Fasulye Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Fasulye yetiştiriciliğinde ay ay yapılacak işler: ekim zamanı, sulama, gübreleme, hastalık ve zararlı mücadelesi ile hasat süreçleri. Bölgesel iklim şartlarına göre bakım rehberi.
Aşağıdaki takvim Türkiye genelindeki fasulye üreticileri için hazırlanmış genel bir rehberdir. Fasulye yetiştiriciliğinde işlerin zamanlaması bölgenin iklimine göre ciddi farklılıklar gösterir; sahil şeritlerinde işler daha erken başlarken, iç bölgelerde daha geç yapılır. Uygulamalarınızı bölgenizdeki iklim koşullarına ve bitkinin gelişim aşamalarına göre mutlaka ayarlayın.
Ocak – Şubat
- Kışlık bakımların kontrolü ve bir sonraki sezon için tohum planlaması.
- Ekim yapılacak alanların hazırlanması; toprak yapısına göre derin sürüm planlanması.
- Eğer bir önceki sezondan kalan bitki artıkları varsa, hastalık etmenlerinin (fungal veya bakteriyel) toprakta yaşamaya devam etmemesi için tarlanın temizlenmesi.
- Gübreleme planı için toprak analizi yapılması.
Mart – Nisan
- Ekim Zamanı: Bölgemizde fasulye için en uygun ekim zamanı genellikle Nisan ayıdır, ancak iklim şartlarına göre bu süre değişebilir.
- Toprak Hazırlığı: Sonbaharda sürülmemiş topraklara 2-3 ton/da yanmış çiftlik gübresi verilmesi önerilir.
- Ekim Derinliği: Tavlı ve ağır topraklarda 4-6 cm, nemini çabuk kaybeden hafif topraklarda ise 6-8 cm derinliğe ekim yapılmalıdır. Eğer kimyasal ot öldürücü kullanılacaksa ekim derinliği 7-8 cm olmalıdır.
- Sıra Arası ve Üzeri: Verimli ve su sorunu olmayan alanlarda sıra arası 50-60 cm, sıra üzeri 10-15 cm mesafe bırakılmalıdır. Kurak ve verimsiz topraklarda bu mesafeler artırılabilir.
- Gübreleme: Ekimle birlikte dekara 6 kg P2O5 ve 2-3 kg N verilmesi tavsiye edilir.
- Tohum Aşılama: Daha önce hiç fasulye yetiştirilmeyen ve yeterli nodozitenin (bakteriyel azot bağlama kapasitesi) oluşmadığı alanlarda, tohumlar uygun bakteri ile aşılanmalıdır.
- Tohum Seçimi: Hastalık riskini azaltmak için mutlaka sertifikalı, hastalıktan ari tohumlar kullanılmalıdır.
Mayıs – Haziran
- Sulama Takibi: Çıkış ve çiçeklenme arasında, iklim ve toprak yapısına bağlı olarak bir veya iki sulama yapılmalıdır.
- Kritik Dönem: Çiçeklenme, bakla oluşumu ve tane doldurma dönemlerinde bitki suya karşı çok hassastır; bu dönemde sulama ihmal edilmemelidir.
- Hastalık Kontrolü: Antraknoz (Colletotrichum lindemuthianum), Fusarium türleri, Rhizoctonia solani ve Sclerotinia gibi fungal hastalıklar ile Pseudomonas syringae gibi bakteriyel hastalıklar takip edilmelidir.
- Zararlı Takibi: Yaprak bitleri (Aphis fabae, Myzus persicae) ve kırmızı örümcek (Tetranychus urticae) gibi zararlıların bitki üzerindeki etkileri kontrol edilmelidir.
- Yabancı Ot Mücadelesi: Convolvulus arvensis, Amaranthus retroflexus ve Chenopodium album gibi yabancı otların bitki gelişimini engellememesi için kontrol sağlanmalıdır.
Temmuz – Ağustos
- Yoğun Sulama: Tane doldurma döneminde bitkinin su ihtiyacı en üst seviyededir. Toprakta yeterli nem sağlanmalıdır.
- Drenaj Kontrolü: Rhizoctonia gibi hastalıkların aşırı nemli ve kötü drenajlı topraklarda gelişebileceği unutulmamalı, tarladaki drenaj durumu gözlenmelidir.
- Hastalık ve Zararlı Mücadelesi: Bitki yapraklarında ve kapsüllerde leke, çürüklük veya zararlı belirtileri olup olmadığı düzenli olarak incelenmelidir.
- Sulama Yöntemi: Yaprak enfeksiyonlarını minimize etmek için mümkünse üstten (yağmurlama) sulamadan kaçınılmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Hasat Zamanı: Hasat edilecek baklaların büyük çoğunluğu sarardığında ancak henüz kupkuru olmadığında hasat yapılmalıdır. En uygun zaman, tane içindeki tanenin sert, iyi gelişmiş ve bakla kırılır kırılmaz dışarı çıkacak durumda olduğu zamandır.
- Hasat Saati: Hasat işleri sabahın erken saatlerinde yapılmalıdır.
- Hasat Yöntemi: Elle, orakla veya makine ile hasat yapılabilir.
- Kurutma ve Harman: Hasat edilen bitkiler kuru ve kapalı bir yere taşınarak 3-5 gün kurutulmalıdır. Bitkiler iyice kuruduktan sonra sopalarla dövülerek, traktörle üzerinden geçilerek veya harman makineleriyle harmanlanabilir.
- Depolama: Hasat edilen ürünlerin korunması için uygun koşullar sağlanmalıdır.
Kasım – Aralık
- Alan Temizliği: Bir sonraki ekim sezonu için tarladaki bitki artıklarının temizlenmesi.
- Toprak Hazırlığı: Gelecek yılın ekim dönemine hazırlık amacıyla toprak işleme ve gübreleme planlarının gözden geçirilmesi.
- Depo Kontrolü: Eğer ürün depolanacaksa, depoda zararlı (böcek vb.) oluşumuna karşı kontrollerin yapılması.
Fasulye hesaplama araçları
Fasulye tohumu hesaplama – arazime ne kadar fasulye tohumu gerekir?
Standart ekim (oturak): sıra arası 50–60 cm, sıra üzeri 8–10 cm; dekara 8–12 kg tohum.
Fasulye verim hesaplama – dönümden ne kadar taze fasulye alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Sırık fasulyede verim oturak çeşitlerden yüksektir (dekara 2–3 ton).
- Tohumlar toprak sıcaklığı 12 °C'yi geçince ekilmelidir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Fasulye tohumu hesaplama · Fasulye verim hesaplama
Kaynaklar
- Growers Guide to Seedborne Diseases of Dry Bean (Phaseolus ... (https://www.uvm.edu/d10-files/documents/2025-10/Growers-Guide-to-Seedborne-Diseases-of-Dry-Bean-Phaseolus-Vulgaris-1.pdf)
- Fasulye Eki̇m Alanlarinda Görülen Bi̇tki̇ Koruma Sorunlarinin Te (https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4878084)
- KURU FASULYE YETİŞTİRİCİLİĞİ (https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı+Bilgiler/Bitkisel+Yetiştiricilik/Tarla+Bitkileri+Yetiştiriciliği/Kuru+Fasulye+Tarımı.pdf)
- PHASEOLUS BEAN PHASEOLUS BEAN Post-har - Food and Agriculture Organization (https://www.fao.org/fileadmin/user_upload/inpho/docs/Post_Harvest_Compendium_-_Phaesolus_beans.pdf)
Fasulye hakkında diğer yazılar
- Fasulye Budama ve Bakım Teknikleri: Verimi Artırmak İçin Neler Yapılmalı?
- Fasulye Nasıl Çoğaltılır? Tohum Seçimi ve Ekim Teknikleri
- Fasulye Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Fasulye Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fide Nasıl Anlaşılır?
- Fasulye Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Fasulye Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Fasulye Hasat Sonrası: Kurutma, Saklama ve Zararlılardan Korunma Yöntemleri
- Fasulye Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Fasulye Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Fasulye Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Fasulye Sulama Rehberi: Hangi Dönemde, Ne Kadar Su Verilmeli?
- Fasulye Verimi ve Ekonomik Değeri
- Fasulye Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Fasulye Zararlıları: Yaprak Bitleri, Kırmızı Örümcekler ve Tohum Böcekleri