Samsun Çarşamba Fidancı – Kivi Fidanı ve Yetiştiriciliği

Kivi Zararlıları: Kırmızı Örümcek, Yazıcı Böcekler ve Diğer Zararlılarla Mücadele

Kivi yetiştiriciliğinde zararlılarla mücadele, bitkinin hassas kök yapısı ve geniş yaprak yüzeyi göz önünde bulundularak yapılmalıdır. Kivi, besin elementlerini toprağın üst 40 cm'lik kısmından alan, saçak köklü ve su ihtiyacı yüksek bir bitkidir. Zararlılar bitkinin öz suyunu emerek veya dokularına zarar vererek fotosentez kapasitesini düşürür, bu da doğrudan verim kaybına ve bitki ölümüne yol açabilir. Başarılı bir mücadele için zararlının bitki üzerindeki belirtilerini erkenden tanımak ve kültürel önlemleri devreye sokmak esastır.

1. Kırmızı Örümcek (Tetranychus urticea) – En Önemli Zararlı

Zarar şekli: Kivi bitkisine en fazla zarar veren canlıdır. Özellikle sıcak bölgelerde kış aylarında da faaliyetini sürdürür. Beslenmek için genç yaprakları tercih eder ve yaprak damarlarındaki bitki öz suyunu emer. Bu beslenme sonucunda yapraklar geriye doğru kıvrılır, sertleşir ve büzüşür. Yaprak yüzeyinde karakteristik ağlar görülür.

Kışlama ve Yayılım: Soğuk bölgelerde kışı dişi formunda, ağaç gövdesindeki çatlaklarda, dallarda veya dökülmüş yaprak artıkları arasında gizlenerek geçirir. Bahar aylarında, özellikle Mart ayında faaliyete geçen dişiler, yaprakların alt yüzeyine yumurtalarını bırakır. Tarla kenarları, bahçe ve çevredeki çalılıklar bu zararlının ana konukçu bitkileri arasındadır.

Mücadele:

• Kültürel Önlemler: Bahçedeki yabancı otların ve çevre çalılıkların temizlenmesi, zararlının bitkiye yaklaşmasını zorlaştırır.
• İzleme: Yaprak altlarının düzenli kontrol edilmesi, ağ yapısında kıvrılma ve büzüşme görüldüğü anda müdahale edilmesi kritiktir.
• İlaçlı Mücadele: Zararlı yoğunluğu ekonomik zarar eşiğine ulaştığında, ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir. İlaçlama zamanı ve dozu için mutlaka il/ilçe tarım müdürlüğüne veya uzman bir ziraat mühendisine danışın.

2. Yazıcı Böcekler (Xylosandrus germanus ve Xyleborus xylographus)

Zarar şekli: Bu böcek türleri, kivi bitkisinin odunsu kısımlarına ve gövde dokularına zarar vererek bitkinin iletim demetlerini etkileyebilir. Bitkinin genel sağlığını bozarak sürgün gelişimini olumsuz etkilerler.

Mücadele: Bu tür zararlılarla mücadelede bahçe temizliği ve sağlıklı fidan kullanımı ön plandadır. Hastalıklı veya zayıf düşmüş dalların düzenli olarak budanması ve bahçeden uzaklaştırılması, popülasyonun kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.

3. Unlu Bit ve Diğer Zararlılar

Fotoğraf: Katja Schulz from Washington, D. C., USA · CC BY 2.0

Zarar şekli: Özellikle Akdeniz gibi sıcak bölgelerde kivi bahçelerinde görülebilen unlu bitler, bitki dokularına yapışarak öz suyu emerler. Bu durum bitkinin beslenmesini zorlaştırır ve meyve kalitesini düşürebilir. Ayrıca bazı koşniller ve tripsler de kivi bitkisinde zarar yapabilmektedir.

Mücadele:

• Bahçe Bakımı: Bitkinin aşırı sulanmaması ve hava sirkülasyonunun sağlanması, unlu bit gibi zararlıların çoğalmasını zorlaştırır.
• Biyolojik ve Kimyasal Kontrol: Zararlı yoğunluğu arttığında, ruhsatlı ürünler kullanılarak mücadele edilebilir. Uygulama takvimi için bölgenizdeki tarım müdürlüklerinden destek alınız.

Kivi Zararlılarıyla Mücadelede Genel Prensipler

Kivi bitkisinin kök yapısı ve beslenme ihtiyacı çok hassas olduğu için, zararlılarla mücadele ederken bitkiyi strese sokacak uygulamalardan kaçınılmalıdır. Aşağıdaki genel kurallar her zaman uygulanmalıdır:

• Dengeli Gübreleme: Aşırı azotlu gübreleme, bitkinin aşırı ve dengesiz (vejetatif) büyümesine neden olarak zararlıların (özellikle kırmızı örümcek ve unlu bit) daha kolay beslenmesine zemin hazırlayabilir. Gübreleme miktarı, mutlaka yaprak ve toprak analizi sonuçlarına göre belirlenmelidir.
• Sulama Yönetimi: Kivi suyu seven bir bitkidir ancak aşırı sulama köklerin zarar görmesine ve zararlıların artmasına neden olabilir. Düzenli ve kontrollü sulama, bitkinin direncini artırır.
• Budama Hijyeni: Budama yaparken kullanılan makasların temiz olması, hastalık ve zararlıların bir bitkiden diğerine taşınmasını engeller.
• Destek Sistemi: Kivi tırmanıcı bir bitki olduğu için destek sisteminin (direk, tel) sağlam olması, bitkinin gövde çatlaklarında zararlıların gizlenmesini önlemek adına düzenli kontrol edilmelidir.

Kivi Hasadı: Doğru Zaman Nasıl Anlaşılır ve Nasıl Toplanır?

Kivi, "klimakterik" yapıda bir meyveder. Bu, meyvenin ağaç üzerindeyken tam olarak yeme olgunluğuna erişmediği, ancak hasat edildikten sonra olgunlaşmaya devam ettiği anlamına gelir. Bu nedenle kivi hasadında en kritik nokta, meyvenin ağaçta değil, hasat anındaki fizyolojik olgunluğunu doğru tespit etmektir.

Hasat zamanı nasıl anlaşılır?

Kivide hasat zamanını sadece gözle bakarak anlamak zordur; meyve dışarıdan sert görünse de içindeki şeker ve asit dengesi değişmiş olabilir. Doğru zamanı belirlemek için şu iki yöntem kullanılır:

• Suda Çözünen Kuru Madde (SÇKM) Ölçümü: En güvenilir yöntemdir. Refraktometre adı verilen cihazla yapılan ölçümde, meyvedeki şeker miktarının (SÇKM) %6,5 ile %7,5 arasına ulaşması beklenir. Bu değer, bölgeye, rakıma ve iklim şartlarına göre küçük farklılıklar gösterebilir.
• Meyve Sertliği (Penetrometre): Meyve eti sertliğinin 6–7 kgf (pound) civarında olması, hasat olgunluğu için önemli bir kriterdir.

Erken veya geç hasat yapmanın zararları nelerdir?

Hasat zamanını kaçırmak, emeğinizin ve ürünün ticari değerinin düşmesine neden olur:

• Erken Hasat: Meyvelerin tat ve aroması bozulur. Raf ömrü kısalır; meyveler depolama sırasında beklenmedik şekilde yumuşar ve sulanarak çürümeye başlar.
• Geç Hasat: Meyve çoktan olgunlaştığı için depolama gücü azalır. Yapı yumuşadığı için meyveler fiziksel darbelere karşı çok hassas hale gelir, patolojik hastalıklara (patojenlere) karşı direnci düşer ve asit kaybı nedeniyle lezzet bozulur.

Doğru toplama yöntemi nasıl olmalıdır?

Kivi çok hassas bir meyvedir; toplama sırasında yapılacak bir hata, meyvenin depolama ömrünü doğrudan bitirir. Şu adımlara dikkat edilmelidir:

• Sap Kısmına Dikkat: Hasat yaparken meyve, sap kısmından meyve dibinden koparılmalıdır. Sap mutlaka ağaçta bırakılmalıdır. Eğer sapı koparıp meyveyi öyle toplarsanız, meyve kasalarında birbirine sürterek zedelenmeye ve çürümeye yol açar.
• Zamanlama: Hasat mümkünse sabahın erken saatlerinde, hava serin ve yağmursuzken yapılmalıdır.
• Sıcaklık Kontrolü: Meyveler daldan koparıldıktan sonra üzerlerinde tarla sıcaklığı bulunur. Bu sıcaklık meyvenin hızla su kaybetmesine neden olur. Bu yüzden meyveler bahçeden taşınana kadar mutlaka gölgede bekletilmelidir.
• İstifleme: Meyveler asla çuvallara konulmamalıdır. Ezilmeyi ve yaralanmayı önlemek için mutlaka kasalara, birbirine zarar vermeyecek şekilde yerleştirilmelidir.

Hasat sonrası muhafaza ve sınıflandırma

Hasat edilen ürünün kalitesini korumak için:

• Meyveler boy ve kalite özelliklerine göre sınıflandırıldıktan sonra depoya alınmalıdır.
• Uzun süreli depolama için ideal ortam 0°C sıcaklık ve %90–95 oranında nemdir.
• Doğru koşullarda (özellikle Hayward çeşidinde) meyveler 5-6 aya kadar muhafaza edilebilir.
• Eğer hemen pazara sunulmayacaksa, meyveler mutlaka soğuk hava depolarında saklanmalıdır.