Isparta Uluborlu'da fidan arayanlar için kekik yetiştiriciliğini 2 dönümlük örnek bir arazi üzerinden anlattık. Aşağıdaki hesaplama aracına kendi arazinizi yazarak kaç fidan gerektiğini ve beklenen verimi görebilirsiniz.
Standart dikim: sıra arası 40–50 cm, sıra üzeri 20–30 cm.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kekik fidesi hesaplama · Kekik verim hesaplama
Kekik, uzun yıllar boyunca verimle ürün verebilen bir bitkidir ancak zamanla bitki yapısında meydana gelen değişimler verimi ve uçucu yağ kalitesini düşürebilir. Eğer plantasyonunuzda bitkiler aşırı odunlaşmışsa veya ürün miktarı gözle görülür şekilde azalmışsa, yenileme zamanı gelmiş demektir.
Kekik yetiştiriciliğinde bitkinin yaşlanmasıyla birlikte bazı belirtiler ortaya çıkar. Şu durumlarla karşılaşıyorsanız gençleştirme yöntemlerini düşünmelisiniz:
Kekikte verimi korumanın en etkili yolu, bitkiyi düzenli aralıklarla yenilemektir. Eğer bitkileriniz çok odunlaştıysa, 2-3 yılda bir kökleri çıkararak ayırma yöntemi uygulanabilir. Bu işlemle bitki parçaları kullanılarak yeni bir plantasyon oluşturulabilir. Ayrıca, genç fidelerin daha iyi dallanması ve formunu koruması için tepe koparma (uç alma) işlemi yapılabilir. Bu sayede bitkinin yan dallanması teşvik edilir ve odunlaşma geciktirilir.
Eski bir kekik tarlasını tamamen boşaltıp yeniden ekim yapmaya karar verdiyseniz, şu adımları izlemeniz başarı şansınızı artıracaktır:
Gençleştirme veya yeni dikim dönemlerinde yabancı otlar en büyük düşmanınızdır. Eğer ilkbaharda zamanında mücadele edilmezse, yabancı otlar kekikten daha hızlı gelişerek bitkinin besinine ortak olur ve onu gölgeler. Bu durum hem kekik plantasyonunun zayıf büyümesine hem de hasat edilen ürünün kalitesinin bozulmasına neden olur. Özellikle hasat sırasında yabancı otların kekikten ayrılması zorlaşacağı için, temiz bir tarla her zaman daha yüksek kaliteli ürün demektir.
Doğru zamanda yapılan gençleştirme ve titizlikle hazırlanan yeni bir dikim alanı, kekik bahçenizin ömrünü uzatacak ve uçucu yağ veriminizi en üst seviyede tutacaktır.
Kekik, doğru bakım yapıldığında hem kuru hem de sulu tarımda yüksek kazanç getiren bir bitkidir. Ancak yanlış uygulamalar bitkinin odunlaşmasına, verimin düşmesine ve uçucu yağ kalitesinin bozulmasına neden olur. İşte kekik yetiştiriciliğinde en sık yapılan hatalar ve çözüm yolları:
Önemli bir not: Bitki sağlığıyla ilgili herhangi bir sorunla karşılaştığınızda veya ilaçlama yapacağınız zaman, mutlaka ruhsatlı ürünleri kullanın, etiket dozuna uyun ve en doğru bilgi için il/ilçe tarım müdürlüklerine danışın.
Kekik fidelerinin dikimi, yağışlardan faydalanabilmek amacıyla mümkün olduğunca erken, Mart ve Nisan aylarında yapılmalıdır. Eğer çelikle üretim yapılıyorsa, kışları ılık geçen bölgelerde Ekim-Kasım aylarında, kışları sert geçen bölgelerde ise erken ilkbaharda dikim yapılabilir.
Kekik hemen hemen her türlü toprakta yetişebilse de en iyi gelişimi tınlı-killi alüviyal topraklarda gösterir. Ayrıca iyi havalanabilir, nötrden alkali (pH 6–8 arası) topraklarda verimi artar. Kumlu topraklar uygun değildir; bu tür topraklarda yetiştiricilik yapılacaksa yaz aylarında çok yoğun sulama yapılması gerekir.
Dekarda yaklaşık 8-10 bin adet bitki olacak şekilde bir düzenleme yapılmalıdır. Uygulamada genellikle 30×15 cm, 40×15 cm veya 45×15 cm (sıra arası ve sıra üzeri) mesafeler tercih edilir. Dikim mesafesi belirlenirken yabancı ot mücadelesinin elle mi yoksa makineyle mi yapılacağı göz önünde bulundurulmalıdır.
Kekik hem sulu hem de susuz koşullarda yetiştirilebilen bir bitkidir. Ancak sulama yapıldığında verim, kuru koşullara göre yaklaşık 3 kat artar. Verimden yüksek fayda sağlamak için yaz aylarında ve özellikle her hasat döneminden sonra sulama yapılmalıdır. Sulama yöntemi olarak salma veya yağmurlama tercih edilebilir. Dikimden hemen sonra mutlaka can suyu verilmelidir.
En iyi gelişimi Ege ve Akdeniz gibi ılıman iklimlerde gösterir. Bitki kurağa ve soğuğa dayanıklıdır, bu nedenle karasal iklim bölgelerinde de yetiştirilebilir. Ancak kış mevsiminin ve don olaylarının çok uzun sürdüğü sert karasal iklim bölgeleri kekik tarımı için uygun değildir.
Ticari gübreleme mutlaka toprak analizi sonuçlarına göre yapılmalıdır. Genel bir kural olarak dekara 6 kg saf azot, fosfor ve potasyum verilebilir. İlk yıl bu elementlerin tamamı dikimle birlikte verilmelidir. İkinci yıl ise sulama imkanı olan yerlerde azotun yarısı ilkbaharda, kalan yarısı ise hasat sayısına bölünerek hasatlardan sonra verilmelidir. Eğer çiftlik gübresi kullanılacaksa, yanmış ahır gübresinden dekara 3-4 ton uygulanabilir. Gübrelemeden sonra mutlaka sulama yapılmalıdır.
Yüksek yaprak verimi ve uçucu yağ oranı elde etmek için plantasyon yaklaşık %80 çiçeklenme aşamasına geldiğinde hasat edilmelidir. Hasat işlemi, bitkiyi toprak yüzeyinden 10-15 cm yukarıdan elle veya makine ile biçerek gerçekleştirilir. Lezzet açısından tomurcuklanmadan sonraki dönem en iyisidir; tam çiçeklenme ise biçimden iyi sonuç verir.
Yabancı otlar, kekikten daha hızlı gelişerek bitkinin besin maddelerine ortak olur ve gölgeleme yaparak kekik plantasyonunun zayıf büyümesine neden olur. Ayrıca hasat sırasında yabancı otların kekikten ayrılması zorlaşır, bu da ürün kalitesini doğrudan düşürür. Bu nedenle ilkbaharda zamanında mücadele edilmesi kritiktir.
Kekik tohumları çok küçük olduğu için doğrudan tarlaya ekilmesi zordur; bu yüzden fide yastıkları veya viyollerde yetiştirilip sonra tarlaya aktarılması daha pratiktir. Vejetatif (çelikle) üretimde ise sürgün uçları, kök salan yan sürgünler veya yaşlı gövdeler kullanılabilir. Tohumla üretim daha az masraflı olsa da fide yetiştiriciliği daha kontrollü bir yöntemdir.
Kekik bitkisi düzenli olarak gençleştirilmezse odunlaşma başlar ve verim düşer. Bunu önlemek için her 2-3 yılda bir kökler çıkarılarak ayrılmalı (kök ayırma) veya bitki parçalarıyla üretim yapılmalıdır. Ayrıca genç fidelerde dallanmayı artırmak için tepe koparma işlemi uygulanabilir.
Verim, yetiştiricilik yapılan bölgeye ve bakım şartlarına göre büyük farklılık gösterir. Türkiye'de genellikle kuru tarım alanlarında yapılan yetiştiricilikte yıllık verim dekarda yaklaşık 125 kg civarındadır. Ancak sulama imkanı sağlandığında bu verim yaklaşık 3 katına kadar çıkabilmektedir.
Dikim yaparken fidelerin poşetiyle dikilmemesi ve dikimden hemen sonra can suyu verilmesi genel bir kuraldır. Ayrıca dikim yapılacak alanın hazırlanması, bölgenin iklimine göre toprak sürülmesi ve gübreleme işlemlerinin toprak analizine dayandırılması bitki sağlığı için hayati önem taşır. Fazla suyun bazı türlerde kök çürüklüğüne yol açabileceği unutulmamalıdır.
Kekik rehberinin tamamını okumak istiyorsanız:Kekik Yetiştirme Rehberi →
