Samsun Ayvacık'ta fidan arayanlar için karalahana yetiştiriciliğini 3 dönümlük örnek bir arazi üzerinden anlattık. Aşağıdaki hesaplama aracına kendi arazinizi yazarak kaç fidan gerektiğini ve beklenen verimi görebilirsiniz.
Standart dikim: sıra arası 50–60 cm, sıra üzeri 40–50 cm.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Karalahana fidesi hesaplama · Karalahana verim hesaplama
Karalahana (Brassica oleracea var. viridis), soğuk iklimleri seven ve yaprakları için yetiştirilen oldukça dayanıklı bir sebzedir. Ancak bitki yaşlandıkça veya çevresel streslere maruz kaldıkça yaprak kalitesi düşebilir, lifli yapı artabilir ve verim azalabilir. Bu durumda bitkiyi tamamen kaybetmek yerine uygulayabileceğiniz yöntemler mevcuttur.
Karalahana, lahanalar gibi bir baş oluşturmaz; bu da onu doğru hasat teknikleriyle sürekli üretim yapmaya uygun hale getirir. Bitkiyi tamamen söküp atmak yerine, yapraklarını stratejik bir şekilde toplayarak yeni sürgünleri teşvik edebilirsiniz:
Karalahana soğuğa karşı oldukça dirençlidir; ancak aşırı sıcaklar veya zararlılar bitkiyi bitkinin formunu bozabilir. Eğer bitkiniz çiçeklenmeye başladıysa, bu bitkinin artık yaprak üretmeyi bırakıp tohum verme evresine geçtiğini gösterir. Çiçeklenen bitkilerde yapraklar sertleşir ve tadı değişir. Bu aşamada bitkiyi gençleştirmek zordur, ancak çiçeklenme öncesi düzenli hasat ile bu süreç geciktirilebilir.
Böcek zararları (örneğin karalahana kurdu veya yaprak biti) bitkiyi ciddi şekilde zayıflatabilir. Eğer bitki çok fazla zarar görmüşse, bitkiyi söküp yerine yenisini dikmek daha mantıklıdır. Ancak bitki sadece hafif bir zararlı baskısı altındaysa, temizleme ve doğru bakım ile tekrar canlanabilir.
Karalahana yetiştiriciliğinde en büyük hata, aynı toprağa üst üste aynı türden bitkiler dikmektir. Toprak yorgunluğunu önlemek ve hastalık riskini azaltmak için şu kurallara uyun:
Doğru hasat döngüsü ve bilinçli bir münavebe planı ile karalahana bahçenizde verimi uzun süre koruyabilir, bitkilerinizi sürekli taze yapraklar verecek şekilde yönetebilirsiniz.
Karalahana (Brassica oleracea var. viridis), soğuk havayı seven, besin değeri oldukça yüksek bir sebzedir. Ancak lahanagiller ailesine mensup olduğu için yetiştiricilik aşamasında dikkat edilmezse hem bitki sağlığı hem de yaprak kalitesi hızla bozulabilir. İşte yetiştiricilerin en çok yaptığı 10 hata ve çözüm yolları:
Bir ipucu daha: Karalahanızı kış boyunca bahçede bırakırsanız, soğuk havaların etkisiyle yaprakların daha tatlı ve besleyici hale geldiğini göreceksiniz (Saklama ve Verim).
Karalahana serin mevsim sebzesidir. Doğrudan tohum ekimi veya fide dikimi için en uygun zamanlar Şubat, Mart ve Nisan aylarıdır. Daha serin bölgelerde bu dönem Nisan ayına kadar uzayabilir. Ayrıca Eylül ayında da ekim yapılabilir; serin iklimlerde bu süreç Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarına kadar esneyebilir. Eğer fide yetiştirecekseniz, fidelerin dikime hazır hale gelmesi için yaklaşık altı haftalık bir süre beklemelisiniz.
Tohumların çimlenmesi için toprak sıcaklığının 7 °C ile 29 °C (45 °F - 85 °F) arasında olması idealdir. Ancak karalahana dayanıklı bir bitkidir; toprak sıcaklığı 4 °C (40 °F) seviyelerine kadar düşse bile çimlenme gerçekleşebilir.
Tohumları yaklaşık 0,5 cm ile 1,2 cm (1/4 - 1/2 inç) derinliğe ekmelisiniz. Sıra arası mesafeyi 75 cm (30 inç) civarında tutmanız önerilir. Fideler büyüdüğünde, bitkiler arası mesafeyi 30 cm (12 inç) olacak şekilde seyreltmelisiniz. Fide dikimi yapacaksanız, fidelerin 15-20 cm boyuna ulaşmış olması avantaj sağlar.
Karalahana, pH değeri 6,5 ile 6,8 arasında olan, drenajı iyi (süzek) toprakları tercih eder. Toprak kaynaklı hastalıkları önlemek ve nematod birikimini azaltmak için Brassicaceae (turpgiller) ailesinden bitkilerle münavebeli (ekim nöbeti) tarım yapılması çok önemlidir.
Bitkinin sağlıklı gelişimi için haftalık yaklaşık 2,5 ile 3,8 cm (1 - 1,5 inç) arasında su ihtiyacı vardır. Toprağın nemli tutulması, yaprak gelişimi için kritiktir.
Koyu yeşil yaprak gelişimi için karalahana bol miktarda azota ihtiyaç duyar. Toprağın azot içeriğini artırmak için yatağa yaklaşık 10 cm derinliğinde kompost karıştırabilir veya yüksek azotlu organik gübreler kullanabilirsiniz. Eğer bitkilerde böcek kaynaklı olmayan bir solgunluk veya renk açılması fark ederseniz, yan gübreleme (side-dressing) yapmanız gerekebilir. Gübre kullanırken paket üzerindeki talimatlara mutlaka uyun.
İhtiyacınıza göre farklı çeşitler seçebilirsiniz: 'Champion' çeşidi 60-75 günde yetişir, kısa gövdeli ve dalgalı yapraklıdır; dona dayanıklıdır. 'Vates' çeşidi 68 günde yetişir, daha uzun boylu ve koyu mavi-yeşil yapraklıdır. 'Georgia' çeşidi 60-65 günde yetişir, hafif don olaylarından sonra tadı iyileşen yumuşak yapraklara sahiptir. Zararlılara karşı direnç arıyorsanız, lahana kurdu ve loopersa karşı dirençli olan 'Cascade Glaze' veya 'Green Glaze' gibi çeşitleri tercih edebilirsiniz.
Bitki yaklaşık 10 yaprağa ulaştığında, yeni yaprak oluşumunu teşvik etmek için dış yaprakları hasat edebilirsiniz. Bitki büyüdükçe, bir seferde yaprakların yarısına kadarını toplayabilirsiniz. Tekrar hasat etmeden önce bitkinin yaklaşık bir hafta dinlenmesine izin verin. Genç ve iç kısımdaki yapraklar daha tatlı ve yumuşaktır; büyük ve olgun yapraklar ise daha liflidir ve genellikle pişirilerek tüketilir.
Hasat edilen yaprakları yıkayıp buzdolabının sebzelik çekmecesinde iki haftaya kadar saklayabilirsiniz. Birçok bahçıvan, kış boyunca taze tüketmek için bitkiyi bahçede bırakmayı tercih eder. Ayrıca yaprakları haşlayıp (blanching) dondurarak da saklayabilirsiniz.
Lahana kelebeği, çeşitli nematod türleri ve yeşil lahana loopersı (kurttan türleri) en yaygın görülen zararlılardır. Ayrıca yaprakların altında beyaz mumsu bir tabakayla kaplı, küçük, gri-yeşil renkli afitler (yaprak bitleri) görülebilir. Zararlılardan korunmak için fidelerin üzerine koruyucu örtüler (floating row cover) serebilirsiniz.
Yaprak bitleri çok yoğun değilse, bitkiyi güçlü bir su jetiyle yıkamak veya uygun ruhsatlı ürünlerle müdahale etmek işe yarayabilir. Lahana kurdu gibi larvalar için ise bitki artıklarını topraktan temizlemek, bitki gövdesinin etrafına plastik veya folyo koruyucular yerleştirmek veya gece karanlığında elle toplamak etkili yöntemlerdir. Diatomlu toprak (diatomaceous earth) kullanımı da bir bariyer görevi görebilir. Yoğun istilalarda ruhsatlı ürünler için mutlaka etiket dozuna uyun ve tarım müdürlüğüne danışın.
Karalahana yaprakları serin havalarda daha tatlı ve yumuşak olur. Özellikle sonbaharda ilk donlardan önce ekilen ve kış boyunca bahçede bırakılan bitkiler, daha az acı, daha tatlı ve besin değeri daha yüksek yapraklar üretir.
Karalahana rehberinin tamamını okumak istiyorsanız:Karalahana Yetiştirme Rehberi →
