Ordu Perşembe Fidancı – Kivi Fidanı ve Yetiştiriciliği

Kivi Fidanı Seçimi: En İyi Kivi Çeşitleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kivi yetiştiriciliğinde başarı, doğru çeşit seçimi ve sağlıklı fidanla başlar. Kivi bitkisi iki evcikli bir yapıya sahiptir; yani meyve alabilmek için sadece dişi fidan dikmek yetmez, mutlaka polen taşıyacak erkek (tozlayıcı) fışkınlara da ihtiyacınız vardır. Yanlış planlanmış bir bahçe, çiçeklenme döneminde tozlaşma sorunu yaşayabilir ve verim kaybına yol açabilir.

Kivi çeşidi seçerken nelere dikkat edilmeli?

• İklim Uyumu: Seçeceğiniz çeşidin bölgenizin sıcaklık ve nem değerlerine uygun olması gerekir. Örneğin, Doğu Karadeniz gibi bölgelerde en yüksek verim alınan ve en yaygın kullanılan çeşit Hayward'dır.
• Tozlaşma İhtiyacı: Kivi bitkisi yabancı tozlaşma ile döllenir. Bu yüzden bahçe planında dişi fidanların yanına mutlaka uygun bir erkek çeşit yerleştirilmelidir.
• Toprak Yapısı: Kivi, taban suyu yüksek olan yerleri sevmez. Bahçenizin drenaj durumu, seçeceğiniz türün başarısını doğrudan etkiler.
• Pazar Değeri: Meyvenin raf ömrü, ağırlığı ve kabuk yapısı (tüylülük durumu) satış kabiliyetinizi belirler.
• Sulama İmkânı: Kivi yaprak alanı geniş bir bitki olduğu için su ihtiyacı fazladır. Sulama sisteminizin kapasitesi, seçtiğiniz çeşidin su talebini karşılamalıdır.

En yaygın kivi çeşitleri nelerdir?

Dünyada ve ülkemizde ticari olarak yetiştirilen, farklı özelliklere sahip başlıca çeşitler şunlardır:

• Hayward: Dünyada en çok rağbet gören, iri ve oval meyveli çeşittir. Meyve eti parlak yeşildir. Rize gibi bölgelerde meyveleri genellikle Mayıs sonu veya Haziran başında çiçek açar. Ekim sonu ve Kasım başı gibi hasat olgunluğuna ulaşır ve uzun süre depolanabilir.
• Matua: En erken çiçeklenen çeşitlerden biridir. Çiçeklenme süresi uzundur ve bol miktarda polen verir. Bu nedenle genellikle "tozlayıcı" (erkek) olarak tercih edilir.
t
• Monty: Orta irilikte (60–70 g), elips veya yuvarlak meyveler verir. Meyve eti sarımsı parlak yeşildir. Hayward'dan daha erken çiçek açar ve oldukça verimlidir.
• Abbott: En erken çiçeklenen çeşitlerden biridir. Meyveleri orta irilikte (70–80 g) ve elips şeklindedir.
• Bruno: Daha yuvarlak kesitli, koyu kahverengi ve sık tüylü kabuğa sahip bir çeşittir.
• Tomuri: Soğuğa dayanıklı bir tozlayıcı olarak bilinir ancak çiçek verimi diğerlerine göre daha az olabilir.

Tozlayıcı (Erkek) fidan oranı ne olmalı?

Kivi bahçesinde meyve tutumu için dişi fidanların yanına erkek fidanlar dikilmelidir. İdeal oran, 8 dişi fidan için 1 erkek fidan (1/8) şeklinde uygulanmalıdır. Eğer bahçeniz küçükse veya çevrenizde başka kivi bahçeleri yoksa, tozlaşmayı garantiye almak için bu oranı 1 dişiye 5 erkek (1/5) olacak şekilde artırmanız tavsiye edilir. En iyi sonuç için genellikle Matua ve Tomuri gibi çeşitlerin birlikte kullanılması, çiçeklenme süresinin genişlemesini sağlayarak avantaj yaratır.

Kaliteli kivi fidanı nasıl anlaşılır?

• Gövde ve Yapı: Fidanın gövde kalınlığı en az 10-15 mm, boyu ise en az 25-35 cm olmalıdır. Gövde dik, sağlıklı ve sürgün gelişimi kuvvetli görünmelidir.
• Kök Sistemi: Kivi bitkisinde kök yapısının kuvvetli olması hayati önem taşır. Fidanın köklerinde aşırı kıvrılma olmamalı, kök yapısı toprağa tutunmaya hazır ve sağlıklı olmalıdır.
• Aşı Noktası: Dikim sırasında aşı veya sürgün yerinin toprağın altında kalmamasına çok dikkat edilmelidir.
• Sağlık Durumu: Yapraklarda sararma, leke veya bitki gövdesinde herhangi bir hastalık belirtisi bulunmamalıdır.

Bahçenizi kurarken mutlaka sertifikalı, türü ve özelliği belli olan fidanları tercih edin. Bölgenize en uygun çeşit ve dikim planı için yerel tarım müdürlüklerine danışmanız en sağlıklı yol olacaktır.

Kivi Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi

Kivi yetiştiriciliği, doğru planlama ve titiz bir dikim süreci gerektiren uzmanlık isteyen bir iştir. Kivi bitkisi, köklerinin aşırı suya karşı çok hassas olması ve güçlü bir destek sistemine ihtiyaç duyması nedeniyle, dikim aşamasında yapılacak hataları telafi etmesi zor bir bitkidir. Doğru dikim, meyve kalitesini ve ağacın ömrünü doğrudan etkiler.

Ne zaman dikilir?

Kivi fidanları için en uygun dikim zamanları ilkbahar veya sonbahar dönemleridir. Dikim yaparken bölgenin iklim şartlarını göz önünde bulundurmak gerekir. Kivi, kışın -8°C'den daha düşük sıcaklıklara karşı hassastır; bu nedenle kışın çok sert geçtiği bölgelerde dikim zamanlaması hayati önem taşır. Eğer dikilecek fidanlar çok genç, 15-20 cm boyunda ve henüz odunlaşmamış (sebze fidesi formunda) ise, dikim zamanı mutlaka Nisan sonu veya Mayıs başı gibi, ilkbahar son donları geçtikten sonra olmalıdır. Erken dikilen bu tür hassas fideler soğuktan zarar görebilir.

Toprak ve yer seçimi nasıl olmalıdır?

Kivi bahçesi kurmadan önce arazinin fiziksel yapısını kontrol etmelisiniz:

• Drenaj: Kivi, durgun suya ve yüksek taban suyuna karşı aşırı hassastır. Toprağın çok iyi drenajlı olması, yani suyun kök bölgesinde birikip kalmaması gerekir.
• Toprak Yapısı: En ideal toprak tipi, derin, iyi drenajlı ve kumlu-tınlı topraklardır.
• pH Derecesi: Toprağın pH değeri 5.5 ile 6.0 arasında olmalıdır.
• Güneş ve Yön: Verimlilik için kivi mutlaka tam güneş alan yerlere dikilmelidir. Fidanların bahçeye kuzey-güney yönünde dikilmesi önerilir.
• Rüzgâr: Dikim yapılacak alanın rüzgârın yönü ve şiddeti mutlaka değerlendirilmelidir.

Dikim mesafesi ne olmalıdır?

Kivi, tırmanıcı bir bitki olduğu için dikim aralıkları kullanılacak destek sistemine (çardak, T sistemi vb.) göre değişir:

• T Sistemi (Meyilli Araziler): Arazi eğimliyse setlendirme (teraslama) yapılmalıdır. Bu sistemde genellikle sıra arası 4 metre, sıra üzeri 5 metre olarak uygulanır.
• Diğer Sistemler: Kullanılacak destek sistemine ve terbiye şekline göre sıra arası mesafe 6 metreye kadar çıkabilir.
• Tozlayıcı Oranı: Kivi bitkisi dişi ve erkek çiçeklere sahiptir (dioik yapı). Meyve tutumu için mutlaka erkek bitki bulundurulmalıdır. Önerilen oran 8 dişi bitkiye 1 erkek bitki şeklindedir; ancak erkek bitki sayısının biraz artırılması verimliliği artırabilir.

Adım adım dikim süreci

1. Destek Sistemini Hazırlayın: Kivi ağır meyveler veren bir bitkidir. Bu nedenle, fidanları dikmeden önce üzerine tırmanacakları çardak veya destek sistemini (trellis/pergola) mutlaka kurmuş olmalısınız.
2. Çukurları Açın: Fidanın mevcut saksı veya poşet genişliğinin en az üç katı genişliğinde ve derinliğinde çukurlar açın.
3. Toprağı Zenginleştirin: Çukurdan çıkan toprağı, eğer toprak yapısı uygunsa, organik maddece zenginleştirerek tekrar çukura doldurabilirsiniz.
4. Fidanı Yerleştirin: Fidanı çukurun ortasına, kökleri rahatça yayılacak şekilde yerleştirin.
5. Kökleri Kapatın ve Sıkıştırın: Köklerin etrafını toprakla doldurun ve hava boşluğu kalmayacak şekilde hafifçe bastırarak sıkıştırın.

Dikimden sonraki ilk haftalar히>

• Can Suyu: Dikimden hemen sonra bitkinin toprağa tutunmasını sağlamak için mutlaka bolca can suyu verilmelidir.
• Düzenli Sulama: Kivi, üretim döneminde bol suya ihtiyaç duyar. Özellikle dikimden sonraki ilk haftalarda toprağın nemli tutulması, bitkinin strese girmemesi için kritiktir.
• Besleme: Bitkinin yüksek azot ve potasyum ihtiyacı vardır. Dikim sonrası yapılacak gübreleme programı için mutlaka toprak analiz sonuçlarınıza göre hareket edin ve bölgenizdeki tarım müdürlüklerine danışın.

Kivi Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?

Kivi, su tüketimi oldukça yüksek olan, "suyu seven" bir meyve türüdür. Yaprak yüzeyinin geniş olması nedeniyle terleme yoluyla çok fazla su kaybeder. Bu yüzden kivi yetiştiriciliğinde en kısıtlayıcı ve en önemli unsur, düzenli ve yeterli sulama yapabilmektir. Kök yapısı saçak köklü olduğu ve toprağın yaklaşık 40 cm'lik üst kısmında yoğunlaştığı için, suyun bu derinlikte ve düzenli olarak bulunması hayati önem taşır.

Kivi sulamasında kritik dönemler nelerdir?

Kivi bitkisinin su ihtiyacı yıl içinde farklılık gösterir. Özellikle su tüketiminin en yoğun olduğu Mayıs–Eylül arasındaki 5 aylık dönemde bitki çok hassastır. Sulama planınızı yaparken şu dönemlere dikkat etmelisiniz:

• Yaz ayları: Sıcaklıkların arttığı bu dönemde, özellikle hava sıcaklığının 21°C’nin üzerine çıktığı günlerde, verim çağındaki bir omcanın her gün 100–150 litre su tüketebileceğini unutmamalısınız.
• Meyve büyüme dönemi: Meyve dönemindeki susuzluk, meyvelerin küçük kalmasına neden olur.
• Genç bitkiler: Yeni dikilen ve henüz gelişim aşamasında olan genç bitkiler, yetişkin ağaçlara göre susuzluğa çok daha az dayanıklıdır.

Hangi sulama yöntemi daha uygundur?

Kivi bahçesi kurulurken mutlaka bir sulama sistemi planlanmalıdır. Bitkinin yaşına göre yöntem değişebilir:

• Damla Sulama: Bitki dört yaşına kadar olan dönemde damla sulama sistemi kullanılması önerilir. Bu sistem, suyun doğrudan kök bölgesine ulaşmasını sağlar ve gübreleme (fertigasyon) imkânı sunar.
• Mini Sprinkler (Mikro Yağmurlama): Bitki verim çağına geldiğinde, daha geniş bir alanı homojen sulamak ve omca altındaki nemi artırmak için mini sprinkler sistemi tercih edilmelidir. Bu yöntem, özellikle oransal nemin düşük olduğu bölgelerde ortam nemini yükseltmek için de harikadır.
• Sistem Kurulumu: Sulama borularının yerden 60–80 cm yukarıda kurulması, hem yabancı otların biçilmesini kolaylaştırır hem de sulama işlemini daha pratik hale getirir.

Az veya çok sulama bitkiye nasıl zarar verir?

Kivi kökleri hem kuraklığa hem de aşırı suya karşı oldukça hassastır. Yanlış sulama doğrudan verim kaybı demektir.

Eğer bitki yeterli su alamazsa; yapraklar kıvrılır, sertleşir ve kenarlarında kurumalar başlar. Yapraklar sarkar, sürgünler yeterince uzamaz ve gövdede odunlaşma hızlanır. En belirgin sonuç ise meyvelerin küçük kalmasıdır.

Kökler aşırı sudan zarar görebilir. Topraktaki suyun birikmesi (göllenme yapması), köklerin nefes alamamasına ve bitkinin gelişiminin durmasına yol açabilir. Bu nedenle süzek (drenajı iyi) topraklar tercih edilmeli, bitkiler sulama aralarında kurumaya bırakılmalıdır.

Pratik İpuçları ve Bilmeniz Gerekenler

• Sulama sıklığı: Toprak yapısına ve iklime göre değişmekle birlikte, yaz aylarında haftada iki ile dört kez sulama yapmak idealdir. Alüvyal (verimli/kumlu) topraklarda ise her gün veya gün aşırı sulama gerekebilir.
• Su miktarı: Verim çağındaki bir dekar kivi bahçesinden yaz aylarında her gün yaklaşık 6,5 ile 7,5 m³ su tüketilmektedir.
• Drenaj: Kivi dikilecek arazinin yağmur veya sulama sonrası su biriktirmeyen, iyi süzek bir yapıda olması hastalık riskini azaltır.
• Gübreleme: Suda eriyen gübreleri, kurduğunuz damla veya sprinkler sistemiyle bitkinin kök bölgesine doğrudan verebilirsiniz.