozlanma: Kendine verimsiz çeşitlerde uygun tozlayıcı.
- Pazar: Hasat zamanlaması, fiyatın yüksek olduğu döneme denk gelmeli.
Bölgenize ve hedeflerinize uygun kayısı çeşidini seçmek, kayısı bahçesinden en yüksek verimi almanın ilk ve en önemli adımıdır.
İlgili Yazılar
- Kayısı Fidanı Bakımı ve Yetiştiriciliği
- Kayısı Fidanı Özellikleri
- Kayısı Fidanı Kaç Yılda Meyve Verir?
- Kayısı Fidanı Hangi İklimde Yetişir?
Fotoğraf: Fir0002 · CC BY-SA 3.0
Kayısı hesaplama araçları
Kayısı fidanı hesaplama – arazime kaç kayısı fidanı sığar?
Kayısı verim hesaplama – kayısı ağaçlarımdan kaç kilo kayısı alırım?
Kuru kayısı hesaplama – kaç kilo yaş kayısıdan kaç kilo kuru kayısı çıkar?
1 kg kuru kayısı için yaklaşık 3,3–5 kg yaş kayısı gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dekara fidan sayısı = 1.000 m² ÷ (sıra arası × sıra üzeri); örneğin 10 × 8 m aralıkta dekara 12,5 fidan düşer.
- Kayısı meyvesini 5 yaşına kadar olan kısa dallarda (buket dalları) verir; bu dallar budamada fazla alınmamalıdır.
- Malatya kayısının tat indeksi (briks/asit) 80–120 ile yabancı çeşitlerden (10–40) çok yüksektir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kayısı fidanı hesaplama · Kayısı verim hesaplama · Kuru kayısı hesaplama