Fasulye Budama ve Bakım Teknikleri: Verimi Artırmak İçin Neler Yapılmalı?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Fasulye yetiştiriciliğinde budama yapılır mı? Sırık ve bodur çeşitlerde bakım, uç alma, temizlik ve bitki sağlığını koruma yöntemleri nelerdir?
Fasulye yetiştiriciliğinde bakım ve budama işlemleri, yetiştirdiğiniz çeşidin türüne (sırık veya bodur) ve yetiştirme ortamınıza (sera veya açık tarla) göre büyük farklılıklar gösterir. Fasulyede temel amaç, bitkinin enerjisini gereksiz yapraklara değil, meyve (bakla) oluşumuna yönlendirmektir.
Fasulyede budama yapılır mı?
Fasulyede budama uygulaması, bitkinin karakterine göre değişir. Tüm fasulye çeşitlerinde budama yapılması zorunlu değildir; hatta bazı türlerde budama yapılmaması gerekir:
- Sırık fasulye ve bezelye: Sırık tipi fasulye ve bezelye tarımında bitkiye budama biçiminde bir müdahale yapılmaz. Bu bitkiler dikine büyümeye programlıdır.
- Sırık domates: Fasulyenin aksine, sırık domates yetiştiriciliğinde seradaki gibi budama yöntemleri uygulanır.
- Sera sebzeciliği: Eğer fasulyeyi sera ortamında yetiştiriyorsanız, bitki habitüsünü (şeklini) kontrol etmek için dal çıkarma biçiminde budama yapabilirsiniz. Bu işlemde bitkinin dallarından bir kısmı kesilerek çok yaygın bir yapı oluşturulur.
Sera ortamında fasulye bakımı ve uç alma
Sera koşullarında fasulye yetiştiriyorsanız, bitkiyi kontrol altında tutmak için şu teknikleri uygulayabilirsiniz:
- Tepe alma budaması: Bitkiler istenen yüksekliğe ulaştığında, büyüme uçları kopartılır. Bu işlem bitkinin boyunun daha fazla uzamasını engeller ve enerjiyi yan dallara verir.
- Dal ve yaprak temizliği: Alt yaprak koltuklarından çıkan sürgünler alınır. Daha üstteki sürgünlerin ise ikişer boğumdan uçları alınarak meyve oluşumuna izin verilir.
- Yaşlı yaprakların uzaklaştırılması: Normal işlevini tamamlamış, yaşlanmış yapraklar koparılmalıdır. Bu sayede bitkinin alt kısımlarının daha iyi havalanması ve güneşlenmesi sağlanır.
Açık tarlada sırık çeşitlerin desteklenmesi
Açıkta yetiştirilen sırık fasulye çeşitlerinde bitkinin yerde sürünerek gelişip hastalanmasını veya verim kaybetmesini önlemek için destekleme yapılması şarttır:
- Bitkilerin yanına kazıklar çakılmalıdır.
- Gövde, bu kazıklara sarılarak dikine büyümesi sağlanmalıdır.
- Günümüzde geleneksel kazıklar yerine tel veya ip gibi malzemeler de destekleme amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır.
Öne Çıkan Ürünler
Bitki sağlığını korumak için dikkat edilmesi gerekenler
Fasulye tarlanızda verimi düşüren yabancı otlar ve zararlılarla mücadele etmek için şu noktalara dikkat etmelisiniz:
- Yabancı ot kontrolü: Sirke, tarla sarmaşığı, yabani hardal, soda otu ve köygöçüren gibi yabancı otlar fasulye bitkisiyle rekabet ederek gelişimi olumsuz etkiler. Bu otların bitkiyi boğmasına izin vermeden temizlenmesi gerekir.
- Faydalı böcekleri koruyun: Tarlanızda Coccinella septempunctata L., Coccinula quatuordecimpustulata (L.) ve C. undecimpunctata (L.) gibi faydalı türlerin bulunması, zararlılarla doğal mücadele için avantaj sağlar.
- Ekipman temizliği: Budama veya bitki temizliği yaparken kullandığınız makas ve aletleri her bitkiden sonra temizlemelisiniz. Bu, hastalıkların bir bitkiden diğerine geçmesini önleyen en temel kuraldır.
Fasulye hesaplama araçları
Fasulye tohumu hesaplama – arazime ne kadar fasulye tohumu gerekir?
Standart ekim (oturak): sıra arası 50–60 cm, sıra üzeri 8–10 cm; dekara 8–12 kg tohum.
Fasulye verim hesaplama – dönümden ne kadar taze fasulye alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Sırık fasulyede verim oturak çeşitlerden yüksektir (dekara 2–3 ton).
- Tohumlar toprak sıcaklığı 12 °C'yi geçince ekilmelidir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Fasulye tohumu hesaplama · Fasulye verim hesaplama
Kaynaklar
- Terbİye ve Budama - Açık Ders Malzemeleri (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=103949)
- İç Anadolu Ekolojik Koşullarında Bazı Kuru Fasulye Genotiplerinin Morfo ... (https://unis.karabuk.edu.tr/app_files/2025/12/Yayin_Pdf_54900_9d2968ac.pdf)
- Fasulye Eki̇m Alanlarinda Görülen Bi̇tki̇ Koruma Sorunlarinin Te (https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4878084)
- Pgpr Bakteri̇ İzolatlarinin Bazi Fasulye Genoti̇pleri̇nde Bi̇tki̇ Geli̇şi̇mi̇ ... (https://avesis.atauni.edu.tr/dosya?id=1eb3e9ff-9bfe-410b-aef5-78f4cc232c3b)
- T.C. - avesis.erciyes.edu.tr (https://avesis.erciyes.edu.tr/dosya?id=cf0b0355-f8ce-4df6-8d9b-41307ad139de)
- Bodur Fasulyeye (Phaseolus vulgaris L. Farklı Dönemlerde Yapraktan ... (https://avesis.ogu.edu.tr/dosya?id=a7c16f6c-f10f-4e68-92ec-cf9996d495cd)
- Wikipedia – Phaseolus vulgaris (https://en.wikipedia.org/wiki/Phaseolus_vulgaris)
Fasulye hakkında diğer yazılar
- Fasulye Nasıl Çoğaltılır? Tohum Seçimi ve Ekim Teknikleri
- Fasulye Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Fasulye Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fide Nasıl Anlaşılır?
- Fasulye Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Fasulye Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Fasulye Hasat Sonrası: Kurutma, Saklama ve Zararlılardan Korunma Yöntemleri
- Fasulye Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Fasulye Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Fasulye Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Fasulye Sulama Rehberi: Hangi Dönemde, Ne Kadar Su Verilmeli?
- Fasulye Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Fasulye Verimi ve Ekonomik Değeri
- Fasulye Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Fasulye Zararlıları: Yaprak Bitleri, Kırmızı Örümcekler ve Tohum Böcekleri