Fasulye Verimi ve Ekonomik Değeri

Fasulyede verim ne kadardır?

Fasulye verimi; yetiştirilen bölgenin ekolojik şartlarına, kullanılan çeşide, sulama imkânlarına ve bakım tekniklerine göre çok geniş bir aralıkta değişiklik gösterir. Literatürdeki araştırmalara göre Türkiye'nin farklı bölgelerinde gözlemlenen tane verimleri şu şekildedir:

• İç Anadolu (Yozgat/Sarıkaya çevresi): Yapılan çalışmalarda iki yıllık ortalama tane verimi 84.47 ile 142.59 kg/da arasında değişmektedir.
• Konya: Verim değerleri 104 kg/da ile 562.5 kg/da gibi çok geniş bir aralıkta seyredebilmektedir.
• Erzincan: 200.77 kg/da ile 381.22 kg/da arasında verim alınabilmektedir.
• Bursa: 197.4 kg/da ile 311.6 kg/da civarında verim değerleri görülmüştür.
• Çukurova: 57.4 kg/da ile 119.6 kg/da gibi daha düşük verim aralıkları kaydedilmiştir.

Dünya genelinde ise uygun iklim ve sulama koşullarında taze fasulye verimi hektar başına 5-7 ton, kuru tohum verimi ise hektar başına 1.4 ile 1.8 ton arasında değişebilmektedir.

Verimi hangi faktörler etkiler?

Fasulye üretiminde yüksek verim elde etmek için sadece tohum seçimi yeterli değildir. Verimi doğrudan etkileyen temel unsurlar şunlardır:

• Çeşit Seçimi: Bölgenin iklimine uygun, yüksek verim potansiyeli olan genotiplerin seçilmesi çok kritiktir. Örneğin İç Anadolu şartlarında A-27, K-1084, A-130 ve K-1044 gibi genotiplerin yüksek verim sağladığı görülmüştür.
• Toprak Hazırlığı ve Gübreleme: Ekim öncesi toprağın iyi hazırlanması ve organik madde desteği önemlidir. Sonbaharda tarla sürülmeden önce dekara 2-3 ton yanmış çiftlik gübresi verilmesi önerilir. Ayrıca ekimle birlikte fosfor (P2O5) ve azot (N) desteği verimi artırır.
• Bakteri Aşılaması: Daha önce hiç fasulye yetiştirilmemiş veya azot bağlayıcı nodül oluşumunun yetersiz olduğu alanlarda, tohumların uygun bakterilerle aşılanması bitkinin beslenmesi açısından büyük önem taşır.
• İklim ve Sulama: Fasulye, su stresine karşı hassas bir bitkidir. Sulama imkânı olan ve kontrollü yetiştirilen alanlarda verim çok daha yüksek seviyelere ulaşır.

Fasulyenin ekonomik değeri ve pazar durumu

Fasulye, dünya genelinde çok önemli bir baklagil ürünüdür. Dünya genelinde yıllık 12 milyon tonun üzerinde kuru fasulye üretimi yapılmakta olup, üretimin %81'i tropikal ülkelerde gerçekleşmektedir. Brezilya ve Meksika bu alanda öne çıkan ülkelerdir.

Türkiye'de ise kuru fasulye; nohut ve mercimeğin ardından en çok ekilen üçüncü önemli baklagil konumundadır. Türkiye'nin verim ortalaması (yaklaşık 278.21 kg/da), dünya ortalamasının (77.04 kg/da) oldukça üzerindedir. Bu durum, ülkemizde yapılan yetiştiriciliğin verimlilik potansiyelinin yüksek olduğunu göstermektedir. Üretim miktarları ve ekim alanları bölgeden bölgeye, yıldan yıla farklılık göstermekle birlikte, fasulye hem iç piyasada hem de ticari bir ürün olarak ekonomik değerini korumaktadır.